Αρχαία Ελληνικά Πανελλήνιες 2021: Θέματα & Λύσεις

ΑΡΧΗ Ι ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΤΕΤΑΡΤΗ Ι β ΙΟΥΝΙΟΥ 2127! - ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (Β) Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτων, Πρωταγόρας, ἄλ22ε-372738

ωκατ᾽ ἀρχὰς ἄνθρωποι ὤκουν σποράδην, πόλεις δὲ οὐκ ἦσαν: ἀπώλλυντο οὖν ὑπὸ τῶν θηρίων διὰ τὸ πανταχῇ αὐτῶν ἀσθενέστεροι εἶναι, καὶ ἡ δηµιουργικὴ τέχνη αὐτοῖς πρὸς μὲν τροφὴν ἱκανὴ βοηθὸς ἦν, πρὸς δὲ τὸν τῶν θηρίων πόλεµον ἐνδεής -πολιτικὴν γὰρ τέχνην οὕπω εἶχον, ἧς µέρος πολεμική- ἐξήτουν δὴ ἀθροίξεσθαι καὶ σῴφξεσθαι κτίξοντες πόλεις: ὅτ᾿ οὖν ἀθροισθεῖεν, ἠδίκουν ἀλλήλους ἅτε οὐκ ἔχοντες τὴν πολιτικὴν τέχνην, ὥστε πάλιν σκεδαννύμενοι διεφθείροντο.

Ζεὺς οὖν δείσας περὶ τῷ γένει ἡμῶν μὴ ἀπόλοιτο πᾶν, Ἑρμῆν πέµπει ἄγοντα εἰς ἀνθρώπους αἰδῶ τε καὶ δίκην, ἵν᾿ εἷεν πόλεων κόσμοι τε καὶ δεσμοὶ φιλίας συναγωγοί. Ἐρωτᾷ οὖν Ἑρμῆς Δία τίνα οὖν τρόπον δοίη δίκην καὶ αἰδῶ ἀνθρώποις: «Πότερον ὡς αἱ τέχναι γενέµηνται, οὕτω καὶ ταύτας νείµω; νενέµηνται δὲ ὧδε: εἷς ἔχων ἰατρικὴν πολλοῖς ἱκανὸς ἰδιώταις, καὶ οἱ ἄλλοι δημιουργοί: καὶ δίκην δὴ καὶ αἰδῶ οὕτω θῶ ἐν τοῖς ἀνθρώποις, ἢ ἐπὶ πάντας νείµω:» «ἜἘπὶ πάντας», ἔφῃ ὁ Ζεύς, «καὶ πάντες µετεχόντων: οὗ γὰρ ἂν γένοιντο πόλεις, εἰ ὀλίγοι αὐτῶν µετέχοιεν ὥσπερ ἄλλων τεχνῶν: καὶ νόµον γε θὲς παρ᾽ ἐμοῦ τὸν μὴ δυνάµενον αἰδοῦς καὶ δίκης µετέχειν Χτείνειν ὡς νόσον πόλεως».

ΤΕΛΟΣ Ι ΗΣ ΑΠΟ π ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΙ -α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό που αντιστοιχεί σε καθεµιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν εἶναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν εἶναι λανθασμένη, µε βάση Το αρχαίο κείµενο (µονάδες 3) και να τεκµηριώσετε κάθε απάντησή σας γράφοντας τις λέξεις/φράσεις του αρχαίου κειµένου που την επιβεβαιώνουν (µονάδες 3): ]. Η πολεμική τέχνη είναι µέρος της πολιτικής. Σ. Κατά τον Πρωταγόρα, ο Δίας ανησύχησε για τον πιθανό αφανισμό του ανθρώπινου γένους. ὅ. Οἱ τέχνες έχουν διαµοιραστεί σε όλους. (μονάδες β) β. Ι. «..-διὰ τὺ πανταχῇ αὐτῶν»: Σε ποια λέξη του αρχαίου κειµένου αναφέρεται η αντωνυμία «αὐτῶν»; Σ. «..-οὕτω καὶ ταύτας νείµῳω;»: Σε ποια φράση του αρχαίου κειµένου αναφέρεται το επίρρηµα «οὕτω»; (μονάδες 4) Μονάδες Ι ἢΠ ΒΊ. «Ζεὺς οὖν δείσας περὶ τῷ γένει ἡμῶν μὴ ἀπόλοιτο πᾶν, Ἑρμῆν πέµπει ἄγοντα εἰς ἀνθρώπους αἰδῶ τε καὶ δίκην, ἵν' εἷεν πόλεων κόσµοι τε καὶ δεσμοὶ φιλίας συναγωγοί»: Ποια είναι τα µέρη της πολιτικής αρετής και ποια η λειτουργία τους στην πολιτική κοινωνία; Μονάδες Ί10 Β2. «Ἐπὶ πάντας», ἔφη ὁ Ζεύς, «καὶ πάντες µετεχόντων: οὗ γὰρ ἂν γένοιντο πόλεις, εἰ ὀλίγοι αὐτῶν µετέχοιεν ὥσπερ ἄλλων τεχνῶν: καὶ νόµον γε θὲς παρ’ ἐμοῦ τὸν μὴ δυνάµενον αἰδοῦς καὶ δίκης µετέχειν κτείνειν ὡς νόσον πόλεως»: Να βρείτε τέσσερις (4) γλωσσικές επιλογές µε τις οποίες παρουσιάζεται η εντολή του Δία για την επιβολή της θανατικής ποινής (μονάδες 4). Πώς δικαιολογείται η αυστηρότητα της ποινής; (μονάδες ϐ)

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ π ΣΕΛΙΔΕΣ

Β3. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό που αντιστοιχεί σε καθεµιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν εἴναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη: Ι. Στην καταδίκη του Σωκράτη συνέβαλε και η υποψία ότι ο φιλόσοφος διαπνεόταν από δηµοκρατικά φρονήματα. 2. Η αρχαία ελληνική θρησκεία διέθετε ιερατείο µε αποστολή τη μεσολάβηση μεταξύ θεών και ανθρώπων. ἃ. Στο πρώτο του ταξίδι στη Σικελία ο Πλάτων ήρθε σε επαφή µε τη φιλοσοφία των Πυθαγορείων. 4. Η Τη Επιστολή δίνει πληροφορίες για τη ζωή του Πλάτωνα. η. Ο Ησίοδος δίνει µια εξαιρετικά αισιόδοξη εικόνα για την εξέλιξη της ανθρωπότητας.

Βά.α. Να αντιστοιχίσετε στο τετράδιό σας καθεµιά αρχαία ελληνική λέξη της Στήλης Α µε την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της Στήλης Β (στη Στήλη Β περισσεύουν δύο λέξεις).

Στήλη Α Στήλη Β θθόΧΧΧ ζάφξη θόΎΧΎΧΧ πό σχολικός

(μονάδες ϐ)

Β4.β. Για καθεµιά από τις δύο παρακάτω λέξεις να γράψετε μία

περίοδο λόγου στα νέα ελληνικά, όπου η ίδια λέξη, στο ἴδιο

μέρος του λόγου, σε οποιαδήποτε µορφή της (πτώση,

αριθµό, γένος, ἐγκλιση, χρόνο), χρησιμοποιείται με

διαφορετική σημασία από αυτήν που έχει στο αρχαίο κείμενο:

«διεφθείροντο», «δημιουργοί». (μονάδες 4)

ΤΕΛΟΣ Ξ3ΗΣ ΑΠΟ π ΣΕΛΙΔΕΣ

Βδ. ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Στο παρακάτω κείµενο, ο συνομιλητής του Σωκράτη Καλλικλής αντιπαραθέτει τους θετούς νόµους της κοινωνίας µε Το δίκαιο της φύσης.

Νομίζω ότι αυτοί που καθορίζουν τους νόµους είναι οι αδύνατοι άνθρωποι, δηλαδή οι πολλοί. Αυτοί καθορίζουν όχι µόνο τους γόµους αλλά και γενικότερα τι εἶναι αξιέπαινο και τι αξιοκατάκριτο, µε αποκλειστικό κριτήριο τους εαυτούς τους και το συμφέρον τους. Φοβίζουν λοιπόν τους πιο δυνατούς και ικανούς ανθρώπους και τους λένε ότι η πλεονεξία είναι κάτι άσχημο και άδικο και ότι το να ζητά κανείς να έχει περισσότερα από τους άλλους εἶναι ο πυρήνας της αδικίας. Ο λόγος εἶναι απλός: αφού οι ίδιοι εἶναι χειρότεροι, τους αρκεί να έχουν όλοι ίσα μερίδια. Γι’ αυτό, το να ζητά κανείς να έχει περισσότερα από τους πολλούς νοµίζεται άδικο και άσχημο και θεωρείται παράνομο. Η ἴδια η φύση, ὠστόσο, δείχνει, κατά τη γνώμη µου, ότι είναι δίκαιο όποιος είναι καλύτερος και δυνατότερος να έχει περισσότερα από τον χειρότερο και τον πιο αδύνατο. Πλάτων, Γοργίας, 4885Η-

Ποια είναι η άποψη του Καλλικλή για την αδικία; Να τη συγκρίνετε µε την αντίστοιχη άποψη του Πρωταγόρα στο παρακάτω απόσπασμα από το κείµενο αναφοράς: «ἑξήτουν δὴ ἀθροίξεσθαι καὶ σῴξεσθαι κτίξοντες πόλεις: ὅτ οὖν ἀθροισθεῖεν, ἠδίκουν ἀλλήλους ἅτε οὐκ ἔχοντες τὴν πολιτικὴν τέχνην, ὥστε πάλιν σκεδαννύμενοι διεφθείροντο».

Μονάδες Ί10

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Ξενοφών, Απολογία Σωκράτους, ἃἂΊ -ᾱΊ, (εά. Ε.Π. Μαγρπαπῖ ΠΧΡΕΠΑΡ ΓΙΑΣΔΙΓΛΙ ΤΕΧΤΑ)

Στο παρακάτω απόσπασµα από τον επίλογο του έργου «Απολογία Σωκράτους», ο Ξενοφών διατυπώνει κρίσεις για Τη στάση του Σωκράτη στο δικαστήριο.

Ἄνυτος μὲν δὴ διὰ τὴν τοῦ υἱοῦ πονηρὰν παιδείαν καὶ διὰ τὴν αὑτοῦ ἀγνωμοσύνην ἔτι καὶ τετελευτηκὼς τυγχάνει κακοδοξίας. ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ π ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΞΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Σωκράτης δὲ διὰ τὸ μεγαλύνειν ἑαυτὸν ἐν τῷ δικαστηρίῳ φθόνον ἐπαγόμενος μᾶλλον καταφψηφίσασθαι ἑαυτοῦ ἐποίησε τοὺς δικαστάς. ἐμοὶ μὲν οὖν δοκεῖ θεοφιλοῦς μοίρας τετυχηκέναι: τοῦ μὲν γὰρ βίου τὸ χαλεπώτατον ἀπέλιπε, τῶν δὲ θανάτων τοῦ ῥάστου ἔτυχεν. ἐπεδείξατο δὲ τῆς ψυχῆς τὴν ῥώμην: ἐπεὶ γὰρ ἔγνω τοῦ ἔτι ζῆν τὸ τεθνάναι αὐτῷ κρεῖττον εἶναι, ὥσπερ οὐδὲ πρὸς τἆλλα τἀγαθὰ προσάντης ἦν, οὐδὲ πρὸς τὸν θάνατον ἐμαλακίσατο, ἀλλ’ ἱλαρῶς καὶ προσεδέχετο αὐτὸν καὶ ἐπετελέσατο. ἐγὼ μὲν δὴ κατανοῶν τοῦ ἀνδρὸς τήν τε σοφίαν καὶ τὴν γενναιότητα οὔτε μὴ μεμνῆσθαι δύναμαι αὐτοῦ οὔτε µεµνημένος μὴ οὐκ ἐπαινεῖν. εἰ δέ τις τῶν ἀρετῆς ἐφιεμένων ὠφελιμωτέρῳ τινὶ Σωκράτους συνεγένετο͵ ἐκεῖνον ἐγὼ τὸν ἄνδρα ἀξιομακαριστότατον νομίζω. προσάντης: απότοµος, απόκρηµνος, µτφ. αντίθετος ἐμαλακίσατο-: έδειξε αδυναμία, δείλιασε ἐφιεμένων: αυτών που επιθυμούν ΓΊ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: «Ἄνυτος μὲν... τετυχηκέναι».

Γ2. Για ποιους λόγους ο Ξενοφών θεωρεί ότι ο Σωκράτης επέδειξε ψυχική ρώμη και πώς κρίνει τη στάση του;

Γδ.α. «ἐμοὺ μὲν οὖν δοκεῖ θεοφιλοῦς μοίρας τετυχηκέναι: τοῦ μὲν γὰρ βίου τὸ χαλεπώτατον»: να ξαναγράψετε το απόσπασμα μεταφέροντας τα επίθετα στον αντίθετο αριθµό, στον συγκριτικό βαθμό και μετατρέποντας όλους τους υπόλοιπους κλιτούς ονοματικούς τύπους στον αντίθετο αριθµό. (μονάδες })} β. «ἐπεὶ γὰρ ἔγνω τοῦ ἔτι ζῆν τὸ τεθνάναι»: να γράψετε το β’ ενικό πρόσωπο προστακτικής όλων των ρηματικών τύπων του αποσπάσματος, στον ίδιο χρόνο και στην ίδια φωνή. (μονάδες ϐ)

ΤΕΛΟΣ 35ΗΣ ΑΠΟ π ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΒΕΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Γ4ά.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τούς όρους: διὰ τὸ μεγαλύνειν,

τοῦ ζῆν, τοῦ ἀνδρός, ἀξιομακαριστότατον. (μονάδες 4) β. Να εντοπίσετε και να χαρακτηρίσετε ως προς Το είδος τον υποθετικό. λόγο του κειµένου, αιτιολογώντας τον χαρακτηρισμό σας (μονάδες ᾖᾗ) Να κάνετε όλες τις απαραίτητες αλλαγές ώστε να δηλώνει το προσδοκώµενο

(μονάδες ϐ). (μονάδες ϐ)

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

Ι... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημερομηνία καὶ ΤΟ εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όὀνομά σας.

Σ. . Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

ἃ... Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4... Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Ἀ. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (53) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

Β. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ Κ ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ. ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ βΗΣ ΑΠΟ πΗ ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ Ι ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ ἃ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 202Ι

ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (Β) Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Ι" απόσπασμα: Αριστοτέλους, Ηθικά Νικομάχεια, Β Β.4-ἃ, 1Ι ΠΒα28-Η 7 Ἔν παντὶ συνεχεῖ καὶ διαιρετῷ ἔστι λαβεῖν τὸ μὲν πλεῖον τὸ ὃδ᾽ ἕλαττον τὸ δ᾽ ἴσον, καὶ ταῦτα ἣ κατ’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἣἢ πρὸς ἡμᾶς [..]. Δέγω δὲ τοῦ μὲν πράγματος μέσον τὸ ἴσον ἀπέχον ἀφ᾿᾽ ἑκατέρου τῶν ἄκρων, ὅπερ ἐστὶν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πᾶσιν, πρὸς ἡμᾶς δὲ ὃ μήτε πλεονάζει μήτε ἐλλείπει: τοῦτο δ᾽ οὐχ ἕν, οὐδὲ ταὐτὸν πᾶσιν. Οἷον εἰ τὰ δέκα πολλὰ τὰ δὲ δύο ὀλίγα, τὰ Ἐξ µέσα λαµβάνουσι κατὰ τὸ πρᾶγμα: ἴσῳ γὰρ ὑπερέχει τε καὶ ὑπερέχεται: τοῦτο δὲ µέσον ἐστὶ κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν. Τὸ δὲ πρὸς ἡμᾶς οὐχ οὕτω ληπτέον: οὗ γὰρ εἴ τῳ δέκα μναῖ φαγεῖν πολὺ δύο δὲ ὀλίγον, ὁ ἀἁλείπτης Ἑξ μνᾶς προστάξει: ἔστι γὰρ ἴσως καὶ τοῦτο πολὺ τῷ ληψομένῳ ἢ ὀλίγον: Μίλωνι μὲν γὰρ ὀλίγον, τῷ δὲ ἀρχομένῳ τῶν γυμνασίων πολύ. Ὁμοίως ἐπὶ δρόμου καὶ πάλης. Οὕτω δὴ πᾶς ἐπιστήμων τὴν ὑπερβολὴν μὲν καὶ τὴν ἔλλειψιν φεύγει, τὸ δὲ μέσον ξητεῖ καὶ τοῦθ᾽ αἱρεῖται, µέσον δὲ οὗ τὸ τοῦ πράγματος ἀλλὰ τὸ πρὸς ἡμᾶς. 2” απόσπασμα:

Αριστοτέλους, Ηθικά Νικομάχεια, ΒΒ.ΙΒ, ΙΙΠΒπ4Β-ΙΙΠΤαΗΡ Ἔστιν ἄρα ἡ ἀρετὴ ἕξις προαιρετική, ἐν µεσότητι οὖσα τῇ πρὸς ἡμᾶς, ὡρισμένῃ λόγφῳ καὶ ᾧ ἂν ὁ φρόνιµος ὁρίσειεν. Μεσότης δὲ δύο κακιῶν, τῆς μὲν καθ’ ὑπερβολὴν τῆς δὲ κατ’ ἔλλειψιν: καὶ ἔτι τῷ τὰς μὲν ἑλλείπειν τὰς δ᾽ ὑπερβάλλειν τοῦ δέοντος ἔν τε τοῖς πάθεσι καὶ ἐν ταῖς πράξεσι, τὴν δ᾽ ἀρετὴν τὸ µέσον καὶ εὑρίσκειν καὶ αἱρεῖσθαι.

ΤΕΛΟΣ Ι ΗΣ ΑΠΟ π ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΙ -α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό που αντιστοιχεί σε καθεµιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν εἶναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν εἶναι λανθασμένη, µε βάση Το αρχαίο κείµενο (µονάδες 7) και να τεκµηριώσετε κάθε απάντησή σας γράφοντας τις λέξεις/φράσεις του αρχαίου κειµένου που την επιβεβαιώνουν (µονάδες 7): Ι. Η ποσότητα ἑξι µνων φαγητού εἶναι υπερβολική για κάθε αθλητή (Ι" απόσπασμα). 2. Η µεσότητα εντοπίζεται µόνο στα πάθη (7" απόσπασμα). (μονάδες 4) β. Ι. «τοῦτο δ᾽ οὐχ ἕν, οὐδὲ ταὐτὺν πᾶσιν»: Σε ποια φράση του αρχαίου κειµένου (Ίο απόσπασμα) αναφέρεται η αντωνυμία «τοῦτο»; Σ. «..-ὑρισμένῃ λόγῳ»: Σε ποια λέξη του αρχαίου κειµένου (2ο απόσπασμα) αναφέρεται η µετοχή «ὡρισμένῃ»; ᾖ. «τῆς δὲ κατ’ ἔλλειψιν»: Σε ποια λέξη του αρχαίου κειµένου (2ο απόσπασμα) αναφέρεται η φράση «τῆς δὲ»; (μονάδες Η) Μονάδες ἰΙἢῇ ΒΊ.Στο Ίο απόσπασµα ο Αριστοτέλης διακρίνει δύο μορφές µεσότητας. Να τις παρουσιάσετε (μονάδες ϐ) και να εντοπίσετε δύο διαφορετικούς εκφραστικούς τρόπους µέσω των οποίων αυτές αναδεικνύονται (μονάδες 4).

Β2. «Ἔστιν ἄρα ἡἣ ἀρετὴ ἕξις προαιρετική, ἐν µεσότητι οὖσα τῇ πρὸς ἡμᾶς, ὡρισμένῃ λόγῳ καὶ ᾧ ἂν ὁ φρόνιµος ὁρίσειεν.»: Να προσδιορίσετε Το ἹἩΠεριεχόμενο των όρων του 2ου αποσπάσματος «προαιρετική» (µονάδες 6) και «φρόνιμος» (μονάδες 4).

ΤΕΛΟΣ 7ΗΣ ΑΠΟ Η ΣΕΛΙΔΕΣ

Βάή. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό που αντιστοιχεί σε κάθε φράση της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της Στήλης Β που αντιστοιχεί στο σωστό όνοµα. Τα ονόµατα της Στήλης Β είναι δυνατόν να αντιστοιχούν σε περισσότερες από μία σωστές φράσεις της Στήλης Α (ένα όνομα της Στήλης Β περισσεύει). Στήλη Α Στήλη Β |. «εὐδαιμονίῃ οὐκ ἐν βοσκήμασιν οἰκεῖ | α. Ηράκλειτος οὐδὲ ἐν χρυσῷ: ψυχὴ οἰκητήριον δαίµονος» Σ. «ἡ εὐδαιμονία ἐστὶ ψυχῆς ἐνέργειά β. Δημόκριτος Ιον 4. «εὐδαιμονίη Ψψυχῆς καὶ δ. Αριστοτέλης εκ '5.«ὅσιον προτιμᾶν τὴν ἀλήθειαν» η Μονάδες !ἢῇ Βά.α. Να βρείτε στο παραπάνω διδαγµένο κείµενο µια ετυμολογικά συγγενή λέξη, απλή ή σύνθετη, για Κκαθεµιά από τις παρακάτω λέξεις: αλοιφή, λήμμα, εξαιρετικός, λιποθυµία, πρακτορείο, ουσιαστικό. (μονάδες β) Β4.β. Για καθεµιά από τις δύο παρακάτω λέξεις να γράψετε μία περίοδο λόγου στα νέα ελληνικά, όπου η ἴδια λέξη, στο ίδιο μέρος του λόγου, σε οποιαδήποτε µορφή της (πτώση, αριθµό, γένος), χρησιμοποιείται µε διαφορετική σημασία από αυτήν που έχει στο αρχαίο κείµενο: «φρόνιμος», «πάθεσι». (μονάδες 4)

ΤΕΛΟΣ Ξ3ΗΣ ΑΠΟ π ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ {1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Βδ. ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Το παρακάτω ποίηµα ανήκει στον Αρχίλοχο, έναν λυρικό ποιητή του 7" αιώνα π.Χ. Καρδιά, καρδιά µου, που σε ταράζουν αγιάτρευτες συμφορές, μάζεψε τις δυνάμεις σου κι αντιμετώπισε Τον εχθρό προτάσσοντας τα στήθη σου. Με σταθερότητα δέξου τον αγώνα µε τον εχθρό σώμα µε σώμα. Αν νικήσεις µη δείξεις τη χαρά σου δηµόσια κι αν νικηθείς µη ριχτείς στο πάτωμα του σπιτιού σου κλαίγοντας. Να χαίρεσαι στη χαρά και να λυπάσαι στη λύπη, αλλά όχι υπερβολικά. Προσπάθησε να καταλάβεις το ρυθµό που κυβερνά τους ανθρώπους. Αρχίλοχος, απ. 128 Ηἥ εεο!, µτφ. Δ. Ιακώβ Ο Αρχίλοχος διατυπώνει µια προτροπή για τον έλεγχο των ανθρώπινων συναισθημάτων. Να την παρουσιάσετε και να τη συγκρίνετε µε την άποψη που εκφράζει ο Αριστοτέλης στο 2" απόσπασμα.

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλούταρχος, Λακωνικά αποφθέγματα, 2228-Ώ, (εάἡ. Ν. ΝαοΠηδοίδαϊι - ἡ ὃδίενεσκίπῃ - | -ῆ. ΓΙεπβηπεγ, Β.Β. Τβυῦπεβρ, | β]ρτίῃ) Στο κείµενο που ακολουθεί, ο Καλλικρατίδας, Σπαρτιάτης ναύαρχος που έδρασε στα τέλη του Πελοποννησιακού πολέμου, προσπαθεί ανεπιτυχώς να συναντηθεί µε τον Κύρο. Καλλικρατίδας ναύαρχος. τῶν Δυσάνδρου φίλων ἀξιούντων ἐπιτρέψαι αὐτοῖς ἕνα τινὰ τῶν ἐχθρῶν ἀνελεῖν καὶ λαβεῖν πεντήκοντα τάλαντα, καίτοι σφόδρα δεόµενος χρημάτων εἰς ὀψώνια τοῖς ναύταις, οὗ συνεχώρησε. Κλέανδρος δὲ σύμβουλος ὤν «ἀλλ᾽ ἔγωγ᾽ ἂν ἔλαβον» εἶπεν «εἰ σὺ ἤμην»: «καὶ γὰρ αὐτὸς» εἶπεν «εἰ σὺ ἦν.» ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ π ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΞΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Παραγενόµενος δὲ πρὸς Κῦρον τὸν νεώτερον εἰς Σάρδεις, σύμμαχον ὄντα Δακεδαιμονίοις, ἐπὶ χρήματα τῷ ναυτικῷ, τῇ μὲν πρώτῃ ἡμέρᾳ ἐκέλευσεν εἰσαγγεῖλαι ὅτι βούλεται Κύρῳ ἐντυχεῖν': ὡς δ᾽ ἤκουσε πίνειν, «προσμενῶ» εἶπεν «ἕως ἂν πίῃ.» καὶ τότε μὲν ἀπηλλάγη, ὡς ἔγνω οὐχ οἷόν τε εἶναι συμβαλεῖν αὐτῷ ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, δόξας ἀγροικότερος εἶναι. τῇ δ᾽ ἐχομένῃ, ὡς πάλιν αὐτὸν πίνοντ’ ἤχουσε καὶ οὐ προϊόντα, φήσας «οὐχ οὕτω σπουδαστέον χρήματα λαβεῖν ὡς μηδὲν ἀνάξιον τῆς Σπάρτης ποιεῖν;», ἀπηλλάγη εἰς Ἔφεσον, πολλὰ μὲν ἐπαρώμενος κακὰ τοῖς πρώτοις ἐντρυφηθεῖσιν ὑπὸ βαρβάρων καὶ διδάξασιν αὐτοὺς ὑβρίξειν διὰ πλοῦτον: ὤμνυε δὲ πρὸς τοὺς παρόντας ὡς, ὅταν πρῶτον εἰς Σπάρτην παραγένηται, πάντα ποιήσει ὑπὲρ τοῦ διαλλάξαι τοὺς Ἕλληνας, ὡς φοβερώτεροι τοῖς βαρβάροις εἷεν καὶ παύσαιντο τῆς ἐκείνων ἐπ᾽ ἀλλήλους δεόµενοι δυνάμεως. ἀπαλλάττομαι: φεύγω ; τῇ ἐχομένῃ: την επόμενη μέρα ἐπαρῶμαι: καταριέµαι ἐντρυφῶμαι: παρασύρομαι σε ζωή µε απολαύσεις ΓΊ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: “Παραγενόμενος δὲ... ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ”.

Γ2. Ποιες ήταν οι αντιδράσεις του Καλλικρατίδα µετά την οριστική αποτυχία της συνάντησής του µε τον Κύρο;

Γδ.α. “φήσας «οὐχ οὕτω σπουδαστέον χρήματα λαβεῖν ὡς μηδὲν ἀνάξιον τῆς Σπάρτης ποιεῖν;»» ἀπηλλάγῃ εἰς Ἔφεσον”: να γράψετε στο τετράδιό σας τους ρηματικούς τύπους του αποσπάσματος που βρίσκονται σε αόριστο και στη συνέχεια να τους μεταφέρετε στον αντίστοιχο τύπο του ενεστώτα. (μονάδες Β) β. “ὡς φοβερώτεροι τοῖς βαρβάροις εἷεν”. να ξαναγράψετε στο τετράδιό σας το απόσπασμα μεταφέροντας τους κλιτούς τύπους στον αντίθετο αριθµό. (μονάδες 4)

ΤΕΛΟΣ 35ΗΣ ΑΠΟ π ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΒΕΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Γ4ά.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους: τὸν νεώτερον, συμβαλεῖν, τῇ ἡμέρᾳ (το δεύτερο του κειµένου), πίνοντ’. (μονάδες 4) β. “ὡς ὃ᾽ ἤκουσε πίνειν, «προσμενῶ» εἶπεν «ἕως ἂν πίῃ».” Να γράψετε στο τετράδιό σας τις δευτερεύουσες προτάσεις που περιλαμβάνονται στο απόσπασμα, να τις χαρακτηρίσετε ως προς Το είδος και να αιτιολογήσετε τον τρόπο εκφοράς τους. (μονάδες ϐ)

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

Ι... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημερομηνία καὶ ΤΟ εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας Το ὀνομά σας.

ἙΣ. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

ἃ... Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

ᾱ- Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Ἀ. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (8) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

Β. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 1].Πἢῇ

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ Κ ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ. ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ βΗΣ ΑΠΟ πΗ ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2021 -

ΑΡΧΗ 2 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 2 ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ Α 1. α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη « Σωστό », αν είναι σωστή, ή τη λέξη « Λάθος », αν είναι λανθασμένη, με βάση το αρχαίο κείμενο (μονάδες 2) και να τεκμηριώσετε κάθε απάντησή σας γράφοντας τις λέξεις/φράσεις του αρχαίου κειμένου που την επιβεβαιώνουν (μονάδες 2): 1. Η ποσότητα έξι μνων φαγητού είναι υπερβολική για κάθε αθλητή (1 ο απόσπασμα) . 2. Η μεσότητα εντοπίζεται μόνο στα πάθη (2 ο απόσπασμα) . (μονάδες 4) β. 1. « τοῦτο δ’ οὐχ ἕν, οὐδὲ ταὐτὸν πᾶσιν » : Σε ποια φράση του αρχαίου κειμένου ( 1ο απόσπασμα ) αναφέρεται η αντωνυμία « τοῦτο » ; 2. « …ὡρισμένῃ λόγῳ » : Σε ποια λέξη του αρχαίου κειμένου (2ο απόσπασμα) αναφέρεται η μετοχή « ὡρισμένῃ »; 3. « …ᾧ ἂν ὁ φρόνιμος » : Σε ποια λέξη του αρχαίου κειμένου (2ο απόσπασμα) αναφέρεται η λέξη « ᾧ »; (μονάδες 6) Β1. Στο 1ο απόσπασμα ο Αριστοτέλης διακρίνει δύο μορφές μεσότητας. Να τις παρουσιάσετε (μονάδες 6) και να εντοπίσετε δύο διαφορετικούς εκφραστικούς τρόπους μέσω των οποίων αυτές αναδεικνύονται (μονάδες 4). Β 2. « Ἔστιν ἄρα ἡ ἀρετὴ ἕξις προαιρετική, ἐν μεσότητι οὖσα τῇ πρὸς ἡμᾶς, ὡρισμένῃ λόγῳ καὶ ᾧ ἂν ὁ φρόνιμος ὁρίσειεν. » : Να προσδιορίσετε το περιεχόμενο των όρων του 2ου αποσπάσματος « προαιρετική » (μονάδες 6) και « φρόνιμος » (μονάδες 4). 0

ΑΡΧΗ 3 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 3 ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ Β 3. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε όνομα της Στήλης Α και δίπλα το γράμμα της Στήλης Β που αντιστοιχεί στη σωστή φράση . Στήλη Α Στήλη Β 1. Εύδοξος από την Κνίδο α . φ ίλος του Αριστοτέλη που βρήκε μαρτυρικό θάνατο 2. Ξενοκράτης β. διδάσκει στο Λύκειο 3. Ερμίας γ. μαθηματικός, αστρονόμος και γεωγράφος 4. Αριστοτέλης δ. πατέρας του Αριστοτέλη 5. Νικόμαχος ε. διευθύνει την Ακαδημία Β4.α. Να βρείτε στο παραπάνω διδαγμένο κείμενο μια ετυμολογικά συγγενή λέξη, απλή ή σύνθετη, για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: τάγμα, λαβίδα , αφαίρεση , ελλιπής, πρακτορείο, ουσιαστικό . (μονάδες 6) Β4.β. Για καθεμιά από τις δύο παρακάτω λέξεις να γράψετε μία περίοδο λόγου στα νέα ελληνικά, όπου η ίδια λέξη, στο ίδιο μέρος του λόγου, σε οποιαδήποτε μορφή της (πτώση, αριθμό, γένος), χρησιμοποιείται με διαφορετική σημασία από αυτήν που έχει στο αρχαίο κείμενο : « φρόνιμος », « πάθεσι ». (μονάδες 4)

ΑΡΧΗ 4 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 4 ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ Β5 . ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Το παρακάτω ποίημα ανήκει στον Αρχίλοχο, έναν λυρικό ποιητή του 7 ο υ αιώνα π.Χ. Καρδιά, καρδιά μου, που σε ταράζουν αγιάτρευτες συμφορές, μάζεψε τις δυνάμεις σου κι αντιμετώπισε τον εχθρό προτάσσοντας τα στήθη σου. Με σταθερότητα δέξου τον αγώνα με τον εχθρό σώμα με σώμα. Αν νικήσεις μη δείξεις τη χαρά σου δημόσια κι αν νικηθείς μη ριχτείς στο πάτωμα του σπιτιού σου κλαίγοντας. Να χαίρεσαι στη χαρά και να λυπάσαι στη λύπη, αλλά όχι υπερβολικά. Προσπάθησε να καταλάβεις το ρυθμό που κυβερνά τους ανθρώπους. Αρχίλοχος , απ. 128 West , μτφ. Δ. Ιακώβ Ο Αρχίλοχος διατυπώνει μια προτροπή για τον έλεγχο των ανθρώπινων συναισθημάτων. Να την παρουσιάσετε και να τη συγκρίνετε με την άποψη που εκφράζει ο Αριστοτέλης στο 2 ο απόσπασμα. Γ . ΑΔ Ι Δ ΑΚ Τ Ο Κ Ε Ι Μ Ε Ν Ο Ισοκράτης , Κατά σοφιστών , 3-4 (edd. G.E. Benseler – F. Blass, B . G . Teubner , Leipzig ) Στο κείμενο που ακολουθεί ο Ισοκράτης κατακρίνει τους σοφιστές . Οὗτοι τοίνυν εἰς τοῦτο τόλμης ἐληλύθασιν , ὥστε πειρῶνται πείθειν τοὺς νεωτέρους , ὡς ἢν αὐτοῖς πλησιάζωσιν , ἅ τε πρακτέον ἐστὶν εἴσονται καὶ διὰ ταύτης τῆς ἐπιστήμης εὐδαίμονες γενήσονται . Καὶ τηλικούτων ἀγαθῶν αὑτοὺς διδασκάλους καὶ κυρίους καταστήσαντες οὐκ αἰσχύνονται τρεῖς ἢ τέτταρας μνᾶς ὑπὲρ τούτων αἰτοῦντες· ἀλλ’ εἰ μέν τι τῶν ἄλλων κτημάτων πολλοστοῦ μέρους τῆς ἀξίας ἐπώλουν , οὐκ ἂν ἠμφισβήτησαν ὡς [ οὐκ ] εὖ φρονοῦντες τυγχάνουσι , σύμπασαν δὲ τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν εὐδαιμονίαν οὕτως

ΑΡΧΗ 5 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 5 ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ὀλίγου τιμῶντες , ὡς νοῦν ἔχοντες διδάσκαλοι τῶν ἄλλων ἀξιοῦσι γίγνεσθαι . Καὶ λέγουσι μέν , ὡς οὐδὲν δέονται χρημάτων , ἀργυρίδιον καὶ χρυσίδιον τὸν πλοῦτον ἀποκαλοῦντες , μικροῦ δὲ κέρδους ὀρεγόμενοι μόνον οὐκ ἀθανάτους ὑπισχνοῦνται τοὺς συνόντας ποιήσειν . ἐ λη λύ θ α σ ι ν = έ χ ο υ ν φ τ ά σ ε ι ε ἴ σ ο ντ α ι = θ α μ άθ ο υ ν τ ο ὺ ς σ υ νό ν τ α ς = τ ο υ ς μ αθ η τ ές τ ο υ ς Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: “Οὗτοι τοίνυν εἰς τοῦτο … ὑπὲρ τούτων αἰτοῦντες ” . Γ2. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε μία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη « Σωστό », αν είναι σωστή, ή τη λέξη « Λάθος », αν είναι λανθασμένη, με βάση το αρχαίο αδίδακτο κείμενο: Οι σοφιστές κατά τους ισχυρισμούς του Ισοκράτη : α. Δεν είναι καθόλου τολμηροί . β. Δεν έχουν την αξίωση να γίνουν δάσκαλοι των άλλων. γ. Αμείβονται με τρεις ή τέσσερις μνες για τη διδασκαλία τους. δ. Μόνο που δεν υπόσχονται ότι θα κάνουν τους νέους αθάνατους. ε. Υπόσχονται στους μαθητές τους την ευτυχία . Γ3.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε ρηματικό τύπο της Στήλης Α και δίπλα το γράμμα της Στήλης Β που αντιστοιχεί στη ν ορθή γραμματική του αναγνώριση . Στήλη Α Στήλη Β 1. λέγουσι α . γ’ πληθυντικό πρόσωπο οριστικής μέλλοντα 2. τιμ ῶντες β. απαρέμφατο μέλλοντα 3. πείθειν γ. γ’ πληθυντικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα 4. ποιήσειν δ. απαρέμφατο ενεστώτα 5. γενήσονται ε. μετοχή ενεστώτα (μονάδες 5)

ΑΡΧΗ 6 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 6 ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ β. Να μεταφέρετε τις παρακάτω λέξεις στον άλλο αριθμό , στην ίδια πτώση και γένος : ἐπιστήμης, εὐδαίμονες, ἅ, διδασκάλους, κέρδους. (μονάδες 5) Γ4.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τις παρακάτω λέξεις : τόλμης , πείθειν , εὐδαίμονες, τέτταρας, νοῦν, ἀποκαλοῦντες . ( μονάδες 6) β. “ὥστε πειρῶνται πείθειν τοὺς νεωτέρους” : Να αναγνωρίσετε τη δευτερεύουσα πρόταση ως προς το είδος, την εισαγωγ ή, την εκφορά και τον συντακτικό της ρόλο. (μονάδες 4) ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομέ νους) 1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα. Στο εσώφυλλο πάνω - πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω - πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα. Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας . 2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα. 3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει. 4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή. 5. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων. 6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 1 7.00 Σ ΑΣ ΕΥΧΟΜ ΑΣΤΕ K ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙ Α . ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜ ΑΤΟΣ