Ιστορία Πανελλήνιες 2025: Θέματα & Λύσεις

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2025

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ ΑΊ1

Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων ιστορικών όρων:

α. «Πανελλήνιον»

β. Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής

γ. ΠΑΟΥΕΡ

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας

Το γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του τη λέξη Σωστό,

αν η πληροφορία εἶναι σωστή, ἡ τη λέξη Λάθος, αν η πληροφορία εἶναι

λανθασμένη:

α. Οἱ Ἕλληνες της Διασποράς αναδείχθηκαν πρωτεργάτες στους αγώνες για τη δηµιουργία µιας αυτόνομης Ποντιακής Δημοκρατίας.

β. Η ελονοσία ήταν αρρώστια που αποτελούσε μάστιγα για την αγροτική Ελλάδα ως τα µέσα του 20ού αιώνα.

γ. Οι προσπάθειες αποκατάστασης του προσφυγικού στοιχείου κατά τα πρώτα χρόνια της οθωνικής περιόδου δεν προκάλεσαν αντιδράσεις.

δ. Μετά το 1833 τέσσερις μεγάλοι ελληνικοί τραπεζικοί και εμπορικοί οίκοι της Κερασούντας έλεγχαν σχεδόν όλη την οικονοµία του ανατολικού Πόντου.

ε. Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος δεν εγκαθίδρυσε δικτατορία, αλλά προώθησε τα αιτήματά του µέσω της Βουλής.

ΘΕΜΑ ΒΊ

Για. ποιους λόγους παρατηρήθηκε σηµαντική ναυτιλιακή και εµπορική

δραστηριότητα σε πολλές περιοχές του ελληνικού χώρου στη διάρκεια του

Ἴδου αιώνα;

ΘΕΜΑ Β2

Ποιο ήταν το πολιτικό πρόγραµµα του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος

Ελλάδος (1918);

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

ΘΕΜΑ ΓΊ

Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις και τις πληροφορίες από τα κείµενα

που σας δίνονται, να αναφερθείτε:

α. στον τρόπο µε τον οποίο πραγματοποιήθηκε η αγροτική αποκατάσταση των. προσφύγων της Μικρασιατικής καταστροφής από την Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ) (μονάδες 13) καὶ

β. στο σύστημα που τηρήθηκε για τη στέγαση των αγροτών Μικρασιατών προσφύγων (µονάδες 12).

ΚΕΙΜΕΝΟ Α Η «κατά τρόπον παραγωγικόν» εγκατάσταση των προσφύγων επιχειρήθηκε

µε συστηματικό τρόπο και πήρε κυρίως τη µορφή της «αγροτικής αποκατάστασης, κατά την οποία θα παρέχονταν, εκτός από γη, τα σχετικά μέσα για την καλλιέργειά της. Όπως ανέφερε αναλυτικά ο Διευθυντής Αγροτικής Αποκαταστάσεως της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) [...] οι αγρότες πρόσφυγες, εξοµοιωθέντες προς τους ντόπιους ακτήμονες, δικαιούνταν αγροτικής αποκατάστασης, η οποία συνίστατο στην παραχώρηση βιώσιμων γεωργικών κλήρων, στη στέγαση µε την ανέγερση κατοικιών αγροτικού τύπου και στον εφοδιασμό τους µε σπόρους, μεγάλα και μικρά ζώα, γεωργικά εργαλεία, κάρα [...] για όσο διάστηµα αναµένονταν τα αποτελέσµατα της πρώτης καλλιέργειας -- πολλές φορές και κατά το δεύτερο έτος από την εγκατάστασή τους.

Ελένη Μπενέκη, «“Ο υποφαινόµενος αγροτικώς εγκατεστημένος εις τον Συνοικισµόν...":

Τεκμήρια από την αποκατάσταση Μικρασιατών προσφύγων» στο Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης

(επιμ.), Ψηφίδες της αγροτικής αποκατάστασης Των προσφύγων του 1922, Αθήνα 2023,

σελ. 220 (διασκευή).

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Η κατασκευή των κατοικιών έγινε µε δύο τρόπους: Ί1) µε ανάθεση σε εργολάβους, 2) µε τη χρησιμοποίηση του προσφυγικού εργατικού δυναμικού υπό την καθοδήγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής. Στην πρώτη περίπτωση, πολλοί από τους εργολάβους αντιμετώπισαν σοβαρές δυσκολίες, κυρίως στις περιοχές όπου εἶναι προβληματική η µεταφορά καθώς καὶ η εξεύρεση υλικών και εργατικών χεριών. Παράλληλα η Επιτροπή δεν ἐχει λόγους να εἶναι ιδιαίτερα ευχαριστημένη από τις υπηρεσίες των εργολάβων, ιδιαίτερα όταν οι τεχνικοί µας υποχρεώνονται να παραλαμβάνουν εργασία κακής ποιότητος υπό την πίεση των άμεσων αναγκών για τη στέγαση των προσφύγων. Ο δεύτερος τρόπος συνίσταται στην παροχή προς τους πρόσφυγες ξυλείας, κεραμιδιών και καρφιών, υλικών δηλαδή που θα πρέπει να μεταφερθούν από µακριά, καθώς και χρημάτων για την πληρωμή των μαραγκών καὶ των χτιστάδων. Οἱ πρόσφυγες παρέχουν την ανειδίκευτη εργασία και εκτελούν τις μεταφορές των υλικών. Ένας εργοδηγός επιβλέπει την ποιότητα και την ποσότητα της

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

εργασίας και δίδει προκαταβολές σε χρήμα ή εἶδος ανάλογα µε τη σημειούμενη πρόοδο. Απολογισμός δράσης της ΕΑΠ (1926) για τα τρία πρώτα χρόνια λειτουργίας της. Κοινωνία των Εθνών, Η εγκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα, Αθήνα 1997, σελ. 65-69. ΘΕΜΑ ΔΊ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις και τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται να παρουσιάσετε: α. τις θετικές εξελίξεις που προκάλεσε το κίνημα του Θερίσου (µονάδες 15)

και β. την πολιτική κατάσταση, όπως αυτή διαμορφώθηκε µετά τον θρίαμβο της

πολιτικής του Βενιζέλου μέχρι και τον Αύγουστο του 1906 (μονάδες 10).

ΚΕΙΜΕΝΟΑ

Η αποτίµηση του Κινήματος του Θερίσου από τον ίδιο τον Βενιζέλο:

«...Έις τον Κρητικόν Λαόν ουδείς πλέον αρνείται δικαίωµα γνώμης, και γνώμης κυρίας, επί της εθνικής αυτού εξελίξεως. Το Κρητικό Ζήτημα ανεγνωρίσθη ως κατ’ εξοχήν εθνικόν ζήτημα «και όχι δυναστική απλώς υπόθεσις [...]. ΑΙ [...] ελευθερίαι του Κρητικού Λαού απεδόθησαν και πάλιν εις αυτόν αρτιώτεραι, ησφαλισμέναι δε διά νέου πολιτεύματος, το οποίον επεβλήθη κατόπιν µιας επαναστάσεως και το οποίον µετέθηκε τον άξονα της πολιτικής δυνάµεως προς το µέρος του λαϊκού παράγοντος...». Απόσπασμα από άρθρο του Ελευθερίου Βενιζέλου στην εφημερίδα «Κήρυξ» των Χανίων (27 Απριλίου 1907) (διασκευή).

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Η [Διεθνής] Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η παραμονή του πρίγκιπα Γεωργίου στη θέση του ύπατου αρμοστή θα δυσχέραινε την ομαλή εξέλιξη της πολιτικής ζωής της Κρήτης, προκρίνοντας ως προσφορότερη λύση την άµεση ένωση του νησιού µε την Ελλάδα. Κάτω από την επίδραση των διαπιστώσεων της εξεταστικής επιτροπής, [...] οι Δυνάμεις κατέληξαν τον Ιούλιο του 1906 στην υιοθέτηση ενός συνολικότερου σχεδίου γιατη διευθέτηση του Κρητικού ζητήματος: [...] αναδιάρθρωση της χωροφυλακής µε παράλληλη δηµιουργία πολιτοφυλακής κάτω από την εποπτεία απόστρατων Ελλήνων αξιωματικών: [...] απόσυρση, τέλος, όλων των ξένων στρατιωτικών δυνάμεων από την Κρήτη. [-..] Αντώνης Κλάψης, «Στο κλουβί της Ελλάδος της στενής µας κλεισµένοι»: Πολιτική και διπλωματία της ελληνικής εθνικής ολοκλήρωσης 1821-1923, Αθήνα 2019, σελ. 216-219 (διασκευή).

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΚΕΙΜΕΝΟΓ

Η Β΄ Συντακτική Συνέλευση των Κρητών, που ανέλαβε να εκπονήσει νέο Σύνταγμα, εξέδωσε µέσα σε ατμόσφαιρα εθνικής συμφιλίωσης το ενωτικό ψήφισμα της ὅ0ής Ιουλίου 1906. Το έργο της ανασυγκρότησης άρχισε πάλι και οι Μεγάλες Δυνάμεις παραχώρησαν στην κυβέρνηση της Κρήτης δάνειο 9.300.000 γαλλικών φράγκων και ρύθμισαν συνάμα το ζήτημα των τόκων των προηγούμενων δανείων.

Στο καθαρά πολιτικό θέµα σημειώθηκαν και νέες εξελίξεις. Με νέα απόφασή τους, που ανακοινώθηκε στις 14 Αυγούστου 1906, οι Μεγάλες Δυνάμεις παραχωρούσαν στον βασιλιά των Ελλήνων Γεώργιο Α΄ το δικαίωµα να διορίζει εκείνος τον Ύπατο Αρμοστή της Κρήτης. Αυτό ήταν ένα πολύ σηµαντικό βήμα στην προώθηση του Κρητικού Ζητήματος.

Θεοχάρης Δετοράκης, Ιστορία της Κρήτης, Ηράκλειο 1990, σελ. 448-449.

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατοµικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και ΤΟ εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλεή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ ΔΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Ι 7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2725

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ Α1

Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων:

α. «Προσωρινή Κυβέρνησις της Κρήτης» (!Ι ΒΠα)

β. «Προσωρινόν Πολίτευμα» της Επιδαύρου

γ. Ψήφισμα ἃϊ5 Μαΐου 1827.

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας

Το γράµµα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του τη λέξη Σωστό.

αν η πληροφορία εἶναι σωστή, ἡ Τη λέξη Λάθος, αν η πληροφορία εἶναι

λανθασμένη:

α. Το πιστωτικό σύστημα της χώρας κατά τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας βρισκόταν σε πρωτόγονη κατάσταση.

β. Ένα από τα αιτήματα των αντιπολιτευτικών ομίλων που συγκροτήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1850 ήταν η ίδρυση αγροτικών τραπεζών.

γ. Στη Ίθμελή Επιτροπή που ορίστηκε από την Κρητική Πολιτεία συμμετείχαν 12 μουσουλμάνοι και 4 χριστιανοί.

δ. Ὁ παλαίμαχος πολιτικός Ιωάννης Σφακιανάκης͵.σε πάνδημο συλλαλητήριο στο Ηράκλειο (21 Μαρτίου 1905) υποστήριξε τους επαναστάτες του Θερίσου.

ε. Την αστική αποκατάσταση ανέλαβε περισσότερο η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) και λιγότερο το κράτος.

ΘΕΜΑ ΒΊ

Ποια ήταν τα θετικά αποτελέσµατα από την επιβολή του Διεθνούς Οικονομικού

Ελέγχου (ΔΟΕ) στην Ελλάδα:

ΘΕΜΑ Β2

Ποια ήταν η συμβολή των μµικρασιατών προσφύγων του 1922 στην ανάπτυξη

του πολιτισμού της χώρας:

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ ΓΙ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται. α. να αναφερθείτε στις κοινωνικές οµάδες που συµπαρατάχθηκαν µε το

αγγλικό κόμμα, (μονάδες | Π)

β. να εξηγήσετε τις επιλογές του αγγλικού κόμματος όσον αφορά την

εξέλιξη της εσωτερικής κατάστασης της Ελλάδας. (µονάδες | 5)

ΚΕΙΜΕΝΟΑ

Το Αγγλικό κόμμα αποτελούνταν από οπαδούς του Αλ. Μαυροκορδάτου, οι οποίοι ήταν κυρίως τα στρατιωτικά καὶ πολιτικά στοιχεία της δυτικής Ρούμελης, της Πελοποννήσου και της Ύδρας, αλλά και από πολλούς ετερόχθονες, εµπόρους, διανοούμενους, σπουδασµένους σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, κατοίκους δυτικοευρωπαϊκών χωρών, οµάδες καὶ πρόσωπα που ήταν επηρεασμένα από δημοκρατικές ιδέες. [...]

Στη μεγάλη αντιπαράθεση που προκλήθηκε σχετικά µε το Εκκλησιαστικό Ζήτημα, το Αγγλικό κόμμα κράτησε σαφή και σταθερή θέση. Η κήρυξη του Αυτοκέφαλου, το 18330, δίχασε την ελληνική κοινωνία [...]. Το Αγγλικό κόμμα υποστήριζε ότι η εκκλησία έπρεπε να υπαχθεί στο κράτος και όχι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, σε έναν θεσµό δηλαδή που δεν δρούσε ελεύθερα, εφόσον υπαγόταν στον σουλτάνο.

Λίνα Λούβη, «Αγγλικό, Γαλλικό, Ρωσικό: Τα πρώτα κόμματα», στο: Κατερίνα Δέδε, Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, Λίνα Λούβη, Ηλίας Νικολακόπουλος και Σωτήρης Ριζάς (επιμ.). Ιστορικό Λεξικό Ελληνικών Κοινοβουλευτικών Κομμάτων. | Β41-Ι 58], Αθήνα: Ίδρυμα της Βουλής των Ἑλλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία - Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών / Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, 2022, σ. 3.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Για το Αγγλικό κόμμα βασικές αρχές µιας νόµιµης εξουσίας ήταν Το κοινοβουλευτικό αντιπροσωπευτικό σύστημα και η διάκριση των εξουσιών, αρχές στις οποίες είχε σταθεί πάντοτε πιστό κατά τη διάρκεια του πολέμου της ανεξαρτησίας. [...]

Ὁ Μαυροκορδάτος ήθελε αρχικά να καθοριστεί σαφώς η συνταγματική τάξη µε γραπτό σύνταγμα. Το αργότερο όμως το 1837 διαφοροποίησε την ἀποψή του Καὶ θεωρούσε το σύνταγμα τελική πράξη εσωτερικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες καὶ µόνο θα καθιστούσαν δυνατή την ύπαρξη συνταγματικής τάξης: υποστήριζε να βελτιωθεί αρχικά η τοπική αυτοδιοίκηση, προπάντων να εκλεγούν δηµοτικά και επαρχιακά συμβούλια, να εξασφαλιστεί η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και η ελευθεροτυπία, να διευρυνθούν οι αρμοδιότητες των ορκωτών δικαστηρίων και του Συµβουλίου της Επικρατείας και να σχηματιστούν εθνικές ένοπλες δυνάμεις.

ΒΕπππεΡ Ηερίπᾳ, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα, | 3! -ΙΒ3Ε, τόµος Α΄, Αθήνα: ΜΙΕΤ, 201, σ. 1 (διασκευή) ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘΕΜΑ ΔΙ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µετις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται, να αναφερθείτε στη διοίκηση της Τραπεζούντας από τον μητροπολίτη Χρύσανθο κατά την περίοδο 1916-/8Ι

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

[...] Ο ελληνικός ποντιακός παράγων αναγνωρίσθηκε επίσημα κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και από την πλευρά των Τούρκων και από την πλευρά των Ρώσων, καθώς και από τις δυνάμεις της Αντάντ. Είναι αξιοσημείωτο ότι την παραμονή της ρωσικής κατοχής της Τραπεζούντας (16 Απριλίου 1916), ο Τούρκος βαλής της Τραπεζούντας Μεχμέτ Τζεμάλ Αζμή µπέη και ο αντιπρόσωπτπος της νεοτουρκικής κυβέρνησης στη Μαύρη Θάλασσα Αλή Ρεζά µπέη παρέδωσαν τη διακυβέρνηση της περιοχής της Τραπεζούντας σε ελληνομουσουλμανικό τοπικό συμβούλιο. Στον μητροπολίτη Τραπεζούντας Χρύσανθο Φιλιππίδη εµπιστεύθηκαν πλήρεις εξουσίες, καθώς και σε µια Επιτροπή από τρεις επιφανείς Έλληνες και τους αρχηγούς της Αστυνομίας καὶ της Χωροφυλακής. Η προσωρινή κυβέρνηση της Τραπεζούντας διατηρήθηκε για δύο χρόνια και λάμβανε όλο και περισσότερο αυτόνομο χαρακτήρα. Αλέξης Αλεξανδρής, «Η ανάπτυξη του εθνικού πνεύματος των Ελλήνων του Πόντου, | 8Ι ᾱ- [8323», στο: Θάνος Βερέμης και Οδυσσέας Δημητρακόπουλος (επιμ.), Μελετήματα γύρω από τον Βενιζέλο και την εποχή του. Αθήνα: Φιλιππότης, Ι Ε8ῖ, σσ. {5Π-485Ι

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Χαρακτηριστικό της εμπιστοσύνης που απολάμβανε ο Χρύσανθος ακόµη και στην επίσημη τουρκική ηγεσία εἶναι η ανάθεση της προεδρίας της προσωρινής κυβερνήσεως Τραπεζούντας στον μητροπολίτη, σε δραματική συνομιλία λίγο πριν αποχωρήσει η τουρκική ηγεσία και εγκαταλείψει την πόλη στα ρωσικά στρατεύματα (16 Απριλίου 1916). Η προσωπική μαρτυρία του μητροπολίτη Χρύσανθου για το γεγονός διακρίνεται από ιερατική αξιοπρέπεια: «Η συνομιλία ήτο εἶδος διαθήκης, καθ’ ην µετά πέντε περίπου από της αλώσεως αιώνας η κυβέρνησις της Τραπεζουσίας χώρας εδίδετο πάλιν εις τους Έλληνας, υπό την προστασίαν δε και μέριμναν της Ελληνικής Εκκλησίας Τραπεζούντος ετίθεντο υπό των επισήμων τουρκικών αρχών οι μουσουλμάνοι της Τραπεζουσίας χώρας. Οι υπό του βαλή Τραπεζούντος καὶ του αντιπροσώπου των Νεοτούρκων κατά τη νύκτα εκείνην λεχθέντες λόγοι ήσαν επίσημος αναγνώρισις της ανθρωπιστικής και χριστιανικής αποστολής και δράσεως της Ελληνικής Εκκλησίας» (Μητροπολίτη Χρύσανθου «Η Εκκλησία της Τραπεζούντος») Έφη Αλλαµανή και Κρίστα Παναγιωτοπούλου, «Ο ελληνισμός της Μικράς Ασίας σε διωγμό», στο: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους. τόµος ΙΕ΄, Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών, Ι 818, σ.ΙΠ7 (διασκευή)

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΚΕΙΜΕΝΟΓ Τον Νοέμβριο του 18! { και τον Φεβρουάριο του 1915, ο ρωσικός στόλος

βομβάρδισε την Τραπεζούντα, την οποία η Ρωσία κατέλαβε τελικά στις Ι ἃ

Απριλίου 1916, στο πλαίσιο της ρωσικής εισβολής στην Τουρκία. Δύο ηµέρες

νωρίτερα, πριν οι τουρκικές αρχές τραπούν σε φυγή, οι Ρώσοι συγκρότησαν

προσωρινή κυβέρνηση υπό τον μητροπολίτη Τραπεζούντος Χρύσανθο [...]- μάλιστα, οι Ρώσοι εµπιστεύθηκαν στον ορθόδοξο μητροπολίτη καὶ την προστασία των μουσουλμάνων [...]

Νίκος Πετσάλης-Διομήδης, Ο Βενιζέλος και η πρόκληση της Μεγάλης Ιδέας: γεγονότα και

επανεκτιµήσεις (επιστημονική επιμέλεια: Ιωάννης Δ. Στεφανίδης). Αθήνα: ΜΙΕΤ, 7123, σ.

118 (διασκευή)

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

Σ.. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

ἃ... Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

ᾱ Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη εἶναι αποδεκτή.

Ἀ. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

Β. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: | 1:Πῆ-

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ Κ ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ Π ΑΡΑΣΚΕΥΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 20 2 5

ΑΡΧΗ 2 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 2 ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Γ 1 Συ νδ υ άζο ντ ας τι ς ιστ ο ρι κέ ς σας γνώσε ι ς μ ε τι ς πλη ροφορί ε ς από τ α κείμ ε να πο υ σ ας δί νο ντ αι , να α ναφε ρθ εί τε στη διοίκη ση της Τραπεζούντας από το ν μητροπολίτη Χρ ύσανθο κατά την περίοδο 1916 - 191 8 . ΚΕΙΜΕΝΟ Α [ …] Ο ελληνικός ποντιακός παράγων αναγνωρίσθηκε επίσημα κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και από την πλευρά των Τούρκων και από την πλευρά των Ρώσων, καθώς και από τις δυ νάμεις της Αντάντ . Είναι αξιοσημείωτο ότι την παραμονή της ρωσικής κατοχής της Τραπε ζ ούντας (16 Απριλίου 1916), ο Τούρκος βαλής της Τραπεζούντας Μεχμέτ Τζεμάλ Αζμή μπ έη και ο αντιπρόσωπος της νεοτουρκικής κυβέρνησης στη Μαύρη Θάλασσ α Αλή Ρεζά μπέη παρέδωσαν τη διακυβέρνηση της περιοχής της Τραπεζούντας σε ελληνομουσουλμανικό τοπικό συμβούλιο. Σ τ ο ν μητροπολίτη Τ ραπεζούντας Χρύσανθο Φιλιππίδη εμπιστεύθηκαν πλήρεις εξουσίες, καθώς και σε μια Επιτροπή από τρεις επιφανείς Έλληνες και τους αρχηγούς της Αστυνομίας και της Χωροφυλακής. Η προσωρινή κυβέρνηση της Τραπεζούντας διατηρήθηκε για δύο χρ όνια και λάμβανε όλο και περισσότερο αυτόνομο χαρακτήρα. Α λ έ ξ ης Αλ εξ α νδρ ής , « Η α νάπ τ υξ η τ ο υ ε θ νικο ύ π νε ύμ ατ ος τω ν Ελλ ή νω ν το υ Πό ντο υ , 1 9 18 - 19 2 2 » , στ ο : Θ ά νο ς Β ε ρέ μη ς κ α ι Ο δ υ σσ έα ς Δημ ητ ρακ ό πο υλ ο ς ( επ ιμ .), Μελ ετ ή ματ α γ ύρω απ ό τον Β εν ιζέλ ο κ α ι τ η ν επ ο χή τ ου , Α θή να : Φ ιλ ιπ π ότ ης , 1 98 0 , σ σ . 4 3 0 - 4 3 1 . ΚΕΙΜΕΝΟ Β Το ν Νοέμβριο του 1 91 4 και τον Φεβρουάριο του 1915, ο ρωσικός στόλος βομβάρδισε την Τραπεζούντα, την οποία η Ρωσία κατέλαβε τελικά στις 18 Απριλίου 1916, στο πλαίσιο της ρωσικής εισβολής στην Τουρκία . Δύο ημέρες νωρίτερα, πριν οι τουρκικές αρχές τραπ ο ύν σε φυγή, οι Ρώ σοι συ γ κρότησαν προσω ρινή κυβέρνηση υπό τον μητ ροπολίτη Τραπεζούντος Χρύσανθο [ … ] · μάλιστα, οι Ρ ώσοι εμπιστεύθηκαν στον ορθόδοξο μητροπολίτη και την προστασία των μουσουλμάνων [ … ] . Νίκ ο ς Πε τσ άλη ς - Διομ ή δη ς , Ο Β εν ιζέλ ος κ α ι η π ρόκ λη ση τη ς Μεγ ά λη ς Ι δ έα ς : γεγ ον ότ α κ α ι επ αν εκτ ιμήσ εις ( ε π ισ τ ημ ο νική ε π ιμέλ ε ια : Ι ω ά ννη ς Δ. Σ τεφ α νίδη ς) , Α θή να : Μ Ι ΕΤ , 2 0 23 , σ. 11 9 (δ ιασκ ε υ ή) .

ΑΡΧΗ 3 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 3 ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΘΕΜΑ Δ 1 Συ νδ υ άζο ντ ας τι ς ιστ ο ρι κέ ς σας γνώσε ι ς μ ε τι ς πλη ροφορί ε ς από τ α κείμ ε να πο υ σ ας δ ί νο ντ αι , α . να α να φε ρ θ εί τ ε στο υς στό χο υς το υ προ γράμμ ατο ς τ ου τ ρι κο υπι κού κό μ μ ατ ο ς . (μονάδες 15 ) β . Πο ι ε ς προ σπάθει ες έ γι ναν γι α τ η ν υλο ποί η ση το υ προ γράμμ ατο ς αυ τ ού; (μονάδες 10 ) ΚΕΙΜΕΝΟ Α Ο Τρικούπης πίστευε ότι το κράτος χρειαζόταν πολιτική και οικονομική ανόρθωση [ … ] . Γι ’ αυτό και επεδίωξε να καταστήσει τη χώρα διεθνώς αξιόπιστη , να ενθαρρύνει το ξεκίνημα της εκβιομηχάνισ ης, να βελτι ώσει τις επικοινωνίες, με την κατασκευή σιδηροδρόμων και τη διάνοιξη του Ισθμού της Κο ρίνθου , κ αι να εκσυγχρονίσει τον στρατό και το ναυτικό . Ric h ar d C lo gg , Σ υνοπ τικ ή ιστ ορ ία τη ς Ε λλ ά δ α ς , 1 7 70 - 2 00 0 , Α θή να : Κά το πτ ρ ο, 2 0 03 , σ σ . 87 - 8 8. ΚΕΙΜΕΝΟ Β Οι βασικοί ιδεολογικοί άξονες του [ τρικουπικού ] κόμματος στηρίζονταν : α ) στην υπακοή στο σύνταγμα, στους νόμους και στην ελεύθερη βούληση του λαού, β) στον σεβασμό των κοινοβουλευτικών θεσμών, γ) στην επιδίω ξη του εκσυγχρονισμού και της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας, σ ε συνδυασμό με την οργάνωση και την ενίσχυση του στρατού και του στόλου και δ) στη διαφύλαξη της ειρήνης μέχρι να καταστεί η Ελλάδα ισχυρή και ικανή να διεκδικήσει ο ποιαδήποτε επέκτ αση των εδαφικών ορίων της . Λ ύ ντ ια Τ ρίχα , « Νε ωτ ερ ιστ ικ ό ν Κό μμ α, 18 72 - 1 8 98 » , στ ο : Κατ ε ρ ίνα Δέδ ε, Λεω νί δα ς Καλλ ιβρ ετ άκη ς, Λίνα Λο ύβ η, Ηλ ία ς Ν ικολ ακ ό πο υλ ος κα ι Σ ωτ ήρ η ς Ρ ιζ άς (ε π ιμ .), Ι στ ορ ικ ό Λ εξ ικ ό Ελλ ην ικών Κ οιν ο βου λ ευτ ικ ών Κ ο μμάτ ων , 1 8 44 - 1 96 7 , Α θ ή να : Ί δ ρ υμα τ η ς Β ο υλ ής τ ω ν Ελλ ή νω ν γ ι α τ ο ν Κο ινοβ ο υλε υτ ισμ ό κ αι τ η Δημ οκρ ατ ία, Ι νστ ιτ ού τ ο Ι στ ο ρ ικώ ν Ε ρε υ νώ ν / Ε θ νικ ό Ί δρ υ μα Ερ ε υ νώ ν, 20 2 2, σ . 3 30 ( δ ια σκ ευ ή) . ΚΕΙΜΕΝΟ Γ Η κυβέρνηση προσπάθησε να εξορθολογίσει τον κρατικό μηχανισμό. Το εντυπωσιακότερο μέτρο προέβλεπε αυστηρότερη εξέταση των προσόντων των υποψ ή φ ι ων για διορισμό ή προαγωγή δημοσίων υπαλλήλων και συγκεκ ριμένες προϋποθέσεις για τη μετάθεση και την απόλυσή τους . [ … ] Η κυβέρνηση Τρικούπη χρησιμοποίησε προπάντων δύο μέσα για την πραγματοποίηση του προ γράμ ματός της : οργ ανωτικές αλλαγ ές (συγκεκριμένα στον στρατιωτικό και τ ον διοικητικό τομέα) και την εξασφάλιση χρημάτων τόσο για το κράτος με την αύξηση υφιστ άμενων και την εισαγωγή νέων φόρων όσο και για ιδιωτικά επενδυτικά σχέδια μέσω κινήτρων για άμεσες επενδύσεις. Gu nn a r Her i n g , Τ α π ο λιτ ικά κ ό μμα τα σ την Ε λλ άδ α , 1 8 21 - 1 9 3 6 , τ ό μο ς Α΄, Α θή να: Μ Ι ΕΤ , 20 0 4 , σ . 5 6 9 .

ΑΡΧΗ 4 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 4 ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομέ νους) 1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα. Στο εσώφυλλο πάνω - πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω - πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα. Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας. 2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων, αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα. 3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο μ ε μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει. 4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή. 5. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων. 6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17:00 . Σ ΑΣ ΕΥΧΟΜ ΑΣΤΕ K ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙ Α ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜ ΑΤΟΣ