Ιστορία Πανελλήνιες 2021: Θέματα & Λύσεις

ΑΡΧΗ 1ΙΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ- ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΤ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΔΥΚΕΙΩΝ

ΤΡΙΤΗ 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2Η27Ι ΕΞΕΤΑΖΟΝΙΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (3) ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ ΑΊ

Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων ιστορικών όρων:

α. Οργανισμός (1914)

β. Σύμφωνο περί αμοιβαίας μµεταναστεύσεως µεταξύ Ελλάδος και Βουλγαρίας (1919)

γ. Συνθήκη των Σεβρών (28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1920).

ΘΕΜΑ Α7

Να χαρακτηρίσετε τις ιστορικές πληροφορίες που ακολουθούν, γράφοντας στο

τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του

τη λέξη Σωστό, αν η πληροφορία είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η

πληροφορία είναι λανθασμένη:

α. Με τη Γαλλική Επανάσταση και τους Ναπολεόντειους πολέμους, ευνοήθηκε ιδιαίτερα η ελληνική ναυτιλία.

β. Ο Δ. Υψηλάντης θέλησε να επιβάλει έναν δικό του «Γενικό Οργανισμό της Πελοποννήσου», για να συγκεντρώσει τη στρατιωτική και την πολιτική εξουσία.

γ. Η ικανοποίηση των αιτηµάτων των αποµάχων του πολέμου ήταν η μόνη σαφής διεκδίκηση στο πλαίσιο του προγράµµατος του γαλλικού κόμματος.

δ. Ο ΙΙ. Κωλέττης, ως αρχηγός του αγγλικού κόμματος, επέβαλε το 1846/1847 ένα είδος κοινοβουλευτικής δικτατορίας.

ε. Με το Σύνταγμα του 1927 εγκαθιδρύθηκε το πολίτευμα της βασιλευομένης δηµοκρατίας στην Ελλάδα.

ΘΕΜΑ ΒΙ

Να παρουσιάσετε τις συνθήκες διαμόρφωσης της νοµισματικής πολιτικής

των φιλοβασιλικών κυβερνήσεων από τις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920

έως τη Μικρασιατική καταστροφή.

Μονάδες ἰ 2 ΤΕΔΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΔΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 2ΗΣΣΕΛΙΔΑΣ- ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΤ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΔΥΚΕΙΩΝ ΘΕΜΑ Β72 α. Ποια ήταν τα αίτια της καθυστέρησης της ανάπτυξης του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα έως το τέλος των Βαλκανικών πολέμων: (μονάδες ) β. Πώς διαμορφώθηκε το ελληνικό εργατικό κίνημα, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου: (μονάδες 4) Μονάδες Ἰ ἅ ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ ΓΙ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις απαραίτητες πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται, να παρουσιάσετε: α. τους όρους και τον χαρακτήρα της Σύμβασης της Λοζάνης για την ανταλλαγή των πληθυσμών µεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (30-ΠΙ -Ι 87248). (μονάδες 18) β. τους λόγους, γΥἷα τους οποίους ο ἙἘ. Βενιζέλος αποδέχθηκε τη συγκεκριμένη Σύμβαση. (μονάδες 17)

ΚΕΙΜΕΝΟ Α Στις 30 Ιανουαρίου 1923, στη Λωζάννη, η Ἑλλάδα και η Τουρκία υπέγραψαν τη συνθήκη που προέβλεπε την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών ανάμεσα στις δύο χώρες. [...] Το κριτήριο για µια τέτοια ανταλλαγή υπήρξε η Θρησκεία Τουρκόφωνοι ελληνορθόδοξοι «Και ελληνόφωνοι μουσουλμάνοι βρέθηκαν, παρά τη θέλησή τους, σε χώρες που ήταν ξένες στα ήθη και στη γλώσσα τους. Το σχέδιο σήμαινε ότι 585.000 μουσουλμάνοι θα ανταλλάσσονταν µε 1.300.000 χριστιανούς ορθοδόξους. [...] Ο Βενιζέλος παραδέχτηκε τα ακόλουθα σε µια δήλωση που έκανε σε µια επιτροπή προσφύγων το 1929: «Στην ουσία [η ελληνοτουρκική σύμβαση της Λωζάννης] δεν συνίσταται σε µια συμφωνία για την ανταλλαγή ελληνικών και μουσουλμανικών πληθυσμών και των περιουσιακών τους στοιχείων, αλλά κυρίως σε µια συμφωνία προβλέπουσα την απέλαση του μουσουλμανικού πληθυσμού από την Ελλάδα µετά την εκδίωξη των Ελλήνων από την Τουρκία. Αυτό συνέβη στην πραγματικότητα». Θάνος Μ. Βερέμης και Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, Νεότερη Ελλάδα: Μία Ιστορία από Το | Β2Ι (μετάφραση: Διονύσης Χουρχούλης), Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2015, σσ. |Ι ΗΒβ-Ι 8. ΤΕΔΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΔΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ Δ2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ- ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΤ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΔΥΚΕΙΩΝ ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Όσο για τον Βενιζέλο, είναι φανερό ότι αποδεχόταν την ιδέα της ανταλλαγής πληθυσμών, πρώτα εθελοντικής (το 1914 µε την Τουρκία και ΤΟ 1919 µε τη Βουλγαρία) και τελικά υποχρεωτικής (το 1923 µε την Τουρκία) µόνο για να αποτρέψει µία έκβαση ακόµη πιο βλαπτική για τα ελληνικά συμφέροντα: τη μονομερή απογύμνωση και εκδίωξη ή εξόντωση ελληνικών πληθυσμών.

Ειδικά το φθινόπωρο του 1922, η Ἑλλάδα ήταν εκείνη που είχε άµεση ανάγκη μιάς συµφωνημένης υποχρεωτικής ανταλλαγής. Όχι η Τουρκία. Κατά Το μεγαλύτερο µέρος τους, οι ελληνικοί πληθυσμοί είχαν ήδη εγκαταλείψει ΤΟ ἐδαφός της και η ίδια απέκλειε την επιστροφή τους. Μπορούσε να υπολογίζει ότι θα ακολουθούσαν και οι υπόλοιποι. Αντίθετα, στην Ελλάδα παρέµενε σχεδόν µισό εκατομμύριο Τούρκων. Χωρίς συμφωνία υποχρεωτικής ανταλλαγής, ήταν αδύνατο να εκδιωχθούν ώστε να χρησιμέψουν οι ακίνητες περιουσίες τους για την αποκατάσταση μεγάλου μέρους των Ελλήνων προσφύγων από την Τουρκία (όπως έγινε τελικά).

Γιώργος Θ. Μαυρογορδάτος, Μετά το 1922: Η παράταση του Διχασμού, Εκδόσεις Πατάκη. Αθήνα 20Ι7], σσ. Ι 527-385. ΚΕΙΜΕΝΟ Γ

Στις 13 Οκτωβρίου [[822}], [...] ο Βενιζέλος είχε τηλεγραφήσει στον Φρίτζχοφ Νάνσεν, ειδικά εντεταλμένο επίτροπο της Κοινωνίας των Εθνών για την παροχή αρωγής στους πρόσφυγες:

«Ο υπουργός των Εσωτερικών της κυβερνήσεως της Άγκυρας δήλωσε, πριν από 15 μέρες, ότι οι Τούρκοι έχουν αποφασίσει να µην ανεχθούν στο εξής την παρουσία των Ελλήνων στα οθωμανικά εδάφη᾿ θα προτείνει λοιπόν στην προσεχή συνδιάσκεψη την υποχρεωτική προσφυγή στην ανταλλαγή των πληθυσμών, ελληνικού και τουρκικού. Η προσέγγιση του χειμώνα θα καταστήσει την επίλυση του προβλήματος της κατοικίας των προσφύγων δυσχερέστερη ακόµη και από εκείνη του ανεφοδιασμού τους. Λαμβάνω το θάρρος να σας παρακαλέσω επίμονα να προβήτε στη λήψη κάθε αναγκαίου μέτρου προκειµένου να επιτευχθεί η ἐναρξη της μµετακινήσεως των πληθυσμών πριν από την υπογραφή της ειρήνης...».

Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, Η ελληνική εξωτερική πολιτική, 1900-Ι ἃ43, Εστία, Αθήνα 115, σσ. Τσ-Ι ΤΗ.

ΤΕΔΟΣ ΔΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΔΙΔΕΣ

ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΤ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΔΥΚΕΙΩΝ ΘΕΜΑ Δι Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται, να αναφερθείτε: α. στο πρόβλημα των τσιφλικιών, που δημιουργήθηκε µε την προσάρτηση της Θεσσαλίας στο ελληνικό κράτος (1881). (μονάδες 1) β. στη στάση που τήρησαν Οἱ ελληνικές κυβερνήσεις απέναντι στο πρόβλημα αυτό από το 1881 έως και το 1907. (µονάδες 1 5)

ΚΕΙΜΕΝΟ Α Στην περίοδο 1881-1895 εμφανίσθηκε στο προσκήνιο της ελληνικής κοινωνίας το πρόβλημα μιάς μεγάλης γαιοκτησίας µε Κέντρο τις νέο- απελευθερωµένες περιοχές της Θεσσαλίας και της Άρτας. Ως τότε ΤΟ ελληνικό κράτος είχε καταπολεμήσει µε συνέπεια κάθε προσπάθεια για τη συγκρότηση μεγάλης γαιοκτησίας. Όμοια είχε καταπολεμήσει τον κολληγικό τρόπο καλλιέργειας του εδάφους και είχε ευνοήσει τη µικρή ιδιοκτησία και την οικογενειακή παραγωγή. [...] Με την κυβέρνηση ὠστόσο Τρικούπη ήταν η πρώτη φορά που το κράτος εμφανίσθηκε να ευνοεί τη συγκρότηση μιάς μεγάλης γαιοκτησίας. Η αιτία της μεταβολής αυτής πρέπει να αναζητηθεί σε ένα εξαιρετικό γεγονός: δικαιούχοι των τσιφλικικών δικαιωμάτων στη Θεσσαλία - Άρτα δεν ήταν πια Οἱ επαρχιακοί προύχοντες «Και κοτζαµπάσηδες, αλλά οι Έλληνες χρηµατιστές της διασποράς. [...] Ό Τρικούπης υποχρεώθηκε να καλύψει πλήρως την επιχείρηση των πλούσιων ομογενών για την τσιφλικοποίηση της Θεσσαλίας, τόσο από νοµική και δικαστική άποψη, όσο και από άποψη οικονοµικής πολιτικής. Το βασικό επιχείρημα που έπεισε τον Τρικούπη να ακολουθήσει αυτή την πολιτική ήταν η ιδιότητα των νέων αγοραστών των κτημάτων. Κωνσταντίνος Βεργόπουλος, «Ο ανανεωµένος εθνισµός», στο: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1977, τόµος ΙΔ΄, σσ. ΒΗ-ΤΠ. ΚΕΙΜΕΝΟ Β Ο Δηλιγιάννης, αντίθετα, αµέσως µετά την προσάρτηση της Θεσσαλίας είχε καταθέἐσει νοµοσχέδια για τη χορήγηση γης στους αγρότες, για τη δηµιουργία ταμείων αγροτικής πίστης και για τη ρύθμιση της σχέσης μεταξύ τσιφλικάδων και αγροτών, τα οποία όµως προσέκρουαν στην αντίσταση των μεγαλογαιοκτηµόνων και των Τρικουπικών. Βυύππῆρ Ηεγίπῃ, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα, 1821-Ι ἂ3ἂπ (μετάφραση: Θόδωρος Παρασκευόπουλος), ΜΙΕΤ, Αθήνα 20, τόµος Α΄, σ. ΒΠ4. ΤΕΔΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΔΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΞΗΣ ΣΕΔΙΔΑΣ-

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ

Η συντηρητική κυβέρνηση Θεοτόκη, ψηφίζοντας το νόµο ΒΧΗ (9 Ιουλίου του 1899) «Περί εξώσεως δυστροπούντων ενοικιαστών», παραχώρησε στους τσιφλικούχους ένα ισχυρό εργαλείο πειθάρχησης των κολίγων. Η συνεχής, όµως, ὀξυνση των κοινωνικών συγκρούσεων και η ενίσχυση της θέσης των κολίγων και των υποστηρικτών τους ώθησε την επόµενη κυβέρνηση Θεοτόκη να καταθέσει, το 1906, ένα νέο νομοσχέδιο που περιόριζε και πάλι ουσιωδώς τα δικαιώματα των κολίγων. Παρά ταύτα, και αυτή η συμβιβαστική λύση συνάντησε την αντίδραση των γαιοκτημόνων και εγκαταλείφθηκε.

Σωκράτης Δ. Πετμεζάς, «Αγροτική οικονοµία: Τα όρια του μοντέλου αγροτικής ανάπτυξης

του Ίθου αιώνα», στο: Χρήστος Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού

αιώνα: Όψεις πολιτικής και οικονοµικής ιστορίας, ΙἂΠΠ-ΙΒ4Π,. Εκδόσεις Βιβλιόραμα,

Αθήνα 2009, σ. 214.

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας Το ὀνομά σας.

Σ.. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

ᾱ... Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4... Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Ἀπ. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

Β. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ Κ ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ δ5ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΔΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΊΙΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ! Ππ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 27Ι

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ ΑΊ1

Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων:

α. κλήριγκ

β. αγροτική μεταρρύθμιση

γ. Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής (1925)

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό

σας το γράµµα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του τη λέξη

Σωστό, αν η πληροφορία εἶναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πληροφορία

είναι λανθασμένη:

α. Το 1844 ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος διατύπωσε µε σαφήνεια στην Εθνοσυνέλευση τη Μεγάλη Ιδέα.

β. Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι έληξαν µε την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών τον Αύγουστο του 1913

γ. Το 1915 ο βασιλιάς Κωνσταντίνος προκάλεσε δύο φορές την παραίτηση της κυβέρνησης του Ελευθερίου Βενιζέλου.

δ. Αμέσως µετά την ήττα του ελληνικού στρατού στη μικρασιατική εκστρατεία, επενέβησαν στην πολιτική ζωή της Ἑλλάδας αξιωματικοί που ηγούνταν στρατιωτικών σωμάτων, τα οποία επέστρεφαν από το μέτωπο.

ε. Το 1936 ο Ιωάννης Μεταξάς, παρά την άρνηση του βασιλιά, ανέστειλε την ισχύ βασικών άρθρων του Συντάγματος και διέλυσε τη Βουλή

ΘΕΜΑ ΒΊ

α. Ποιες ήταν οι απόψεις των πρώτων ελληνικών κομμάτων (αγγλικό,

γαλλικό, ρωσικό) για την οικονομική πολιτική της Ελλάδας; (μονάδες 5)

β. Να παρουσιάσετε τις εκλογικές αναμετρήσεις µετά την παραίτηση της

κυβέρνησης Δραγούμη (6 Οκτωβρίου 1910) έως και τον Μάρτιο του 1912.

(μονάδες || ἢ)

ΘΕΜΑ Β2

Να αναφέρετε τα χαρακτηριστικά του ραλλικού κόμματος.

Ώ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ ΓΙ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται, να παρουσιάσετε την εξέλιξη της ελληνικής ναυτιλίας από το 1840 έως και τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο

ΚΕΙΜΕΝΟ Α Αριθµός πλοίων υπό ελληνική σημαία, 18355-Ι8!4 [853 ὃς ΓΙ] ΠΛ [858 Ιᾶθα | ῃ [874 1.5 ἃ [887 [898 [814 Γ.Β. Δερτιλής, Ιστορία του Ελληνικού Κράτους, Ι! ἃ3π-Ι87, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2017, σ.11 ΚΕΙΜΕΝΟ Β Κατά την περίοδο 1830-1860 η ελληνική ναυτιλία ανασυγκροτείται από τα δεινά του Αγώνα της Ανεξαρτησίας και αναπτύσσεται µε ταχύτατους ρυθμούς στη βάση της τεχνογνωσίας, των κεφαλαίων και της εμπειρίας που ήδη διαθέτει. [...] Υπολογίστηκε ότι το 1870 τα [...] ποντοπόρα πλοία ελληνικής ιδιοκτησίας είχαν σχεδόν όλα κατασκευαστεί στα νησιά και τα λιμάνια του Αιγαίου και του Ιονίου Πελάγους. Η πρώτη αυτή περίοδος έχει αποκληθεί χιώτικη φάση, εξαιτίας του μείζονος ρόλου που έπαιξαν οι χιώτες επιχειρηματίες στις εµποροναυτιλιακές επιχειρήσεις. Είναι πράγματι η εποχή της ενδυνάµωσης των. επιχειρηματικών οίκων των Ράλλη, Ροδοκανάκη, Πετροκόκκινου, Σκυλίτση κ.ά., οι οποίοι θα αναπτυχθούν σε διεθνή κλίμακα συνδυάζοντας τις εµπορικές, τις πιστωτικές Και τις ναυτιλιακές δραστηριότητες. Κώστας Κωστής, «Τα κακοµαθηµένα παιδιά της ιστορίας»: Η διαµόρφωση του νεοελληνικού κράτους, Ίδος-Σ! ος αιώνας, Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2015, σ.ΠΙ -{Π7 ΚΕΙΜΕΝΟΓ Η ανάπτυξη του ελληνικού ατµοκίνητου στόλου συνέπεσε µε την έξοδο της παγκόσμιας οικονοµίας από τη μεγάλη ύφεση των ετών 1873-1896. Μια θεαματική αύξηση σημειώθηκε [...] το 1899-1902, περίοδος που σύμφωνα µε τους παλαιότερους ιστορικούς σήμανε την αρχή µιας νέας περιόδου της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας. Σε µια περίοδο µακροπρόθεσµης ανοδικής τάσης του διεθνούς εµπορίου και των μεταφορών, µια ξαφνική πρόσθετη ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4ΣΕΛΙΔΕΣ

ζήτηση χωρητικότητας [...] δεν μπόρεσε να καλυφθεί από τα αργούντα πλοία; καὶ προκάλεσε απότοµη άνοδο του επιπέδου των ναύλων. Οι πλοιοκτήτες που διέθεταν την κατάλληλη υποδομή στράφηκαν στις επικερδέστερες διαδρομές, αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο στους Έλληνες εφοπλιστές, σε διαδρομές µε χαµηλότερους ναύλους, όπως η Μαύρη Θάλασσα και η Μεσόγειος. 1 αργούντα πλοϊα: τα πλοῖα που δεν συμμετείχαν σε ναυτικὲς δραστηριότητες Χρήστος Χατζηιωσήφ, «Η µπελ επόκ του κεφαλαίου: Από την επιβολή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου μέχρι την κατάρρευση του προπολεμικού διεθνούς οικονομικού συστήµατος» στο: Χρήστος Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα Όψεις πολιτικής και οικονοµικής ιστορίας, 1900-Ι Β41π. Εκδόσεις Βιβλιόραμα, Αθήνα 2009, σ. 245 ΘΕΜΑ ΔΙ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται, να αναφερθείτε στον τρόπο µε τον οποίο οργανώθηκε η διαδικασία αποζημίωσης των ανταλλαξίμων, µετά την υπογραφή της Σύμβασης για την ανταλλαγή των πληθυσμών.

ΚΕΙΜΕΝΟΑ

Οἱ οριστικές εκτιμήσεις έπαιρναν βέβαια πολύ χρόνο για να γίνουν, καὶ στο µεταξύ οι πιέσεις για την πληρωμή αποζημιώσεων αυξάνονταν καὶ έγιναν εξαιρετικά έντονες όσο πλησίαζαν οι εκλογές του 1926. Ο Εμμανουήλ Τσουδερός, στέλεχος των Φιλελευθέρων την εποχή εκείνη, πρότεινε να δοθεί µια προσωρινή αποζημίωση στους δικαιούχους ανταλλάξιµους µε ομολογίες που θα είχαν την εγγύηση του κράτους, καὶ ως κάλυμμα τα αστικά, κατά βάση, κτήματα των ανταλλάξιµων μουσουλμάνων. Με τη σταδιακή εκποίηση των κτημάτων αυτών θα μπορούσε να αποσβεσθεί το δάνειο.

Η Εθνική Τράπεζα ανέλαβε τη διαχείριση και εκποίηση αυτών των κτημάτων προκειµένου να χορηγήσει αποζημιώσεις στους δικαιούχους από το προϊόν των πωλήσεων, αλλά και από τα εισοδήματα που παρήγαν τα ακίνητα αυτά. Προκειμένου δε να καταβληθούν όσο το δυνατόν ταχύτερα οι αποζημιώσεις αυτές, παραχωρήθηκε στην Εθνική Τράπεζα το δικαίωµα έκδοσης ανωνύμων ομολογιών, εγγυημένων από το δηµόσιο, οι οποίες μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν τα τρία τέταρτα της αξίας των κτημάτων που είχαν περιέλθει στην Εθνική Τράπεζα. Με βάση αυτό το σχήμα εκδόθηκε το πρώτο δάνειο των ανταλλαξίμων καὶ στη συνέχεια ακολούθησαν ἄάλλα δύο. Οἱ πρώτες αποζημιώσεις δόθηκαν, προς µεγάλη ανακούφιση των βενιζελικών, λίγο πριν τις εκλογές του 1926.

Κώστας Κωστής, Ο πλούτος της Ελλάδας: Η ελληνική οικονομία από τοὺς Βαλκανικούς Πολέμους µέχρι σήμερα, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2018. σ.!38. ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Η διαδικασία των προσφυγικών αποζημιώσεων παρατάθηκε µε χαοτικό τρόπο σ᾿ όλη τη διάρκεια του Μεσοπολέμου. Από τους δικαιούχους, πολλοί δεν υπέβαλαν δήλωση ή έχασαν διαδοχικές προθεσμίες. Η εκτίµηση των χαμένων περιουσιών έδωσε λαβή σε καταχρήσεις και απάτες μεγάλων διαστάσεων. Επιπλέον, τα μετρητά που εισπράχθηκαν εξανεµίστηκαν γρήγορα για την κάλυψη πιεστικών βιοτικών αναγκών, ενώ καὶ οι ομολογίες άλλαξαν χέρια και υποτιµήθηκαν. Γενικά, µόνο μία μειοψηφία των προσφύγων µπορεί να θεωρηθεί ότι έλαβε ικανοποιητική ή και υπερβολική αποζημίωση.

Γιώργος Θ. Μαυρογορδάτος, Μετά το 1922: Η παράταση του διχασμού, Εκδόσεις Πατάκη,

Αθήνα 2018, σ.! 85.

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο καὶ να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

Σ...' Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως µόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

ᾱ. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

ᾱ Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη εἶναι αποδεκτή.

Ἀ. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

Β. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: | 1:Πῆ-

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 4ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 0 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 202 1

ΑΡΧΗ 2 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 2 ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙΔΕΣ ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Γ 1 Συ νδ υ άζο ντ ας τ ι ς ι στο ρι κέ ς σας γνώσε ι ς μ ε τι ς πλη ρο φορίε ς από τα κε ίμ ε να πο υ σας δί νο ντ αι , να παρουσιάσετ ε τ η ν εξέ λι ξη τη ς ε λλη νι κή ς ναυ τ ι λί ας από τ ο 18 4 0 έ ως και το ν Πρώτ ο Παγκ όσμι ο Πό λε μο . ΚΕΙΜΕΝΟ Α Αριθμός πλοίω ν υπό ελληνική σημαία, 18 55-1914 Έτος Ιστιοφόρα Ατμόπλοια 1855 1.525 0 1858 1.254 0 1874 1.518 20 1887 859 82 1896 718 127 1914 78 407 Γ. Β. Δε ρτ ιλή ς, Ι στ ορ ία τ ο υ Ελλ ην ικ ού Κρ ά του ς , 18 3 0- 19 2 0, Πα νεπ ιστ ημ ιακέ ς Εκ δό σε ι ς Κ ρή τη ς, Η ρ άκλε ιο 20 1 7, σ . 1 10 . ΚΕΙΜΕΝΟ Β Κατά την περίοδο 1830 - 1860 η ελληνική ναυτιλία ανασυγκροτείται από τα δεινά του Αγώνα της Ανεξαρτησίας και αναπτύσσεται με ταχύτατους ρυθμούς στη βάση της τεχνογνωσίας, των κεφαλαίων και της εμπειρίας που ήδη διαθέτει. […] Υπολογίστηκε ότι το 1870 τα […] ποντοπόρα πλοία ελληνικής ιδιοκτησίας είχαν σχεδόν όλα κατασκευαστεί στα νησιά και τα λιμάνια του Αιγαίου και του Ιονίου Πελάγους. Η πρώτη αυτή περίοδος έχει αποκληθεί χιώτικη φάση, εξαιτίας του μείζονος ρόλου που έπαιξαν οι χιώτες επιχειρηματίες στις εμπορ οναυτιλιακές επιχειρήσεις. Είναι πράγματι η εποχή της ενδυνάμωσης των επιχειρηματικών οίκων των Ράλλη, Ροδοκανάκη, Πετροκόκκινου, Σκυλίτση κ.ά., οι οποίοι θα αναπτυχθούν σε διεθνή κλίμακα συνδυάζοντας τις εμπορικές, τις πιστωτικές και τις ναυτιλιακές δραστηριότητες. Κώ στ ας Κ ω στ ής , « Τ α κ ακ ο μα θ η μένα π α ιδ ιά τ ης ισ τορ ία ς »: Η δια μόρ φω ση τ ο υ νεο ελλ ην ικο ύ κρ ά του ς , 1 8 ος - 2 1 ος α ιών α ς, Εκ δό σ ε ις Π όλ ις , Α θή να 2 01 5 , σ. 4 0 1- 40 2. ΘΕΜΑ Δ 1 Συ νδ υ άζο ντ ας τι ς ιστ ορι κέ ς σας γνώσε ι ς μ ε τι ς πλη ρο φορίε ς από τ ο κε ίμ ε νο πο υ σας δί ν ε τ αι , να παρο υσι άσε τε τ ο ν τ ρό πο μ ε το ν ο πο ί ο ο ργανώθ η κε η διαδι κασί α απο ζημ ίωση ς τ ων α ντ αλλαξίμ ων , μ ε τ ά την υπο γραφή τη ς Σύμβ αση ς γι α τ η ν αντ αλλαγή τ ων πλη θυσμ ών .

ΑΡΧΗ 3 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 3 ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙΔΕΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Α Οι οριστικές εκτιμήσεις έπαιρναν βέβαια πολύ χρόνο για να γίνουν, και στο μεταξύ οι πιέσεις για την πληρωμή αποζημιώσεων αυξάνονταν και έγιναν εξαιρετικά έντονες όσο πλησίαζαν οι εκλογές του 1926. Ο Εμμανουήλ Τσουδερός, στέλεχος των Φιλελευθέρων την εποχή εκείνη, πρότεινε να δοθεί μια προσωρινή αποζημίωση στους δικαιούχους ανταλλάξιμους με ομολογίες που θα είχαν την εγγύηση του κράτους, και ως κάλυμμα τα αστικά, κατά βάση, κτήματα των ανταλλάξιμων μουσουλμάνων. Με τη σταδιακή εκποίηση των κτημάτων αυτών θα μπορούσε να αποσβεσθεί το δάνειο. Η Εθνική Τράπεζα ανέλαβε τη διαχείριση και εκποίηση αυτών των κτημάτων προκειμένου να χορηγήσει αποζημιώσεις στους δικαιούχους από το προϊόν των πωλήσεων, αλλά και από τα εισοδήματα που παρήγαν τα ακίνητα αυτά. Προκειμένου δε να καταβληθούν όσο το δυνατόν ταχύτερα οι αποζημιώσεις αυτ ές, παραχωρήθηκε στην Εθνική Τράπεζα το δικαίωμα έκδοσης ανωνύμων ομολογιών, εγγυημένων από το δημόσιο, οι οποίες μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν τα τρία τέταρτα της αξίας των κτημάτων που είχαν περιέλθει στην Εθνική Τράπεζα. Με βάση αυτό το σχήμα εκδόθηκε το πρώτο δάνειο των ανταλλαξίμων και στη συνέχεια ακολούθησαν άλλα δύο. Οι πρώτες αποζημιώσεις δόθηκαν, προς μεγάλη ανακούφιση των βενιζελικών, λίγο πριν τις εκλογές του 1926. Κώ στ ας Κω στ ής , Ο πλού το ς τ η ς Ε λλ ά δα ς : Η ελ λην ικ ή ο ικ ονο μία απ ό το υ ς Β αλκ αν ικ ού ς Πο λ έμο υς μέχρ ι σή μερ α, Εκδ ό σε ις Πα τάκ η, Α θή να 2 01 8 , σ. 12 6. ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομέ νους) 1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα. Στο εσώφυλλο πάνω - πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω - πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα. Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας. 2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων, αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα. 3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει. 4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή. 5. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων. 6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17:00. Σ ΑΣ ΕΥΧΟΜ ΑΣΤΕ K ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙ Α ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜ ΑΤΟΣ