Ιστορία Πανελλήνιες 2024: Θέματα & Λύσεις

ΤΕΤΑΡΤΗ 12ΙΙΟΥΝΙΟΥ 2024

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ ΑΊ1 Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων ιστορικών όρων: α. Μακεδονική Επιτροπή β. Συμφωνία Μουρνιών Κυδωνίας γ. «σκωρίες»

ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας Το γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πληροφορία εἶναι σωστή, ἡ τη λέξη Λάθος, αν η πληροφορία εἶναι λανθασμένη: α. Η αλλαγή των δεδοµένων για την ελληνική βιομηχανία ήρθε µετά την προσάρτηση των Επτανήσων (1864) και της Θεσσαλίας (1881). β. Με το Σύνταγμα του 1844 κατοχυρώθηκε το πολίτευμα της βασιλευόµενης δημοκρατίας. γ. Στην Κρητική Επανάσταση του 1866-1869 η «Κεντρική Επιτροπή υπέρ των Κρητών» ανέλαβε την περίθαλψη 4.500 προσφύγων. δ. Το «Χάτι Σερίφ» και το «Χάτι Χουμαγιούν» προώθησαν ειδικά προνόµια για τους Έλληνες του Πόντου. ε- Η αποβίβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη σηµατοδότησε τη δεύτερη φάση των διωγμών του ποντιακού ελληνισμού.

ΘΕΜΑ ΒΊ Ποιοι παράγοντες διαμόρφωσαν τη θετική οικονοµική πορεία της Ελλάδας στην περίοδο του μεσοπολέμου;

ΘΕΜΑ Β2 Πώς διαμορφώθηκε η πολιτική κατάσταση στην Κρήτη µετά το πρώτο ενωτικό ψήφισμα των Κρητών έως καὶ την παραίτηση της προσωρινής διακοµμµατικής Κυβέρνησης;

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

ΘΕΜΑ ΓΊ

Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις και τις πληροφορίες από τα κείµενα

που σας δίνονται, να αναφέρετε:

α. πώς εξελίχθηκαν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις µετά την υπογραφή της Σύμβασης ανταλλαγής πληθυσμών καὶ της Συνθήκης ειρήνης της Λοζάνης (μονάδες 12)

β. ποιο ήταν το περιεχόμενο των ελληνοτουρκικών συμφωνιών που υπογράφτηκαν το 1930. (μονάδες 138)

ΚΕΙΜΕΝΟ Α Τον Δεκέμβριο του 1926, υπεγράφη στην Αθήνα µεταξύ Ελλάδας και

Τουρκίας η λεγόμενη Συμφωνία των Αθηνών. Βασικοί πρωταγωνιστές της

συμφωνίας αυτής ήταν ο Έλληνας υπουργός των Εξωτερικών, Περικλής

Αργυρόπουλος και ο Τούρκος αντιπρόσωπος στη Μικτή Επιτροπή, Σουκρή

Σαράτσογλου. Είχε προηγηθεί η Σύμβαση της Άγκυρας (γνωστότερη ως

Συμφωνία Εξηντάρη-Χαμδή Βέη) τον Ιούνιο του 1925, η οποία όµως δεν

εφαρμόστηκε. Η Συμφωνία των Αθηνών προέβλεπε την εξαγορά των µη

ανταλλάξιµων κτημάτων και ακινήτων καὶ από τις δύο χώρες. Από την εξαγορά εξαιρούνταν τα κτήµατα των μουσουλμάνων της Δυτικής Θράκης καὶ των

Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης. Τα δύο κράτη θα εξαγόραζαν το καθένα

ίδιας συνολικής αξίας κτήματα, ενώ κάθε μία από τις δύο κυβερνήσεις

αναλάμβανε να απαλλάξει τα εν λόγω κτήματα από οποιονδήποτε περιορισμό τα βάρυνε το προηγούμενο διάστηµα, ώστε να αποδοθούν στους ιδιοκτήτες τους.

Β. Κολλάρος, Η µειονοτική πολιτική του Ελευθερίου Βενιζέλου (1898-1933), Ίδρυμα της

Βουλής των Ελλήνων για Τον Κοινοβουλευτισµό και τη Δημοκρατία και Εθνικό Ίδρυμα

Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», Αθήνα και Χανιά 2022, σελ. 279-280.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Στις 30 Οκτωβρίου 1930 υπογραφόταν το Σύμφωνο Φιλίας, Ουδετερότητας και Διαιτησίας, τα όρια του οποίου έφθαναν ως την απαγόρευση της συμμετοχής σε κάθε πολιτικό ή οικονοµικό συνασπισμό που θα στρεφόταν κατά του ενός από τα συµβαλλόμενα µέρη. Το σύμφωνο συνοδευόταν από εμπορική σύμβαση που περιελάμβανε προξενική σύμβαση και σύμβαση εγκαταστάσεως, αλλά καὶ από ειδική συμφωνία γἷα τους ναυτικούς εξοπλισμούς: οι δύο κυβερνήσεις υποχρεώνονταν να προβαίνουν σε έγκαιρη αμοιβαία ενηµέρωση, πριν από την παραγγελία κάθε ναυτικής µονάδας, προκειµένου να προληφθεί ο ανταγωνισμός «διά φιλικής ανταλλαγής απόψεων».

Κ. Σβολόπουλος, Η ελληνική εξωτερική πολιτική 1900-1945, Βιβλιοπωλείον της Εστίας,

Αθήνα 2005, σελ. 224.

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘΕΜΑ ΔΊ

Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις και τις πληροφορίες από τα κείµενα

που σας δίνονται να παρουσιάσετε:

α. τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν στην επαναστατημένη Πελοπόννησο από την κάθοδο του Δημητρίου Υψηλάντη έως και τη συγκρότηση των πρώτων παρατάξεων (μονάδες 15) και

β. πώς οι αντιδράσεις αυτές εκφράστηκαν στην Α΄ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου. (µονάδες 10)

ΚΕΙΜΕΝΟΑ Ενώ οι πρόκριτοι σε σχέση µε τη διάταξη των αξιωμάτων και τη θεσμική οργάνωση δεν έβλεπαν πέρα από τον ορίζοντα της πελοποννησιακής αυτοδιοίκησης, ο Υψηλάντης οραµατιζόταν ήδη ένα ελληνικό κράτος που θα περιλάμβανε όλα τα απελευθερωµένα εδάφη και θα κυβερνιόταν από ένα κεντρικό κοινοβούλιο µε πολύ ευρείες εξουσίες. Στην απαίτησή του να συγκεντρώσει την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία κατά µεγάλο µέρος και για απροσδιόριστο χρονικό διάστηµα στα χέρια του και να στηριχτεί κυρίως στο αστικό στοιχείο προέβαλαν σκληροτράχηλη αντίσταση οι γαιοκτήμονες, που απαιτούσαν να εἶναι ένα αυτοδιοικούμενο συλλογικό ὀργανο ίσων. [...] Ένα εθνικό κοινοβούλιο ή µια κεντρική κυβέρνηση δεν προβλεπόταν στο σχέδιό τους. Θθ. ἨΗορπίπᾳ, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα, 1821-1936, µτφρ. Θεόδωρος Παρασκευόπουλος, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα 2004, τόµος Α΄, σελ. 76 (διασκευή). ΚΕΙΜΕΝΟ Β Σκοπός του Υψηλάντη δεν ήταν να εξουδετερώση τη δύναμη των προκρίτων.

Εκείνο που τον ενδιέφερε ήταν να δηµιουργηθή συγκεντρωτική διοικητική οργάνωση, κρατικά έσοδα, στρατόπεδα µε κανονική τροφοδοσία και στοιχειώδη πειθαρχία και σώματα τακτικού στρατού, χωρίς τα οποία πίστευε πως δεν θα πετύχαινε η Επανάσταση: γι’ αυτό και ήλθε σε σύγκρουση µετους προκρίτους. Είχε διαπιστώσει ότι οι μικροί ιδιωτικοί στρατοί που υπήρχαν δεν επέτρεπαν την κατάστρωση πολεμικού σχεδίου σε παµπελοποννησιακή κλίμακα, καθώς η δράση τους περιοριζόταν σχεδόν πάντα µέσα στα όρια της επαρχίας. Είχε ακόμα αντιληφθή ότι το αποτέλεσµα µιας τέτοιας καταστάσεως θα ήταν να βασιλεύη η πολυαρχία, η αυθαιρεσία και ο τοπικισμός, και την πραγματική δύναμη να την έχουν οἱ πρόκριτοι και οι καπεταναίοι που θα γίνονταν ισχυροί µε τα λάφυρα και τα πυρομαχικά, τα οποία θα αποκόµιζαν από τις νίκες εναντίον των Τούρκων, θα μπορούσαν να εισπράττουν οι ίδιοι φόρους, να μισθοδοτούν τα σώματά τους και να προσλαμβάνουν µικροκαπεταναίους.

Ιστορία του Ελληνικού Ἓθνους, τόµος ΙΒ΄, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1978, σελ. 138-139

(διασκευή).

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΚΕΙΜΕΝΟΓ

Η Α΄ Εθνοσυνέλευση ἐδειξε για πρώτη φορά τους διαχωρισμούς που υπήρχαν µεταξύ των εξεγερμένων. Οἱ προεστοί της Πελοποννήσου, των νησιών, οι αρχιερείς και οι εκπρόσωποι της δυτικής και ανατολικής Στερεάς συνασπίσθηκαν εναντίον των στρατιωτικών αρχηγών που θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν την εξουσία τους. [...]

Το Προσωρινό Πολίτευμα της Ελλάδος που ψηφίστηκε προέβλεπε την αντιπροσωπευτική διακυβέρνηση και τη διάκριση των. εξουσιών και συγκρότησε την Πολιτική Διοίκηση, που αποτελούνταν από δύο σώματα, το Βουλευτικό και το Εκτελεστικό, µε ετήσια θητεία. [...]

Ο Δ. Υψηλάντης εκλέχθηκε πρόεδρος του Βουλευτικού και στην πραγματικότητα υποβαθμιζόταν πολιτικά. Ο παραγκωνισμός της Φιλικής Εταιρείας ήταν πλήρης και αυτό φάνηκε όχι µόνο από το γεγονός ότι πουθενά δεν µνημονευόταν το ὀνομά της, αλλά και από την υιοθέτηση από την Εθνική Συνέλευση ως συμβόλου της Αθηνάς, αντί του Φοίνικα, που ήταν το σήμα της Φιλικής Εταιρείας.

Κ. Κωστής, Τα «κακοµαθηµένα παιδιά της Ιστορίας»: Η διαµόρφωση του νεοελληνικού

κράτους, Ίδος-21ος αιώνας, Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2013, σελ. 150-152 (διασκευή).

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατοµικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και ΤΟ εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας Το όνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως µόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε μπλεή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ ΔΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΠΕΜΠΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2024

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ ΑΊ

Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων:

α. αγροτική μεταρρύθμιση

β. Πεδινοί

γ- Φροντιστήριο Τραπεζούντας

Μονάδες Ί15

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας

Το γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του τη λέξη Σωστό,

αν η πληροφορία εἶναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πληροφορία εἶναι

λανθασμένη:

α. Η. βρετανική εταιρεία ΠΑΟΥΕΡ ανέλαβε τη δηµιουργία σύγχρονου δικτύου αστικών συγκοινωνιών.

β. Ο δεύτερος εμφύλιος πόλεμος κατά τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης τελείωσε µε νίκη των Πελοποννησίων προκρίτων και στρατιωτικών.

γ- Η αποτυχημένη επιχείρηση του Φαβιέρου (1827-1828) προετοιµάστηκε από Ψαριανούς πρόσφυγες για την ανακατάληψη του νησιού τους.

δ. Η τουρκική σηµαία διατηρήθηκε µόνο στο φρούριο του Φιρκά ως τελευταίο σύμβολο της τουρκικής επικυριαρχίας στην Κρήτη (1898).

ε. Οἱ Έλληνες της Διασποράς αναδείχθηκαν πρωτεργάτες στους αγώνες για τη δηµιουργία µιας αυτόνομης Ποντιακής Δημοκρατίας.

ΘΕΜΑ ΒΊ

Πώς επιτεύχθηκε η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος µετά το τέλος των

Βαλκανικών Πολέμων;

ΘΕΜΑ Β2

Πώς εκφράστηκε η διάσταση μεταξύ προσφύγων της Μικρασιατικής

Καταστροφής καὶ γηγενών στην οικονομική, πολιτική και κοινωνική ζωή;

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ ΓΙΊ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται, να αναφερθείτε: α. στις συνθήκες ίδρυσης της Εθνικής Τράπεζας και στη δραστηριότητά

της κατά τα πρώτα στάδια της λειτουργίας της. (μονάδες 12)

β. στο ζήτημα της δηµιουργίας της Τράπεζας της Ελλάδος και στις

αντιδράσεις που προκάλεσε. (μονάδες 13)

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

Με βασιλικό διάταγµα της ὅ0θης Μαρτίου 1841 ιδρυόταν η Εθνική Τράπεζα στην Αθήνα, ιδιοκτησίας µιας εταιρίας μετόχων. Το αρχικό της κεφάλαιο, 5.000.000 δρχ., θα διετίθετο σε 5.000 μετοχές των 1.000 δρχ. Τουλάχιστον 1.000 μετοχές θα αγόραζε το κράτος. Την Τράπεζα θα διοικούσε επιτροπή που θα εκλεγόταν σε γενική συνέλευση των μετόχων, αλλά τις επιχειρήσεις της θα ήλεγχε βασιλικός επίτροπος. Τα 4/5 των κεφαλαίων της θα διατίθενταν για δάνεια υποθηκών ή καταθέσεων χρυσού ή αργύρου µε τόκο ως 10900. Η Τράπεζα είχε το δικαίωµα να εκδώσει τραπεζογραμμάτια που δε θα ξεπερνούσαν τα 2/5 της αξίας των κεφαλαίων της. Το αρχικό της κεφάλαιο έφθασε σε 1.468.000 ὄρχ. και οι 1.500 μετοχές της αγοράσθηκαν από το κράτος (600), από τον τραπεζικό οἰκο του Εὐνάρδου (300), από τους αδελφούς Ζωσιμάδες (250), από το βασιλιά Λουδοβίκο Β΄ (200) και τον Κ. Βράνη (150). Πρώτος διοικητής της υπήρξε ο Γεώργιος Σταύρου.

Ιωάννης Πετρόπουλος καὶ Αικατερίνη Κουμαριανού, «Περίοδος βασιλείας του Όθωνος», στο: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών, 1977, τόµος ΙΓ΄, σ. 104. (διασκευή)

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Η τραπεζιτική μεταρρύθμισις, κατά τους οικονομικούς κύκλους της Κ.Τ.Ε. (Κοινωνία των Εθνών), επεβάλλετο και διά να περιορισθή το κεντρικόν εκδοτικόν ίδρυμα εις την παροχήν δανείων βραχείας προθεσμίας και ευκόλου εκκαθαρίσεως και διά να επέλθη διαρρύθμισις των σχέσεων Κράτους και Εκδοτικής Τραπέζης. Προετάθησαν διάφοροι λύσεις, αλλά προεκρίθη η λύσις της διχοτοµήσεως της Εθνικής Τραπέζης και της ιδρύσεως νέας Εκδοτικής Τραπέζης υπό το όνοµα Τράπεζα της Ελλάδος. Βάσει της προκριθείσης λύσεως, εις την νέαν Τράπεζαν θα µετεβιβάζοντο ωρισµένα στοιχεία του ενεργητικού και παθητικού της Εθνικής Τραπέζης. Το κύριον στοιχείον του παθητικού που µετεβιβάσθη εις την Τράπεζα της Ελλάδος ήτο το σύνολον του ποσού των κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων.

Συγχρόνως, μµετεβιβάσθησαν και τα στοιχεία του ενεργητικού που απετέλουν το αντίκρυσµα της κυκλοφορίας των τραπεζογραµμµατίων. Τα στοιχεία ταύτα ήσαν τα δάνεια της Εθνικής Τραπέζης προς το Κράτος, ως και ειδικοί λογαριασμοί των βάσει ειδικών νόμων εκδοθέντων τραπεζογραμματίων. [...] Αλλ’᾽ η Εθνική ηρνήθη να µεταβιβάση το εις χρυσόν

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

αντίκρυσµα των εν κυκλοφορία τραπεζογραµματίων. Ισχυρίσθη ότι το ποσόν του εις χρυσόν αντικρύσματος ή καλύμματος δεν το απέκτησε διά της ανανεώσεως του εκδοτικού προνοµίου και ότι, κατά συνέπειαν, απετέλει τούτο ιδιοκτησίαν της. Εδέχετο δε να το µεταβιβάση αν ελάµβανεν ως αποζηµίωσιν το ισόποσον εις δραχµάς. Γρηγόριος Δαφνής, Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων, 1923-1940, Αθήνα: Κάκτος, 1997, τόµος Α΄, σ. 557-358. (διασκευή) ΘΕΜΑ ΔΊ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται, να αναφερθείτε: α. στον τρόπο µε τον οποίο το Σύνταγμα του 1844 κατοχύρωνε θεμελιώδη

δικαιώματα και καθόριζε τις βασιλικές εξουσίες. (μονάδες 15) β. στην κατοχύρωση του δικαιώματος της καθολικής ψηφοφορίας (1844)

και τη σημασία του. (μονάδες 10)

ΚΕΙΜΕΝΟΑ

Ο εκλογικός νόµος της Ίδης Μαρτίου 1844 αναγνώριζε το δικαίωµα του εκλέγειν «εις όλους τους εντός του βασιλείου γεννηθέντας Έλληνας», που είχαν συμπληρώσει το 2δο έτος της ηλικίας τους καὶ διέθεταν «ιδιοκτησίαν τινά εντός της επαρχίας». Η επαναστατικότητα του εκλογικού αυτού νόµου συνίστατο στο ότι, όπως διευκρινίσθηκε ρητά κατά τη σχετική συζήτηση, η «ιδιοκτησία» αυτή δεν χρειαζόταν να εἶναι ακίνητη: μπορούσε να εἶναι και κινητή: Αρκούσε να είναι «προσοδοφόρος» και «φοροτελής». Όμως, ακόµη και οι στερούμενοι ιδιοκτησίας είχαν δικαίωµα ψήφου: Όπως προβλεπόταν, αρκούσε να ασκούν «οιονδήποτε επάγγελμα ή ανεξάρτητον επιτήδευµα». [...]

Παρά ταύτα, η ανά τακτά διαστήµατα προσέλευση των εκλογέων στις κάλπες για την ανάδειξη Βουλής ενέκλειε µια δυναμική, που ἐμελλε γρήγορα να δημιουργήσει µιαν αξιόλογη παράδοση, αυθεντικά δημοκρατική. Νίκος Κ. Αλιβιζάτος, Το Σύνταγμα και οι εχθροί του στη νεοελληνική Ιστορία, 1800-2010, Αθήνα: Πόλις, 2021, σ. 92-94.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Η εκτελεστική εξουσία ανήκε στον βασιλιά και ασκούνταν από τους υπουργούς του, οἱ οποίοι ήταν υπεύθυνοι για τις πράξεις τους. ΟΙ υπουργοί διορίζονταν και παύονταν «ελευθέρως» από τον ανώτατο άρχοντα. Η νοµοθετική εξουσία ασκείται από κοινού από τον βασιλιά, τη Βουλή και τη Γερουσία. Αν και προβλεπόταν έλεγχος της κυβέρνησης από το νομοθετικό σώμα, η νομοθετική πρωτοβουλία και το δικαίωµα της κύρωσης των νόµων ανήκε στον βασιλιά. Ο τελευταίος επεξέτεινε τις αρμοδιότητες και την εξουσία του διατηρώντας το δικαίωµα διάλυσης, χωρίς περιορισμό της Βουλής, αλλά και διορισμού των μελών της Γερουσίας. Κώστας Κωστής, «Τα κακοµαθηµένα παιδιά της Ιστορίας»: Η διαµόρφωση του νεοελληνικού κράτους, Ίδος-21ος αιώνας, Αθήνα: Πόλις, 2015, σ. 277-278. (διασκευή)

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΚΕΙΜΕΝΟΓ

Το Σύνταγμα του 1844 αναγνώριζε την πρωτοκαθεδρία του βασιλιά, ο οποίος μεταξύ άλλων διατηρούσε το δικαίωµα διορισμού και απόλυσης των υπουργών καὶ των δημοσίων υπαλλήλων, τη διοίκηση του στρατού, την αποκλειστική αρμοδιότητα συνοµολόγησης διεθνών συνθηκών και ΤΟ προνόµιο του διορισμού των μελών της νεοσυσταθείσας Γερουσίας, η θητεία των οποίων προβλεπόταν να είναι ισόβια. Από την άλλη πλευρά, το Σύνταγμα κατοχύρωνε σχεδόν το σύνολο των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων, όπως εκείνα της ατομικής ελευθερίας, της ισότητας απέναντι στον νόµο, του απαραβίαστου της κατοικίας, του απόρρητου της αλληλογραφίας, της απαγόρευσης της δουλείας καὶ των βασανιστηρίων, της ελευθερίας της γνώμης καὶ του Τύπου.

Αντώνης Κλάψης, «Στο κλουβί της Ελλάδος της στενής µας κλεισμένοι»: Πολιτική και

διπλωματία της ελληνικής εθνικής ολοκλήρωσης, 1821-1923, Αθήνα: Πεδίο, 2019, σ. 97.

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο καὶ να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το ὀνομά σας.

2... Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17:00.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΕΜΠΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2024

ΑΡΧΗ 2 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 2 ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙΔΕΣ ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Γ 1 Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις με τις πληροφορίες από τα κείμενα που σας δίνονται , να αναφερθείτε στις συνθή κες ίδρυσης της Τρ άπεζας της Ελλάδος , στο έργο της και στα αποτελέσματα της λειτουργίας της . ΚΕΙΜΕΝΟ Α Το τραπεζικό σκέλος της σταθεροποίησης προκαλούσε την αντίδραση της Εθνικής Τράπεζας , που δεν είχε καμία πρόθεση να εγκαταλείψει τις επικερδείς εμπορικές της δραστηριότητες για να μετατραπεί σε αμιγώς εκδοτικό ίδρυμα . […] Η συμβιβαστική λύση που επελέγη προέβλεπε την ίδρυση μιας νέας τράπεζας , στην οποία η Εθνική θα παραχωρούσε το εκδοτικό προνόμιο , μαζί με τα αντίστοιχα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις . Κάπως έτσι , το καλοκαίρι του 1927, προέκυψε η ιδέα της δημιουργίας της Τράπεζας της Ελλάδος , η οποία θα αναλάμβανε τον ρόλο της κεντρικής τράπεζας της χώρας , αφήνοντας την Εθνική να συνεχίσει απρόσκοπτα να ασκεί τις εμπορικές της δραστηριότητες , που αποτελούσαν και τη βασική πηγή της κερδοφορίας της . Ανδρέα ς Κακρι δή ς , « Από τ η σταθεροποίηση στ η ν κ ρί ση », στο : Βασίλ η ς Παναγιωτόπουλος , Γιά ννης Βούλγαρης και Σωτή ρης Ριζάς ( επι μ .) , Η δύσκ ο λη Δημοκρατία : Η Ελλάδα του Μεσοπολέμο υ 19 24- 193 5 , Αθήνα : Το Βή μα , 2 024 , σ . 122. ΚΕΙΜΕΝΟ Β Η αποδοχή από τον Γ . Καφαντάρη της προτάσεως να ιδρυθεί ξεχωριστή Τράπεζα του Κράτους , που να αναλάβει το εκδοτικό προνόμιο και τη διαχείριση του χρήματος , δημιούργησε κυβερνητική κρίση τον Ιούλιο του 1927: το Λαϊκό κόμμα αποσύρθηκε από την « Οικουμενική ». Παρόλα αυτά υπογράφηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 1927 το πρωτόκολλο της Γενεύης , με το οποίο η Κ . Τ . Ε . ( Κοινωνία των Εθνών ) αναλάμβανε να εγγυηθεί για δάνειο 9 εκατομμυρίων λιρών προς την Ελλάδα , αλλά από την άλλη πλευρά επέβαλε σαν όρους την ίδρυση απαραιτήτως της νέας Κεντρικής Τράπεζας στην Ελλάδα , τη σταθεροποίηση του νομίσματος και τη δημοσιονομική εξυγίανση . Ιδρύθηκε έτσι , παρά τις έντονες αντιδράσεις της Εθνικής , η Τράπεζα της Ελλάδος (14.5.1928) με διοικητή τον Αλέξανδρο Διομήδη . Κωνσταντίνος Βεργ όπουλος , « Η ελληνική οικο νο μία από τ ο 19 26 ως το 1 935 » , στο : Ισ τορ ία του Ελληνικού Έθν ους , Αθ ή να : Εκδοτική Αθηνών , 1978, τόμος ΙΕ΄ , σ . 33 3-33 4 . ( διασκ ευή ) ΘΕΜΑ Δ 1 Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις με τις πληροφορίες από τα κείμενα που σας δίνονται , να αναφερθείτε στον τρόπο με τον οποίο το Σύνταγμα του 1844 κατοχύρωνε θεμελιώδη δικαιώματα και καθόριζε τις βασιλικές εξουσίες .

ΑΡΧΗ 3 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 3 ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙΔΕΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Α Η εκτελεστική εξουσία ανήκε στον βασιλιά και ασκούνταν από τους υπουργούς του , οι οποίοι ήταν υπεύθυνοι για τις πράξεις τους . Οι υπουργοί διορίζονταν και παύονταν « ελευθέρως » από τον ανώτατο άρχοντα . Η νομοθετική εξουσία ασκείται από κοινού από τον βασιλιά , τη Βουλή και τη Γερουσία . Αν και προβλεπόταν έλεγχος της κυβέρνησης από το νομοθετικό σώμα , η νομοθετική πρωτοβουλία και το δικαίωμα της κύρωσης των νόμων ανήκε στον βασιλιά . Ο τελευταίος επεξέτεινε τις αρμοδιότητες και την εξουσία του διατηρώντας το δικαίωμα διάλυσης , χωρίς περιορισμό της Βουλής , αλλά και διορισμού των μελών της Γερουσίας . Κώστας Κωστής , « Τα κακομαθημέν α παιδιά τη ς Ισ τορ ίας »: Η διαμόρφωση το υ νεοελληνικ ού κρ άτους , 18 ος -21 ος αιών ας , Αθήνα : Πόλι ς , 2015, σ . 27 7-2 78 . ΚΕΙΜΕΝΟ Β Το Σύνταγμα του 1844 αναγνώριζε την πρωτοκαθεδρία του βασιλιά , ο οποίος μεταξύ άλλων διατηρούσε το δικαίωμα διορισμού και απόλυσης των υπουργών και των δημοσίων υπαλλήλων , τη διοίκηση του στρατού , την αποκλειστική αρμοδιότητα συνομολόγησης διεθνών συνθηκών και το προνόμιο του διορισμού των μελών της νεοσυσταθείσας Γερουσίας , η θητεία των οποίων προβλεπόταν να είναι ισόβια . Από την άλλη πλευρά , το Σύνταγμα κατοχύρωνε σχεδόν το σύνολο των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων , όπως εκείνα της ατομικής ελευθερίας , της ισότητας απέναντι στον νόμο , του απαραβίαστου της κατοικίας , του απόρρητου της αλληλογραφίας , της απαγόρευσης της δουλείας και των βασανιστηρίων , της ελευθερίας της γνώμης και του Τύπου . Αντώνη ς Κλάψης , « Στο κλουβί της Ελλάδος της σ τ ενή ς μας κλεισμέν οι » : Πολιτική κ αι διπλωματία της ελλην ική ς εθν ικής ολοκ λήρωσης , 18 21 -19 23 , Αθή να : Π εδίο , 2 019 , σ . 97. ΟΔΗΓΙΕΣ ( για τους εξεταζομένους ) 1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα . Στο εσώφυλλο πάνω - πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία . Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω - πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα . Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας . 2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων , αμέσως μόλις σας παραδοθούν . Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας , να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα . 3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει . 4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή . 5. Διάρκεια εξέτασης : τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων . 6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης : 17:00. ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ K ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ