Ιστορία Πανελλήνιες 2022: Θέματα & Λύσεις

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 Π ΙΟΥΝΙΟΥ 222

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ ΑΊ

Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων ιστορικών όρων:

α. Φροντιστήριο της Τραπεζούντας

β. Κοινοβουλευτική ομάδα των Ιαπώνων

γ. Εθνικόν Κομιτάτον

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας

Το γράµµα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του τη λέξη Σωστό,

αν η πληροφορία εἶναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πληροφορία είναι

λανθασμένη:

α. Το μεγαλύτερο µέρος του εξωτερικού εμπορίου της Ελλάδας, τον πρώτο αιώνα της ανεξαρτησίας της, αφορούσε γεωργικά προϊόντα.

β. Στο χώρο της έγγειας ιδιοκτησίας το οθωμανικό δίκαιο δεν διέφερε από το βυζαντινορωμαϊκό που υιοθέτησε το ελληνικό κράτος.

γ. Το έργο της διάνοιξης της διώρυγας της Κορίνθου ξεκίνησε το Ί881 από µια υπερβολικά αισιόδοξη αμερικανική εταιρεία.

δ. Το κόστος των Βαλκανικών πολέμων ήταν σηµαντικό, δεν κλόνισε όµως την εθνική οικονοµία, όπως συνέβαινε µε τις στρατιωτικές κινητοποιήσεις του Ίθου αιώνα.

ε. Η Τράπεζα της Ελλάδος πολύ γρήγορα, µετά τη λειτουργία της, πέτυχε σταθερές ισοτιμίες της δραχμής µε τα ξένα νομίσματα.

ΘΕΜΑ ΒΙ

Ποιοι ήταν οι στόχοι του εκσυγχρονιστικού προγράµµατος του τρικουπικού

κόμματος και ποιες προσπάθειες έγιναν για την υλοποίησή του;

Μονάδες Ι 7

ΘΕΜΑ Β2

Για ποιους λόγους η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) κατά την

αποκατάσταση των προσφύγων έδωσε προτεραιότητα:

α. στην ανάπτυξη της γεωργίας; (μονάδες Β)

β. στην εγκατάσταση των προσφύγων στη Μακεδονία και στη Δυτική Θράκη;

(μονάδες ) Μονάδες | ἃ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ ΓΙ Πώς αντιμετωπίστηκαν οι πρώτες στοιχειώδεις και πιεστικές ανάγκες των προσφύγων της Μικρασιατικής καταστροφής, µετά την ἀφιξή τους στην Ελλάδα; Να απαντήσετε συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται.

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

Το φθινόπωρο του 1922 όλοι οι δημόσιοι χώροι της Αθήνας καὶ του Πειραιά είχαν «καταληφθεί» από πρόσφυγες. Κεντρικές πλατείες και δρόµοι, δημόσιες υπηρεσίες, θέατρα, ξενοδοχεία, δηµόσια λουτρά, αποθήκες και υπόστεγα «στέγαζαν» χιλιάδες ανθρώπους.

Τον Σεπτέμβριο του 1922, το υπουργείο Εθνικής Οικονοµίας εξέδωσε απόφαση σύμφωνα µε την οποία επιτρεπόταν η τοποθέτηση κλινών στους διαδρόµους των ξενοδοχείων. [...]

Στις αρχές Δεκεμβρίου του 1922, σύμφωνα µε ανακοίνωση του γραφείου του δημάρχου Αθηνών, περίπου ΤΟ0.000 πρόσφυγες διέµεναν σε 130 πρόχειρους καταυλισμούς διάσπαρτους σε ολόκληρη την πόλη. Η δηµοτική αρχή επιδόθηκε σε έναν αγώνα µε το χρόνο για να καθαρίσει και να διαμορφώσει κατάλληλα χώρους στους οποίους θα μπορούσαν να διαµείνουν προσωρινά οι πρόσφυγες. [...]

Χαρακτηριστική της κατάστασης που αντιμετώπιζαν οι πρόσφυγες µετά την αποβίβασή τους στο λιμάνι του Πειραιά είναι η εικόνα που καταγράφεται από την Τασία Χρυσάφη-Ακερμανίδου, ένα από τα παιδιά που γεννήθηκαν πάνω στα πλοία κατά τη διάρκεια μεταφοράς των προσφύγων στην Ελλάδα. [...]

Μετά από περιπλάνηση αρκετών ημερών, η οικογένεια Ακερµανίδη βρήκε στέγη µε τη βοήθεια µιας γυναίκας που έμενε στη συνοικία της Γαργαρέττας κάτω από την Ακρόπολη. Ο μοναδικός χώρος που μπορούσε να τους προσφέρει ήταν ένα κοτέτσι στην αυλή του σπιτιού της. Αφού πρώτα έσφαξε τη μοναδική κότα που είχε και ασβέστωσε καλά το χώρο, το κοτέτσι αποτέλεσε το πρώτο «σπίτι» της οικογένειας Ακερµανίδη για έναν τουλάχιστον μήνα µετά την άφιξή της στην Αθήνα.

Μενέλαος Χαραλαμπίδης, «Πρόσφυγες καὶ γηγενείς στη μεταπολεμική Αθήνα. Πτυχές µιας δύσκολης συνύπαρξης», στο: Αρτ. Ψαρομήλιγκος και Βασιλική Λάζου (επιμ.), Ιστορία της Μικράς Ασίας. Αθήνα 201! , σσ. Β-Ι | (διασκευή).

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

«Βλέπετε εκεί;», µας λέει ο βαρκάρης. «Είναι η εκκλησία του Ἁγίου Νικολάου. Εκεί έχουν μαζευτεί πολλοί πρόσφυγες. Πηγαίνετε κι εσείς».

Πράγματι, προχωράμε και φτάνουμε στην εκκλησία. Η εκκλησία ήταν γεμάτη από κόσµο. [...] Κάποια στιγµή. µετά από ώρες, που µου φάνηκαν αιώνες, ξημέρωσε, και µε τις πρώτες χλομές ακτίνες Του ήλιου κινήσαµε να βρούμετο

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

σπίτι του συγγενή µας, του Γιάννη του Σιδέρη. Ξέραμε πως ἐμενε στην οδό Ευκλείας 6. Τυχεροί µέσα στα τόσα που µας συνέβαιναν, βρήκαμε το δρόµο πολύ κοντά στην εκκλησία όπου είχαμε διανυκτερεύσει. Χτυπάω την πόρτα του σπιτιού που µας δείξανε. Μου άνοιξαν κάποιοι άνθρωποι, ενοικιαστές κι αυτοί στο ίδιο κτίριο. Τότε στην Ἑλλάδα η φτώχεια ήταν µεγάλη. Πέντε ἕἑξι οικογένειες νοίκιαζαν ένα σπίτι και είχαν κοινή κουζίνα. Μας καλοδέχτηκαν οι άνθρωποι κι έἔστειλαν να ειδοποιήσουν το θείο µου το Γιάννη. Όλοι μάς φρόντισαν και μας έβαλαν να φάμε κι εμείς τους ρωτούσαμε αν είχαν δει τους δικούς µας. Φιλιώ Χαϊδεμένου. Τρεις αιώνες, µια ζωή. Αθήνα 2005. σ.! 48 ΚΕΙΜΕΝΟ Γ Η μεγάλη έξοδος των χριστιανών από τη Μικρά Ασία είχε ξεκινήσει. [...] Οἱ γυναίκες και τα παιδιά χωρίστηκαν από τους άντρες Τους, στριμώχτηκαν στα πλοία και διαπεραιώθηκαν στον Πειραιά ή στη Θεσσαλονίκη. Έφτασαν, καθώς σημειώνουν όλοι οι παρατηρητές, χωρίς καμία βούληση. Πέρασαν µήνες στα αυτοσχέδια προσφυγικά στρατόπεδα, όπου ζούσαν κάτω από σκηνές, στον περίβολο του ναού του Ολυμπίου Διός στην Αθήνα, και σε άλλα στρατόπεδα, ενώ φιλάνθρωποι εθελοντές τους εφοδίαζαν µε σούπα, ψωμί και κουβέρτες, ώσπου να βρουν τη θέληση να σταθούν ξανά στα πόδια τους. Μ ἰεΠδεΙ [εν εΙγη ὃπ]Η, Το όραµα της Ιωνίας: Η Ελλάδα στη Μικρά Ασία, 1919-8275 (µτφρ. Λίνα Κάσδαγλη). Αθήνα 207, σσ. 55ῆ-5αΙ. ΘΕΜΑ ΔΙ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται, να παρουσιάσετε: α. τα πολιτικά γεγονότα στην Κρήτη από τις Ί8 Μαρτίου 1901 μέχρι και την προκήρυξη εκλογών στο τέλος του 1904 (μονάδες 15) και β. τη στάση της αντιπολίτευσης στην εξαγγελία των εκλογών και τους σκοπούς της σύμφωνα και µε την προκήρυξή της (µονάδες | ἢ)

ΚΕΙΜΕΝΟ Α Ο Βενιζέλος απολύθηκε από τον [Ύπατο Αρμοστή] Γεώργιο και μέσα από απανωτά δημοσιεύματα στην εφημερίδα Κήρυξ των Χανίων εξήγησε τη στάση του και απάντησε στα αθηναϊκά δημοσιεύματα που τον κατηγορούσαν. [...] Στο προσωπικό του σημειωματάριο ο Βενιζέλος αναφέρεται στους λόγους της ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

απόλυσής του από τον πρίγκιπα, θεωρώντας την ως μία πράξη επίρριψης ευθυνών στο πρόσωπό του από τον Αρμοστή, λόγω της αναποτελεσµατικότητας του τελευταίου καὶ σε μία προσπάθεια να δικαιολογήσει τη στασιμότητα και το αδιέξοδο στο οποίο είχε φτάσει το Κρητικό Ζήτημα. Χαρακτηριστικά ανέφερε: «[..] ΟὉ πρίγκηψ εξεµάνη ακολούθως εναντίον µου, διότι περιέπιπτεν από αποτυχίας εις αποτυχίαν [...] και έπρεπε να ευρεθή ο αποδιοποµπαίος τράγος [...]». Εμμανουήλ Γ. Χαλκιαδάκης, «Η επανάσταση του Θερίσου ως εσωτερικό ζήτημα: η προσωπική διάσταση πρίγκιπα Γεωργίου-Ελευθερίου Βενιζέλου», στο. Γιώργης Μανουσάκης και Βάλια Βαρουχάκη (επιµ.), Θέρισσον 1905. 100 χρόνια. Συνέδριο υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων, Χανιά, 3-5 Μαρτίου 2005, Πρακτικά. Χανιά 2009, σ. 27. ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Η αδυναμία της [Αρμοστείας] να προωθήσει το ενωτικό αίτημα προς τη λύση του, διεύρυνε µε την πάροδο του χρόνου τις αντιδράσεις και ενίσχυσε την αντιπολιτευτική κίνηση. Ο Βενιζέλος, πολιτικά αποµονωµένος µετά την απόλυση και εγκατάλειψη του προγράµµατος του, τον Απρίλιο του 1901, εξέφρασε πρώτος την αντιπολιτευτική αντίδραση και πέτυχε να συσπειρώσει κάτω από το πρόγραμμά του το σύνολο των αντιπολιτευτικών δυνάμεων. Η άρνηση του πρίγκιπα Γεωργίου να αποδεχθεί οποιοδήποτε διάλογο µε την αντιπολιτευτική μερίδα και η συστηματική υπονόµευση κάθε συµβιβαστικής πρωτοβουλίας έθεσε σε δοκιμασία την εσωτερική ενότητα του κρητικού λαού. Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, «Η Κρητική Πολιτεία από το Ίθθ9», στο: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόµος ΙΔ΄, Αθήνα 1977, σ. 208 (διασκευή).

ΚΕΙΜΕΝΟΓ

«Οι υπογεγραµμµένοι, αποτελούντες την ηνωμένην εν Κρήτη αντιπολίτευσιν, συνελθόντες εν Χανίοις τη 26η Φεβρουαρίου 1905, αποσκοπούντες εις την εκπλήρωσιν του Εθνικού Προγράµµατος, αποφασίζοµεν: α) Πρώτον και κύριον μέλημα ημών έστω η επίτευξις του από αιώνων επιδιωκοµένου σκοπού της ενώσεως της Κρήτης µετά της ελευθέρας Ελλάδος. β) Αδυνάτου αποβαίνοντος του σκοπού τούτου, θέλοµεν επιδιώξει την πολιτικήν προσέγγισιν της πατρίδος προς την ελευθέραν Ελλάδα, µεταβαλλομένης από διεθνούς απόψεως της σημερινής καταστάσεως. γ) Μη εκπληρουμένου µηδέ του σκοπού τούτου θέλοµεν επιδιώξει την αναθεώρησιν του ἠημετέρου συντάγματος κατά το πρότυπον του ελληνικού, όπως απαλλαγή ο τόπος του δεσποτισμού. Του προγράµµατος τούτου την πραγµάτωσιν θέλοµεν επιδιώξει και δι’ ενόπλων λαϊκών συναθροίσεων. Εν ταις ενεργείαις ημών δεν θέλοµεν επιδιώξει προσωπικήν µεταβολήν, αλλ’ επελθούσης τοιαύτης θέλοµεν αποκρούσει παντί σθένει και διά των όπλων ἐτι πάντα µη Έλληνα κυβερνήτην». «Η προκήρυξη της αντιπολίτευσης». 26 Φεβρουαρίου 1905.

ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως µόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

ᾱ. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

ᾱ Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Ἀ. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

Β. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ ὂΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΤΡΙΤΗ 13 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2022

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ ΑΊ1

Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων:

α. Εθνικές γαίες

β. Επανάσταση του 1862

γ- Εκλεκτικοί

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας

Το γράµµα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του τη λέξη Σωστό,

αν η πληροφορία είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πληροφορία είναι

λανθασμένη:

α. Η Τραπεζούντα αποτελούσε το σταυροδρόμι της εμπορικής κίνησης µεταξύ Δύσης και Ανατολής μέχρι το 1869 που ολοκληρώθηκε η διάνοιξη της Διώρυγας του Σουέζ.

β. Το Φροντιστήριο της Τραπεζούντας είχε ιδρύσει το 1682 ο εκπρόσωπος των Ελλήνων της διασποράς Κ. Κωνσταντινίδης.

γ. Η δίχρονη προεδρία του μητροπολίτη Χρύσανθου στην Τραπεζούντα (1916-1918) ήταν ένα αληθινό διάλειμμα δημοκρατίας και αρμονικής συμβίωσης χριστιανών και μουσουλμάνων.

δ. Το πρώτο παγκόσμιο Παν-ποντιακό Συνέδριο οργανώθηκε στη Μασσαλία τον Φεβρουάριο του 1918.

ε. Στις 10 Μαρτίου του 1921 ο μητροπολίτης Τραπεζούντας Χρύσανθος πρότεινε στον υπουργό εξωτερικών Μπαλτατζή συνεργασία µε τους Κούρδους και τους Αρμένιους εναντίον του κινήματος του Κεμάλ.

ΘΕΜΑ ΒΊ

Τι προέβλεπε η Συμφωνία της Άγκυρας (1930) και µε ποιες διπλωματικές

πράξεις αυτή ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του ίδιου έτους;

ΘΕΜΑ Β2

α. Ποιο ήταν το έργο της Διεθνούς Επιτροπής που ήλθε στην Κρήτη τον

Φεβρουάριο του 1906; (μονάδες ϐ)

β. Πώς το οριστικό κείµενο των μεταρρυθμίσεων της Διεθνούς Επιτροπής

υλοποιήθηκε κατά την περίοδο της αρµοστείας του Αλέξανδρου Ζαΐμη;

(μονάδες ϐ)

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ ΓΙΊ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες απόὀ τα κείµενα που σας δίνονται, να αναφερθείτε α. στη μεταλλευτική δραστηριότητα των ορυχείων του Λαυρίου µετά το

1866 (μονάδες 18) και β. στα άλλα είδη εκμετάλλευσης ορυκτού πλούτου που αποτέλεσαν πηγή

σημαντικών δηµόσιων εσόδων κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 1950

αιώνα. (μονάδες 12)

ΚΕΙΜΕΝΟΑ

Η. Εταιρεία του Λαυρίου είχε ιδρυθεί µε πρωτοβουλία του ιταλού επιχειρηματία Τζοβάνι Μπαττίστα Σερπιέρι (Οἰοναπ! Βαϊϊθία ὈὉογρίθη!). Η σύνθεση του ιδρυτικού κεφαλαίου είναι πολύ ενδιαφέρουσα: εκτός του Σερπιέρι, συμμετείχαν ο γνωστός γάλλος επιχειρηματίας της Μασσαλίας Ιλαρίων Ρου (ΗΠαγίοη Κουχ), ένας ακόµη αλλοδαπός, άγνωστης ταυτότητας, και οι Ροδοκανάκηδες της Μασσαλίας. [...]

Ὁ Ρου και ο Σερπιέρι ήταν ίσως οἱ μόνοι που γνώριζαν, κατά προσέγγιση, την πραγματική αξία του µεταλλείου τους. ἩἨταν μεγάλη επειδή η επιχείρηση απέδιδε υψηλά κέρδη. Δεν ήταν ο πακτωλός που παρίσταναν οι φήμες στην Ελλάδα καὶ το εξωτερικό. [...]

Το αρχικό κεφάλαιο της εταιρείας, το 18653, ήταν σχετικώς χαμηλό, µισό εκατομμύριο φράγκα. Ἠταν χαμηλό σε σύγκριση µε την αξία που θα αποκτούσε σύντομα η εταιρεία. Αλλά ήταν σηµαντικό για την εποχή. Αντιστοιχούσε στο 2,396 περίπου των φορολογικών εσόδων του 1864. Εκτός από την εξόρυξη μεταλλεύματος από τις στοές, η εταιρεία έδωσε προτεραιότητα, όπως ήταν λογικό, στην χαμηλού κόστους αξιοποίηση των αρχαίων καταλοίπων. Τέσσερα χρόνια αργότερα, Το Ί8Θ7, το Κατατεθειµένο κεφάλαιό της είχε επταπλασιαστεί: ανερχόταν περίπου σε 35.500.000.

Γ. Β. Δερτιλής, Ιστορία του Ελληνικού Κράτους, 1830-1920, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2017, σ. 509-510. ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Από τον ορυκτό πλούτο της χώρας είχε αξιοποιηθεί ως τα µέσα του αιώνα κυρίως η σμύριδα της Νάξου, που αποτελούσε εξαγώγιµο προῖόν. [...]

Άλλο εξαγώγιµο ορυκτό ήταν η θηραϊκή γη, που απέφερε τον ίδιο χρόνο 141.354 δρχ.

Αμέσως µετά τη σμύριδα άλλο εκμεταλλεύσιμο υλικό ήταν ο λιγνίτης. Αν και είχε εντοπισθεί στο Μαρκόπουλο Αττικής από παλιά η ύπαρξη στρωμάτων του, τελικά µόνο τα κοιτάσματα της Κύμης ήταν ικανοποιητικά από άποψη εκμεταλλεύσεως. [...]

Μιά σειρά άλλων ορυκτών, όπως οι γύψοι της Μήλου, κυρίως όµως τα μάρμαρα της Πεντέλης, της Πάρου, της Τήνου, της Ελευσίνας και του Ταὐγέτου δεν πρόσφεραν ακόμα αξιόλογο οικονοµικό ενδιαφέρον. Για την προώθηση

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

όµως της αξιοποιήσεως του ορυκτού πλούτου της χώρας είχαν γίνει τότε ειδικές μελέτες. Οδυσσεύς Δημητρακόπουλος, «Στροφή της κυβερνητικής πολιτικής προς την εσωτερική ανάπτυξη της χώρας», στο: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1977, τ. ΙΓ΄, σ. 180. ΘΕΜΑ ΔΊ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται, να παρουσιάσετε τις συνέπειες του Κριμαϊκού πολέμου (1853-1856) α. στις συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού της χώρας και ιδιαίτερα των προσφύγων της Αθήνας (μονάδες 18) και β. στην παρακμή των «ξενικών» κομμάτων. (µονάδες 12)

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

Την αγανάκτηση του λαού την αύξησε σε µεγάλο βαθµό και η εμφάνιση της χολέρας, που την μετέφεραν τα γαλλικά στρατεύματα από τη Βάρνα καὶ εκδηλώθηκε πρώτα στις δυνάμεις Κατοχής του Πειραιά. Επειδή μάλιστα οι αρχές Κατοχής δεν επέτρεψαν τότε την τήρηση των απαραίτητων αυστηρών υγειονομικών µέτρων, η επιδημία διαδόθηκε γρήγορα στην Αθήνα και επί πέντε µήνες λυμαινόταν την πρωτεύουσα. Η χολέρα προκάλεσε το θάνατο 3.000 περίπου ατόµων, του 1/10 δηλαδή του πληθυσμού της πρωτεύουσας που δεν ξεπερνούσε τις 30.000 κατοίκους. Ο Νοέμβριος του 1854, κατά τον οποίο πέθαναν 800 τουλάχιστον άτοµα, υπήρξε ο χειρότερος μήνας. Η επιδημία έπληξε ιδιαίτερα. το μεσημβρινό τµήµα της πόλεως, όπου κατοικούσαν πολλοί μαζί καὶ κάτω από άθλιες συνθήκες, πρόσφυγες, διωγµένοι από τις τουρκοκρατούμενες ελληνικές περιοχές µετά τη διακοπή των ελληνοτουρκικών σχέσεων. [...]

Η συνθήκη των Παρισίων της 18/30 Μαρτίου 1856 έθεσε και τυπικά τέρμα στον [Κριμαϊκό] πόλεμο, αλλά από την ελληνική πρωτεύουσα οι δυνάμεις Κατοχής αποχώρησαν µόνο το Φεβρουάριο Του επόµενου έτους, έπειτα από συνολική παραμονή δύο ετών και οκτώ μηνών. [...]

Με την πικρή αυτή εμπειρία διαλύθηκε ακόµη ο μύθος περί ευρωπαϊκού και ειδικότερα περί αγγλικού φιλελληνισμού, καθώς και η πολιτική τοποθέτηση των Ἑλλήνων σε κόμματα προσανατολισμένα προς την πολιτική των τριών μεγάλων Δυνάμεων («αγγλικό», «γαλλικό» και «ρωσικό»).

Στέφανος Παπαδόπουλος, «Ο Κριμαϊκός Πόλεμος και ο Ελληνισμός» στο: Ιστορία τοῦ Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1977, τ.ΙΙΓ΄, σ. Ί85-167. ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Μετά την έναρξη του Κριμαϊκού πολέμου [...] οι σύμμαχοι, για να αποτρέψουν ελληνική επίθεση και τον αναγκαστικό σε αυτή την περίπτωση κίνδυνο των γαλλοβρετανικών οδών ανεφοδιασμού στο Αιγαίο [...] κατέλαβαν στις 13/25 Μαΐου 1854 το λιμάνι του Πειραιά και απέκλεισαν τη Χαλκίδα, την Πάτρα, το Ναύπλιο, τη Σύρο, το Βόλο, τις Σπέτσες και την Ύδρα, προκαλώντας έτσι δυσκολίες στην τροφοδοσία και άνοδο των τιµών. Αποσύρθηκαν μόλις ένα χρόνο µετά την ειρήνη των Παρισίων. [...]

Με αυτές τις προὔποθέσεις όλα τα πρότυπα έχαναν την αξιοπιστία καὶ την ελκυστικότητά τους, και το Αγγλικό όπως και το Γαλλικό Κόμμα[...] έχαναν την εμπιστοσύνη των οπαδών τους. Οἱ διαµαρτυρίες για την πολιτική τους µόνο µε αυτό το υπόβαθρο αποκτούσαν σημασία.

Παρόλο που το Ρωσικό Κόμμα επωφελούνταν από τη μείωση του κύρους της Αγγλίας, τα βλέμματα των οπαδών του προς τη Ρωσία έχαναν τη βεβαιότητά τους.

ΘΗηπαΓ Ηετγίπο, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα, 1821-1936, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής

Τραπέζης, Αθήνα 2004, σ. 312-317 (διασκευή).

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως µόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3, Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (8) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17:00.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΡΙΤΗ 13 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2022

ΑΡΧΗ 2 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 2 ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Γ1 Σ υ νδ υ ά ζο ντ ας τι ς ισ τ ο ρι κέ ς σ ας γνώσ ε ι ς μ ε τι ς πλη ροφορί ε ς από τ α κείμ ε να πο υ σ α ς δ ί νο ντ αι, να αναφε ρθ ε ίτ ε α. σ τ η με τ αλλε υτ ι κή δ ρασ τη ρι ότ η τα τ ων ο ρυ χε ί ων τ ο υ Λαυ ρίο υ με τ ά τ ο 1 8 66 ( μ ο νάδ ε ς 1 3 ) και β. στα άλλα είδη εκμετάλλευσης ορυκτού πλούτου που αποτέλεσαν πηγή σημαντικών δημόσι ων εσόδων κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 19 ο υ αιώνα . (μονάδες 12) ΚΕΙΜΕΝΟ Α Η Εταιρεία του Λαυρίου είχε ιδρυθεί με πρωτοβουλία του ιταλ ού επιχειρηματία Τζοβάνι Μπαττίστα Σερπιέρι ( Giovani Battista Serpieri ). Η σύνθεση του ιδρυτικού κεφαλαίου είναι πολύ ενδιαφέρουσα: εκτός του Σερπιέρι, συμμετείχαν ο γνωστός γάλλος επιχειρηματίας της Μασσαλίας Ιλαρίων Ρου ( Hilarion Roux ), ένας ακόμη αλλοδαπός, άγνωστης ταυτότητας , και οι Ροδοκανάκηδες της Μασσαλίας . […] Ο Ρου και ο Σερπιέρι ήταν ίσως οι μόνοι που γνώριζαν, κατά προσέγγιση, την πραγματική αξία του μεταλλείου τους . Ήταν μεγάλη επειδή η επιχείρηση απέδιδε υψηλά κέρδη. Δεν ήταν ο πακτωλός 1 που παρίσταναν οι φήμες στην Ελλάδα και το εξωτερικό . […] Το αρχικό κεφάλαιο της εταιρείας, το 1863, ήταν σχετικώς χαμηλό, μισό εκατομμύριο φράγκα. Ήταν χαμηλό σε σύγκριση με την αξί α που θα αποκτούσε σύντομα η εταιρεία. Αλλά ήταν σημαντικό για την εποχή. Αντιστοιχούσε στο 2,3% περίπου των φορολογικών εσόδων του 1864. Εκτός από την εξόρυξη μεταλλεύματος από τις στοές, η εταιρεία έδωσε προτεραιότητα, όπως ήταν λογικό, στην χαμηλού κόστ ους αξιοποίηση των αρχαίων καταλοίπων. Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1867, το κατατεθειμένο κεφάλαιό της είχε επταπλασιαστεί: ανερχόταν περίπου σε 3.500.000. 1 π α κ τ ω λ ό ς : μ ε γ ά λ η π ο σ ό τ η τ α κ ε ρδ ώ ν Γ. Β . Δε ρτ ιλ ής , Ισ τ ορ ί α το υ Ελ λην ικ ού Κρ ά τ ου ς , 1 8 30- 1 92 0 , Πα ν ε π ισ τη μ ιακ ές Εκ δ ό σε ις Κ ρή τη ς, Η ρ άκλε ι ο 20 1 7, σ . 5 09 - 5 1 0 . ΚΕΙΜΕΝΟ Β Από τον ορυκτό πλούτο της χώρας είχε αξιοποιηθεί ως τα μέσα του αιώνα κυρίως η σμύριδα της Νάξου, που αποτελούσε εξαγώγιμο προϊόν . […] Άλλο εξαγώγιμο ορυκτό ήταν η θηραϊκή γη, που απέφερε τον ίδιο χρόνο 141.354 δρχ. Αμέσως μετά τη σμύριδα άλλο εκμεταλλεύσιμο υλικό ήταν ο λιγνίτης. Αν και είχε εντοπισθεί στο Μαρκόπουλο Αττικής από παλιά η ύπαρξη στρωμάτων του, τελικά μόνο τα κοιτάσματα της Κύμης ήταν ικανοποιητικά από άποψη εκμεταλλεύσεως. […] Μιά σειρά άλλων ορυκτών, όπως οι γύψοι της Μήλου, κυρίως όμως τα μάρμαρα της Πεντέλης, της Πάρου, της Τήνου, της Ελευσίνας και του Ταϋγέτου δεν πρόσφεραν ακόμα αξιόλογο οικονομικό ενδιαφέρον. Για την προώθηση

ΑΡΧΗ 3 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 3 ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ όμως της αξιοποιήσεως του ορυκτού πλούτου της χώρας είχαν γίνει τότε ειδικές μελέτες . Οδ υ σσ ε ύς Δη μη τρ ακ ό π ουλ ο ς , « Στ ρ οφ ή τ η ς κ υβ ερ ν ητ ικ ής πολ ιτ ικ ή ς πρ ο ς τ η ν εσ ωτ ερ ικ ή α νά πτ υ ξη τ ης χώ ρ ας » , στ ο: Ι στ ορ ί α τ ου Ε λλ ην ικ ού Έ θν ου ς, Εκ δ οτ ικ ή Α θ η νώ ν , Α θ ή να 1 9 77 , τ. ΙΓ΄ , σ. 1 8 0. ΘΕΜΑ Δ1 Σ υ νδ υ ά ζο ντ ας τι ς ισ τ ο ρι κέ ς σ ας γνώσ ε ι ς μ ε τι ς πλη ροφ ορί ε ς από τ α κείμ ε να πο υ σ α ς δί νο ντ αι , να παρο υ σ ι άσ ε τε τι ς σ υ νέ πει ε ς το υ Κρι μ αϊ κο ύ πο λέ μ ου (1 8 5 3 - 18 5 6 ) στην παρακμή των «ξενικών» κομμάτων . ΚΕΙΜΕΝΟ Α Η συνθήκη των Παρισίων της 18/30 Μαρτίου 1856 έθεσε και τυπικά τέρμα στον [Κριμαϊκό] πόλεμο, αλλά από την ελληνική πρωτεύουσα οι δυνάμεις Κατοχής αποχώρησαν μόνο το Φεβρουάριο το υ επόμενου έτους, έπειτα από συνολική παραμονή δύο ετών και οκτώ μηνών. […] Με την πικρή αυτή εμπειρία διαλύθηκε ακόμη ο μύθος περί ευρωπαϊκού και ειδικότερα περί αγγλικού φιλελληνισμού, καθώς και η πολιτική τοποθέτηση των Ελλήνων σε κόμματα προσανατολισμένα προς την πολιτική των τριών μεγάλων Δυνάμεων («αγγλικό», «γαλλικό» και «ρωσικό»). Στ έφα ν ο ς Π α πα δό π ο υ λ ος , « Ο Κ ρ ιμ α ϊκό ς Π όλε μο ς κα ι ο Ελλη νι σ μό ς» στ ο : Ισ τ ορ ία τ ο υ Ελ λην ικ ού Έ θν ου ς , Εκ δο τ ικ ή Αθ η νώ ν , Α θ ή να 1 9 77 , τ . ΙΓ΄ , σ. 16 7 . ΚΕΙΜΕΝΟ Β Μετά την έναρξη του Κριμαϊκού πολέμου […] οι σύμμαχοι, για να αποτρέψουν ελληνική επίθεση και τον αναγκαστικό σε αυτή την περίπτωση κίνδυνο των γαλλοβρετανικών οδών ανεφοδιασμού στο Αιγαίο [...] κατέλαβαν στις 13/25 Μαΐου 1854 το λιμάνι του Πειραιά και απέκλεισαν τη Χαλκίδα, την Πάτρα, το Ναύπλιο, τη Σύρο, το Βόλο, τις Σπέτσες και την Ύδρα, προκαλώντας έτσι δυσκολίες στην τροφοδοσία και άνοδο των τιμών. Αποσύρθηκαν μόλις ένα χρόνο μετά την ειρήνη των Παρισίων. […] Με αυτές τις προϋποθέσεις όλα τα πρότυπα έ χαναν την αξιοπιστία και την ελκυστικότητά τους, και το Αγγλικό όπως και το Γαλλικό Κόμμα […] έχανα ν την εμπιστοσύνη των οπαδών τους. Οι διαμαρτυρίες για τ ην πολιτική τους μόνο με αυτό το υπόβαθρο αποκτούσαν σημασία. Παρόλο που το Ρωσικό Κόμμα επωφελούνταν από τη μείωση του κύρους της Αγγλίας, τα βλέμματα των οπαδών του προς τη Ρωσία έχαναν τη βεβαιότητά τους . Gu nn ar H eri n g , Τ α π ολ ιτ ικ ά κ ό μ μ ατ α σ την Ελλ ά δα , 1 82 1 - 19 3 6, Μ ο ρφ ωτ ικ ό Ί δρ υ μα Ε θ ν ικ ής Τ ραπ έζ ης , Α θή ν α 2 0 0 4, σ . 3 12 - 3 1 7 ( δ ια σκ ευ ή) .

ΑΡΧΗ 4 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 4 ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομέ νους) 1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα. Στο εσώφυλλο πάνω - πά νω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω - πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα. Να μην α ντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας. 2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων, αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζ ί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα. 3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει. 4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή. 5. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων. 6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17:00 . Σ ΑΣ ΕΥΧΟΜ ΑΣΤΕ K ΑΛΗ ΕΠΙ ΤΥΧΙ Α ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜ ΑΤΟ Σ