Ιστορία Πανελλήνιες 2023: Θέματα & Λύσεις

ΔΕΥΤΕΡΑ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2023

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ ΑΊ1

Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων ιστορικών όρων:

α. Κόμμα Γ. Θεοτόκη

β. Διχοτόμηση του χαρτονομίσματος

γ. Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ)

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας

Το γράµµα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του τη λέξη Σωστό,

αν η πληροφορία εἶναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πληροφορία εἶναι

λανθασμένη:

α. Η ενσωμάτωση των Ιονίων Νήσων στην Ελλάδα έγινε το 1881.

β. Στη Β΄ Εθνοσυνέλευση του Άστρους συγκροτήθηκαν δύο ισχυρά κόμματα, των προκρίτων και των κλεφτοκαπεταναίων.

γ. Με το Σύνταγμα του 1927 στη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας τοποθετήθηκε βασιλιάς.

δ. Στην Εθνοσυνέλευση του 1843-1844, στην τρίτη φάση της αντιδικίας αυτοχθόνων-ετεροχθόνων το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στο θέµα των όρων εκλογής των βουλευτών.

ε. Στις 14 Φεβρουαρίου 1913 αφαιρέθηκαν από το φρούριο της Σούδας οι σημαίες των Μ. Δυνάμεων και της Τουρκίας.

ΘΕΜΑ ΒΊ

Ποια ήταν η δοµή και η οργάνωση του κόμματος των Φιλελευθέρων κατά την

περίοδο 1910-1912;

ΘΕΜΑ Β2

Ποιο ήταν το έργο που επιτέλεσε η πρώτη Κυβέρνηση της Κρητικής Πολιτείας;

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

ΘΕΜΑ ΓΊ

Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις και τις πληροφορίες από τα κείµενα

που σας δίνονται, να αναφερθείτε:

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

α. στη δηµιουργία του προσφυγικού συνοικισμού της Ερμούπολης της Σύρου κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης (µονάδες 15) και β. στους λόγους που οδήγησαν στην ανάδειξη της Σύρου σε ισχυρό ναυτιλιακό κέντρο µετά την Επανάσταση του 1821 (μονάδες 10).

ΚΕΙΜΕΝΟΑ

Οἱ πρώτοι φυγάδες εις την άλλοτε έρηµον ταύτην ακτήν της Σύρου ήσαν οι Κυδωνιείς. Ηκολούθησαν Οἱ Χίοι [...]. Σμυρναίοι, Κρήτες, Θεσσαλοί, Μακεδόνες και άλλοι. Ενταύθα κατέφυγε και μέγα πλήθος προσφύγων εκ της Τήνου, ιδίως µετά την πανώλη, ως καὶ εξ άλλων γειτονικών νήσων.

Οἱ ευρόντες άσυλον εις την Σύρον συγκατελέγοντο μεταξύ των πτωχοτέρων, διότι οι πλούσιοι συνήθως κατέφευγον εις τας Ιονίους νήσους και εις την Ευρώπην. Μετ’ ολίγον όµως, ότε κατενοήθη η σπουδαιότης του λιμένος της γήσου δια την διεξαγωγήν του εµπορίου της Ανατολής, ήρχισαν να προσφεύγουν και πλούσιοι ομογενείς. [...]

Οἱ εντόπιοι γενικώς εφέροντο προσηνώς” προς τους πρόσφυγας και ετήρουν μάλλον επιφυλακτικήν στάσιν απέναντι αυτών, διότι ενόµιζον, ότι ούτως απέφευγον την σύγκρουσιν είτε προς την ελληνικήν εἴτε προς την τουρκικήν κυβέρνησιν. Παρά ταύτα όμως [...]. ανησύχουν εκ της διαρκούς προσελεύσεως και συσσωρεύσεως των προσφύγων εις την παραλίαν της γήσου. [...] Η αμφίρροπος όµως στάσις των καθολικών κατά τας αρχάς της ελληνικής επαναστάσεως, ως και αι δια κτηματικούς λόγους κυρίως εγερθείσαι εν Σύρω έριδες μεταξύ εντοπίων και προσφύγων, ανέξεσαν"'" [...] την από αιώνων υπολανθάνουσαν θρησκευτικήν διαίρεσιν των κατοίκων.

Πραγματικώς οἳ πρόσφυγες ελθόντες εγκατεστάθησαν εις γαίας καλλιεργηµένας και ακαλλιεργήτους, αι οποίαι ήσαν και οι περισσότεραι, ανηκούσας εις τους εντοπίους. [...] Το ότι εσημµειώθησαν επεισόδια μεταξύ γηγενών καὶ προσφύγων δια κτηματικούς λόγους δεν είναι διόλου άξιον απορίας.

” προσηνώς: µε καλοσύνη '' ανέξεσαν: αναζωπύρωσαν Απόστολος Βακαλόπουλος, Πρόσφυγες και Προσφυγικόν Ζήτημα κατά την Επανάστασιν του 1821, Θεσσαλονίκη 1939, σελ. 68-69 (διασκευή). ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Σε ζηλευτή θέση, πάνω στο σταυροδρόμι των θαλάσσιων δρόµων που συνδέουν την Κωνσταντινούπολη, τη Σμύρνη, τη Θεσσαλονίκη ή τη Μαύρη Θάλασσα µε τα μεγάλα λιμάνια της δυτικής Μεσογείου, στο περιθώριο των συγκρούσεων του μεγάλου πολέμου, καθώς, επειδή οι κάτοικοι της άνω Σύρου ήταν καθολικοί, το νησί τελούσε υπό γαλλική προστασία κατά τη διάρκεια έναρξης του αγώνα, η πόλη του Ερμή θα γίνει, µέσα σε λίγα χρόνια, το σημαντικότερο κέντρο του εμπορίου του Αρχιπελάγους (Αιγαίου).

Χριστίνα Αγριαντώνη, ΟΙ απαρχές της εκβιοµηχάνισης τον 195 αιώνα, Αθήνα 1986, σελ. 84 (διασκευή). ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘΕΜΑ ΔΊ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις και τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται, να παρουσιάσετε: α. τον ρόλο του Κ. Κωνσταντινίδη στον αγώνα για τη δηµιουργία µιας αυτόνομης Ποντιακής Δημοκρατίας (μονάδες 11) καὶ β. τη στάση του Ελ. Βενιζέλου σχετικά µε τις εθνικές διεκδικήσεις των Ποντίων καὶ την αντίθεσή τους σ᾿ αυτή κατά την περίοδο διεξαγωγής του Συνεδρίου Ειρήνης στο Παρίσι (μονάδες 14).

ΚΕΙΜΕΝΟΑ Οἱ προπολεμικές δεσμεύσεις των νικητριών Δυνάμεων περί εφαρµογής της αρχής της αυτοδιάθεσης ως βάσης για την αναδιοργάνωση του μεταπολεμικού κόσµου δημιούργησαν τις προὐὔποθέσεις για τη διατύπωση κάθε εἴδους εθνικών διεκδικήσεων. Επιπλέον, το ελληνικό κράτος είχε βρεθεί στην πλευρά των νικητών εν αντιθέσει µε την ηττημένη Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οἱ [...] εξελίξεις αυτές δημιούργησαν στον Κωνσταντινίδη την αίσθηση του επείγοντος: «Συστάσει υψηλών φιλικών κύκλων δυναµένων ως εκ της θέσεώς των να γνωρίζωσι την εν γένει κατάστασιν, έκρινα καλόν να συγκαλέσω 22 Ιανουαρίου / 4 Φεβρουαρίου 1918 το Παμποντιακόν Συνέδριον εν Μασσαλία. [...]». Τα πράγματα για τον Κωνσταντινίδη ήταν ξεκάθαρα: οποιαδήποτε περαιτέρω καθυστέρηση της έναρξης των εργασιών του παµποντιακού συνεδρίου μεγιστοποιούσε τον κίνδυνο να μείνει η ποντιακή περιοχή εκτός νυμφώνος κατά τον τελικό διακανονισμό των εκκρεμών πολεμικών ζητημάτων. Ελευθερία Κυφωνίδου, Ποντιακό Ζήτημα: Στρατηγικές επιλογής και αδιέξοδα, 1917-1922, Ιωάννινα 2022, σελ. 72 (διασκευή). ΚΕΙΜΕΝΟ Β Οἱ εδαφικές διεκδικήσεις της Ελλάδας διατυπώθηκαν αναλυτικά στο υπόµνηµα που υπέβαλε ο Βενιζέλος προς τη Συνδιάσκεψη στις 17/30 Δεκεμβρίου 1918. [...] Αναγνωρίζοντας τις αντικειμενικές δυσχέρειες που προέκυπταν λόγω της γεωγραφικής αποµόνωσής του από τις υπόλοιπες περιοχές µε πυκνό ελληνικό πληθυσμό, ο Βενιζέλος απέφυγε να διατυπώσει διεκδικήσεις γία τον Πόντο. Η Ελλάδα, ακόμα και αν εξασφάλιζε τη συγκατάθεση των Μεγάλων Δυνάμεων, δεν ήταν σε θέση να παρέμβει στρατιωτικά στην περιοχή προκειµένου να επιβάλει µε τη δύναμη των όπλων, εάν αυτό απαιτούνταν, τη θέλησή της. Ταυτόχρονα, δεδομένου ότι σοβαρές αμφιβολίες εκφράζονταν για τη δυνατότητα των Ποντίων να αντιμετωπίσουν µόνοι τους ενδεχόµενες τουρκικές πιέσεις, ο Βενιζέλος απέρριψε και τη λύση της ἵδρυσης ανεξάρτητου ποντιακού κράτους. Εισηγήθηκε, ωστόσο, την ενσωμάτωση του Πόντου [...] στη νεοσυσταθείσα Αρμενική Δημοκρατία, στο πλαίσιο της οποίας εικαζόταν ότι οι Ἕλληνες θα απολάμβαναν πλήρους ισονοµίας και ισοπολιτείας, διασφαλίζοντας ἐτσι τη συνέχιση της παρουσίας τους καὶ την ευημερία τους στις πατρογονικές τους εστίες. Αντώνης Κλάψης, «Στο κλουβί της Ελλάδος της στενής µας κλεισµένοι»: Πολιτική και διπλωματία της ελληνικής εθνικής ολοκλήρωσης, 1821-1923, Αθήνα 2019, σελ. 297, 300. ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΚΕΙΜΕΝΟΓ Στις αρχές Φεβρουαρίου 1919, αναπτύσσοντας ο Βενιζέλος στο Ανώτατο

Συμβούλιο τις ελληνικές διεκδικήσεις, εξέφρασε την αντίθεσή του για τη

δηµιουργία Ποντιακής Δημοκρατίας καὶ υποστήριξε την ἐνταξη της

Τραπεζούντας στο Αρμενικό κράτος [...]. Όπως ήταν φυσικό όµως προκάλεσε

και πάλι αντιδράσεις των Ποντίων, που στην Κωνσταντινούπολη εκδηλώθηκαν

µε την υποβολή υποµνηµάτων προς τους αρµοστές των Δυνάμεων, στα οποία επαναλάµβαναν το αἴτημα της ενώσεως µε την Ελλάδα ή τουλάχιστον της δημιουργίας «Ελληνικής Δημοκρατίας του Πόντου».

Έφη Αλλαµανή και Κρίστα Παναγιωτοπούλου, «Το ζήτημα του Πόντου» στο: Ιστορία του

Ελληνικού Ἓθνους, τόµος ΙΕ΄, Αθήνα 1978, σελ. 113 (διασκευή).

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το ὀνομά σας.

2... Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως µόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη εἶναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων-

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ ΔΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΤΡΙΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2023

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ ΑΊ

Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων:

α. Κλήριγκ

β. Οργανικός Νόμος του 1900

γ. Α΄ Πανελλήνιο Συνέδριο των Ελλήνων της Ρωσίας

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας

το γράµµα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του τη λέξη Σωστό,

αν η πληροφορία εἶναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πληροφορία εἶναι λανθασμένη:

α. Το 1864, µε την ενσωμάτωση της Θεσσαλίας στην Ελλάδα, τα βόρεια σύνορα της χώρας άγγιξαν τον Όλυμπο και τη Μακεδονία.

β. Ως θεμελιώδεις αρχές του πολιτικού συστήµατος, το αγγλικό κόμμα θεωρούσε το κοινοβουλευτικό αντιπροσωπευτικό σύστημα και τη διάκριση των εξουσιών.

γ- Με την ανταλλαγή των πληθυσμών του 1923 εξέλιπε η κυριότερη πηγή προστριβών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

δ. Την 13ἃ Δεκεμβρίου 1913 κηρύχθηκε και επίσημα η ένωση της Κρήτης µε την Ελλάδα.

ε. Με τη Συνθήκη της Λωζάννης, στις 24 Ιουλίου 1923, ορίστηκε ως σύνορο μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας η γραμμή Αμβρακικού-Παγασητικού.

ΘΕΜΑ ΒΊ

Πώς επιχειρήθηκε να αντιμετωπιστεί το προσφυγικό ρεύμα των Ηπειρωτών-

Σουλιωτών

α) στη διάρκεια της ελληνικής Επανάστασης (µονάδες 9) και

β) στην περίοδο της μοναρχίας του Όθωνα; (μονάδες 4)

ΘΕΜΑ Β2

Πώς η αρµοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη (1906-1908) επανέφερε την πολιτική

ομαλότητα στην Κρήτη;

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

ΘΕΜΑ ΓΙΊ

Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα

που σας δίνονται, να αναφερθείτε στα πρώτα βήματα του εργατικού

κινήματος στην Ελλάδα μέχρι την έκρηξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

Ελάχιστα καινούρια εργοστάσια υπάρχουν. [...] Δίπλα σε αυτά τα σύγχρονα εργοστάσια συναντάμε ακόμα κλώστριες, υφαντουργούς και τεχνίτες µε λίγα εργαλεία των οποίων η εργασία είναι περίπου αποκλειστικά χειρωνακτική. Εργάζονται για ατέλειωτες ώρες µέσα σε θλιβερά σκοτεινά κτίρια, όπου δεν βρίσκουν ούτε έστω θέση για να κάτσουν, ή χώρους υγιεινής. Το βράδυ φεύγουν από την εργασία τους µε τα χέρια βρώμικα για να ξαναέρθουν το επόµενο πρωί, στην ίδια ακριβώς κατάσταση, να ξαναρχίσουν τη δουλειά τους. [...]

Η. εργάσιµη ημέρα στην Ελλάδα εἶναι μεγάλη, μακρύτερη από οπουδήποτε αλλού. [...] Δεν γνωρίζουν παρά την εργάσιµη των δέκα, το λιγότερο, ενώ συνήθως η εργασία τους διαρκεί 12 ή 14 ώρες, χωρίς κανενός είδους επίδοµα ή επιπλέον αμοιβή. Οἱ απεργίες ήταν πρακτικά άγνωστες μέχρι το 1909. ΟΙ μόνες αξιομνημόνευτες απεργιακές κινητοποιήσεις που έλαβαν χώρα από τότε ήταν τρεις καὶ αφορούσαν την πρωτεύουσα. Αλλά το κοινό έδωσε ελάχιστη προσοχή σ᾿ αυτές τις φασαρίες και οι απεργοί έκριναν ότι οι προσπάθειές τους τούς κόστιζαν ακριβά. Δεν ξαναδοκίµασαν από τότε.

Τα σωματεία έκαναν αρκετές προόδους εδώ και μερικά χρόνια και σχεδόν όλες οἱ βιομηχανίες έχουν τις ενώσεις και τις αδελφότητές τους... Οἱ γυναίκες δεν γίνονται δεκτές ως µέλη των σωματείων.

ῬθΓογ Ματ [ἃ ΟΓγθοθ ποινθ]!ο, Ι ΙὈγαῖγθ ογἰθηπίαΙθ οἱ απιογίοαίπο, Ρατίς 1913, σ. 176-177. ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Η Σοσιαλιστική Εργατική Ομοσπονδία Θεσσαλονίκης (Φεντερασιόν), οργάνωση αποκλειστικά εβραϊκή, ξεκίνησε από τη µικρή πολιτική λέσχη που Ίδρυσε ο Αβραάμ Μπεναρόγιας µαζί µε λίγους συνεργάτες του κατά τη διάρκεια της επανάστασης των Νεοτούρκων, τον Ιούνιο του 1908. [...] Ο Μπεναρόγιας και. οι συνεργάτες του ἐλπιζαν να διευρύνουν την Φεντερασιόν επί ομοσπονδιακής βάσεως, έτσι ώστε να περιλάβει στους κόλπους της σοσιαλιστές όλων των εθνικοτήτων. Ωστόσο οι διαφορές ανάµεσα στις διάφορες εθνικές οµάδες και η έντονη εχθρότητα που επικρατούσε ανάμεσα στις σοσιαλιστικές οργανώσεις εμπόδισε µια τέτοια συνεργασία. Παρ’ όλα αυτά, τα πρώτα χρόνια η Φεντερασιόν ανέπτυξε αξιόλογη δραστηριότητα οργανώνοντας τους εργάτες της Μακεδονίας και συμβάλλοντας έτσι σηµαντικά στην ανάπτυξη του ελληνικού σοσιαλιστικού και εργατικού κινήματος µετά

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

τους βαλκανικούς πολέμους και την προσάρτηση της Μακεδονίας στην Ελλάδα. Γ. Β. Λεονταρίτης, Το ελληνικό σοσιαλιστικό κίνημα κατά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, (µτφρ. Σ. Αντίοχος), Εξάντας, Αθήνα 1978, σ. 50-51 (διασκευή). ΘΕΜΑ ΔΊ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται, να παρουσιάσετε α. τις διαφορετικές απόψεις του Βενιζέλου και του βασιλιά Κωνσταντίνου

για τη συμμετοχή της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (µονάδες 138)

και β. τις συνέπειες που προκάλεσε η διαφωνία αυτή στην πολιτική ζωή της

χώρας μέχρι τη συγκρότηση κυβέρνησης Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη.

(μονάδες 12)

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

Αυτό που βάρυνε απαρχής του Μεγάλου Ευρωπαϊκού Πολέμου στον νου του Βενιζέλου και επικαθόρισε τη στροφή του από την ουδετερότητα στην επίµονη απόφασή του να θέσει τελικώς τη χώρα του στο πλευρό της Αντάντ ήταν: α) πρωτίστως τα εθνικά ζητήματα των νήσων του ανατολικού Αιγαίου και της Μικράς Ασίας και ο κίνδυνος εξαφάνισης του εκεί ελληνισμού, και β) η γεωπολιτική του ελληνικού χώρου και η ευαίσθητη θέση της Ελλάδας στη Μεσόγειο [...]. Το πλέον φλέγον ζήτημα, που είχε έντονες προεκτάσεις στο εσωτερικό, ήταν το Μικρασιατικό, δηλ. η συσσώρευση 150.000 ως 200.000 ομογενών προσφύγων στην Ελλάδα και ο άµεσος κίνδυνος «εξοντώσεως» και αφανισμού του Μικρασιατικού Ελληνισμού από την κυβέρνηση των Νεότουρκων. Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης, Μεταξύ επανάστασης και μεταρρύθμισης: Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος και βενιζελισµός (1909-1922), Πατάκης, Αθήνα 2020, σ. 129-130.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Στον αντίποδα των ιδεολογικών προσανατολισμών και της δυναμικής αντίληψης του πρωθυπουργού, ο βασιλιάς έτεινε να αποτελέσει τον πόλο µιας αντίρροπης διπλωματικής στρατηγικής. Η στενή συγγένεια µε την αυτοκρατορική οικογένεια των Χοετζόλλερν, η εξοικείωση µετο συγκεντρωτικό πνεύμα της γερμανικής Αυλής και η μαθητεία στη στρατιωτική Ακαδημία του Βερολίνου, είχαν συμβάλει στη διαµόρφωση της συντηρητικής ιδιοσυγκρασίας και στην εµπέδωση της πεποίθησής του στην ακατάβλητη δύναμη των γερμανικών ὀπλων. Η αντίληψη αυτή συνυφαινόταν στην πράξη µε την υιοθέτηση µιας διπλωματικής τακτικής επιφυλάξεων και δισταγµών, ασύμβατης µε την εφαρµογή παρακινδυνευμένων ή και, απλά, τολμηρών πρωτοβουλιών: η αποχή από την ένοπλη διαμάχη, έστω και αν αποστερούσε

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

τη χώρα από πιθανά οφέλη, εγκυμονούσε -κατ' αυτόν-- τους ολιγότερους

κινδύνους για το έθνος.

Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, Ελληνική εξωτερική πολιτική, 1830-1981, Βιβλιοπωλείον της

Εστίας, Αθήνα 2017, σ. 138.

ΚΕΙΜΕΝΟΓ

Νέες εκλογές προκηρύχθηκαν για τον Δεκέμβριο [του 1915]. Οἱ Φιλελεύθεροι και η συντριπτική πλειοψηφία του εκλογικού σώματος απείχαν, µε αποτέλεσµα η νεοεκλεγµένη κυβέρνηση να µην έχει τη λαϊκή υποστήριξη. Οἱ σχέσεις του Βενιζέλου και των Φιλελευθέρων µε τον Κωνσταντίνο και τους βασιλικούς χειροτέρευαν όλο καὶ περισσότερο, καθώς η κάθε πλευρά ακολουθούσε όλο και πιο σκληρή γραµµή. [...]

Το φθινόπωρο του 1916 η Ελλάδα βρέθηκε στο χείλος ενός εμφυλίου πολέμου. Ο Βενιζέλος είχε αποσυρθεί στην Κρήτη. [...] Ταυτόχρονα, αξιωματικοί του στρατού πιστοί σε αυτόν συγκρότησαν µια μυστική οργάνωση, την Εθνική Άμυνα, µε έδρα τη Θεσσαλονίκη, που είχε στόχο να ανατρέψει τον βασιλιά και να επαναφέρει την κυβέρνηση του Ιουνίου 1915. [...] Στα τέλη Σεπτεµβρίου του 1916 [ο Βενιζέλος] έφτασε εντέλει στη Θεσσαλονίκη και σχημάτισε «προσωρινή» κυβέρνηση. Η Ελλάδα είχε πια δύο αντίπαλες κυβερνήσεις.

ΤΗποΠππᾶς Ν/. ΟαΙΙαπῖ, Νεότερη Ελλάδα: Από τον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας μέχρι τις μέρες

μας (επιστημονική επιμέλεια: Δήμητρα Λαμπροπούλου και Κατερίνα Γαρδίκα), Πεδίο,

Αθήνα 2017, σ. 284-285.

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεων σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως µόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17:00.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΡΙΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2023

ΑΡΧΗ 2 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 2 ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙΔΕΣ ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Γ 1 Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις με τις πληροφορίες από τα κείμενα που σας δίνονται , να αναφερθείτε στα πρώτα βήματα του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα μέχρι την έκρηξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμ ου . ΚΕΙΜΕΝΟ Α Ελάχιστα καινούρια εργοστάσια υπάρχουν . […] Δίπλα σε αυτά τα σύγχρονα εργοστάσια συναντάμε ακόμα κλώστριες , υφαντουργούς και τεχνίτες με λίγα εργαλεία των οποίων η εργασία είναι περίπου αποκλειστικά χειρωνακτική . Εργάζονται για ατέλειωτες ώρες μέσα σε θλιβερά σκοτεινά κτίρια , όπου δεν βρίσκουν ούτε έστω θέση για να κάτσουν , ή χώρους υγιεινής . Το βράδυ φεύγουν από την εργασία τους με τα χέρια βρώμικα για να ξαναέρθουν το επόμενο πρωί , στην ίδια ακριβώς κατάσταση , να ξαναρχίσουν τη δουλειά τους . […] Η εργάσιμη ημέρα στην Ελλάδα είναι μεγάλη , μακρύτερη από οπουδήποτε αλλού . […] Δεν γνωρίζουν παρά την εργάσιμη των δέκα , το λιγότερο , ενώ συνήθως η εργασία τους διαρκεί 12 ή 14 ώρες , χωρίς κανενός είδους επίδομα ή επιπλέον αμοιβή . Οι απεργίες ήταν πρακτικά άγνωστες μέχρι το 1909. Οι μόνες αξιομνημόνευτες απεργιακές κινητοποιήσεις που έλαβαν χώρα από τότε ήταν τρεις και αφορούσαν την πρωτεύουσα . Αλλά το κοινό έδωσε ελάχιστη προσοχή σ ’ αυτές τις φασαρίες και οι απεργοί έκριναν ότι οι προσπάθειές τους τούς κόστιζαν ακριβά . Δεν ξαναδοκίμασαν από τότε . Τα σωματεία έκαναν αρκετές προόδους εδώ και μερικά χρόνια και σχεδόν όλες οι βιομηχανίες έχουν τις ενώσεις και τις αδελφότητές τους … Οι γυναίκες δεν γίνονται δεκτές ως μέλη των σωματείων . Perc y Martin, La Grèce nouvelle , L ibra ir e orien tale e t amer ica ine , Par is 19 13 , σ . 17 6-177 . ΚΕΙΜΕΝΟ Β Η Σοσιαλιστική Εργατική Ομοσπονδία Θεσσαλονίκης ( Φεντερασιόν ), οργάνωση αποκλειστικά εβραϊκή , ξεκίνησε από τη μικρή πολιτική λέσχη που ίδρυσε ο Αβραάμ Μπεναρόγιας μαζί με λίγους συνεργάτες του κατά τη διάρκεια της επανάστασης των Νεοτούρκων , τον Ιούνιο του 1908. […] Ο Μπεναρόγιας και οι συνεργάτες του έλπιζαν να διευρύνουν την Φεντερασιόν επί ομοσπονδιακής βάσεως , έτσι ώστε να περιλάβει στους κόλπους της σοσιαλιστές όλων των εθνικοτήτων . Ωστόσο οι διαφορές ανάμεσα στις διάφορες εθνικές ομάδες και η έντονη εχθρότητα που επικρατούσε ανάμεσα στις σοσιαλιστικές οργανώσεις εμπόδισε μια τέτοια συνεργασία . Παρ ’ όλα αυτά , τα πρώτα χρόνια η Φεντερασιόν ανέπτυξε αξιόλογη δραστηριότητα οργανώνοντας τους εργάτες της Μακεδονίας και συμβάλλοντας έτσι σημαντικά στην ανάπτυξη του ελληνικού σοσιαλιστικού και εργατικού κινήματος μετά τους βαλκανικούς πολέμους και την προσάρτηση της Μακεδονίας στην Ελλάδα . Γ . Β . Λ εο ντ α ρίτ η ς , Το ελλην ικό σοσιαλισ τικό κίν η μα κ α τά τον πρ ώτο παγκόσμιο πόλεμο , ( μτ φρ . Σ . Αντί οχο ς ) , E ξά ντα ς , Αθή να 1978, σ . 50- 51 ( διασκ ευή ).

ΑΡΧΗ 3 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 3 ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙΔΕΣ ΘΕΜΑ Δ 1 Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις με τις πληροφορίες από τα κείμενα που σας δίνονται , να παρουσι άσετε τις διαφορετικές απόψεις του Βενιζέλου και του βασιλιά Κωνσταντίνου για τη συμμετοχή της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο . ΚΕΙΜΕΝΟ Α Ο Βενιζέλος δεν έπαψε να επιζητεί τη συμπαράταξη της Ελλάδας με τη Μεγάλη Βρετανία και τους συμμάχους της . Εκτός από τη διαφύλαξη των κεκτημένων , η συμμετοχή της Ελλάδας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ πρόσφερε επίσης την καλύτερη ( αλλά και τελευταία ) ευκαιρία εδαφικής επέκτασης και ενσωμάτωσης των αλύτρωτων ακόμη ελληνικών πληθυσμών της Τουρκίας , που απειλούνταν με άμεση και οριστική εξαφάνιση . Γι ώργ ο ς Θ . Μα υρογο ρδά το ς , 1915 : Ο Εθν ικό ς Διχασ μός , Πατάκ η ς , Αθήνα 2015, σ . 36-37. ΚΕΙΜΕΝΟ Β Για τον Κωνσταντίνο , την ουδετερότητα επέβαλλε η βέβαιη επικράτηση , κατ ’ αυτόν , των Κεντρικών δυνάμεων ( Γερμανία , Αυστρουγγαρία και αρχικά Ιταλία ), με την κυριότερη από τις οποίες τον συνέδεαν , πέρα από τη στρατιωτική παιδεία που είχε πάρει στο Βερολίνο , και συγγενικοί δεσμοί , αφού η σύζυγός του – η βασίλισσα Σοφία – ήταν αδελφή του Κάιζερ Γουλιέλμου Β΄ , δηλαδή του αυτοκράτορα της Γερμανίας . Για τον Βενιζέλο , αντίθετα , τη συμπαράταξη με τις δυνάμεις της Αντάντ υπαγόρευε κατ ’ αρχάς η εξυπηρέτηση των στόχων της Μεγάλης Ιδέας καθώς , με τη διαφαινόμενη συμπόρευση της Τουρκίας και της Βουλγαρίας με τις Κεντρικές δυνάμεις , παρουσιαζόταν , κατ ’ αυτόν , μια μοναδική ευκαιρία για την πραγμάτωση των εθνικών διεκδικήσεων της χώρας αν , σε ένα πιθανό βαλκανικό μέτωπο , η Ελλάδα βρισκόταν στο στρατόπεδο των νικητώνꞏ και βέβαιοι νικητές θα ήταν , κατά την άποψή του , οι δυνάμεις της Αντάντ . Νίκος Κ . Αλι βι ζ ά το ς , Το Σύν ταγμα κ αι οι εχθροί το υ σ τη νεοελλην ική ισ τορ ία 18 00- 20 10 , Πόλι ς , Αθ ήνα 2 011 , σ . 2 23- 224 ( δια σκ ευή ) . ΟΔΗΓΙΕΣ ( για τους εξεταζομένους ) 1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα . Στο εσώφυλλο πάνω - πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία . Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω - πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα . Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας . 2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων , αμέσως μόλις σας παραδοθούν . Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας , να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα . 3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει . 4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή . 5. Διάρκεια εξέτασης : τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων . 6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης : 17:00. ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ K ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ