Ιστορία Επαναληπτικές 2023: Θέματα & Λύσεις

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΤΡΙΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2023

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ ΑΊ

Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων:

α. Κλήριγκ

β. Οργανικός Νόμος του 1900

γ. Α΄ Πανελλήνιο Συνέδριο των Ελλήνων της Ρωσίας

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας

το γράµµα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του τη λέξη Σωστό,

αν η πληροφορία εἶναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πληροφορία εἶναι λανθασμένη:

α. Το 1864, µε την ενσωμάτωση της Θεσσαλίας στην Ελλάδα, τα βόρεια σύνορα της χώρας άγγιξαν τον Όλυμπο και τη Μακεδονία.

β. Ως θεμελιώδεις αρχές του πολιτικού συστήµατος, το αγγλικό κόμμα θεωρούσε το κοινοβουλευτικό αντιπροσωπευτικό σύστημα και τη διάκριση των εξουσιών.

γ- Με την ανταλλαγή των πληθυσμών του 1923 εξέλιπε η κυριότερη πηγή προστριβών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

δ. Την 13ἃ Δεκεμβρίου 1913 κηρύχθηκε και επίσημα η ένωση της Κρήτης µε την Ελλάδα.

ε. Με τη Συνθήκη της Λωζάννης, στις 24 Ιουλίου 1923, ορίστηκε ως σύνορο μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας η γραμμή Αμβρακικού-Παγασητικού.

ΘΕΜΑ ΒΊ

Πώς επιχειρήθηκε να αντιμετωπιστεί το προσφυγικό ρεύμα των Ηπειρωτών-

Σουλιωτών

α) στη διάρκεια της ελληνικής Επανάστασης (µονάδες 9) και

β) στην περίοδο της μοναρχίας του Όθωνα; (μονάδες 4)

ΘΕΜΑ Β2

Πώς η αρµοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη (1906-1908) επανέφερε την πολιτική

ομαλότητα στην Κρήτη;

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

ΘΕΜΑ ΓΙΊ

Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα

που σας δίνονται, να αναφερθείτε στα πρώτα βήματα του εργατικού

κινήματος στην Ελλάδα μέχρι την έκρηξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

Ελάχιστα καινούρια εργοστάσια υπάρχουν. [...] Δίπλα σε αυτά τα σύγχρονα εργοστάσια συναντάμε ακόμα κλώστριες, υφαντουργούς και τεχνίτες µε λίγα εργαλεία των οποίων η εργασία είναι περίπου αποκλειστικά χειρωνακτική. Εργάζονται για ατέλειωτες ώρες µέσα σε θλιβερά σκοτεινά κτίρια, όπου δεν βρίσκουν ούτε έστω θέση για να κάτσουν, ή χώρους υγιεινής. Το βράδυ φεύγουν από την εργασία τους µε τα χέρια βρώμικα για να ξαναέρθουν το επόµενο πρωί, στην ίδια ακριβώς κατάσταση, να ξαναρχίσουν τη δουλειά τους. [...]

Η. εργάσιµη ημέρα στην Ελλάδα εἶναι μεγάλη, μακρύτερη από οπουδήποτε αλλού. [...] Δεν γνωρίζουν παρά την εργάσιµη των δέκα, το λιγότερο, ενώ συνήθως η εργασία τους διαρκεί 12 ή 14 ώρες, χωρίς κανενός είδους επίδοµα ή επιπλέον αμοιβή. Οἱ απεργίες ήταν πρακτικά άγνωστες μέχρι το 1909. ΟΙ μόνες αξιομνημόνευτες απεργιακές κινητοποιήσεις που έλαβαν χώρα από τότε ήταν τρεις καὶ αφορούσαν την πρωτεύουσα. Αλλά το κοινό έδωσε ελάχιστη προσοχή σ᾿ αυτές τις φασαρίες και οι απεργοί έκριναν ότι οι προσπάθειές τους τούς κόστιζαν ακριβά. Δεν ξαναδοκίµασαν από τότε.

Τα σωματεία έκαναν αρκετές προόδους εδώ και μερικά χρόνια και σχεδόν όλες οἱ βιομηχανίες έχουν τις ενώσεις και τις αδελφότητές τους... Οἱ γυναίκες δεν γίνονται δεκτές ως µέλη των σωματείων.

ῬθΓογ Ματ [ἃ ΟΓγθοθ ποινθ]!ο, Ι ΙὈγαῖγθ ογἰθηπίαΙθ οἱ απιογίοαίπο, Ρατίς 1913, σ. 176-177. ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Η Σοσιαλιστική Εργατική Ομοσπονδία Θεσσαλονίκης (Φεντερασιόν), οργάνωση αποκλειστικά εβραϊκή, ξεκίνησε από τη µικρή πολιτική λέσχη που Ίδρυσε ο Αβραάμ Μπεναρόγιας µαζί µε λίγους συνεργάτες του κατά τη διάρκεια της επανάστασης των Νεοτούρκων, τον Ιούνιο του 1908. [...] Ο Μπεναρόγιας και. οι συνεργάτες του ἐλπιζαν να διευρύνουν την Φεντερασιόν επί ομοσπονδιακής βάσεως, έτσι ώστε να περιλάβει στους κόλπους της σοσιαλιστές όλων των εθνικοτήτων. Ωστόσο οι διαφορές ανάµεσα στις διάφορες εθνικές οµάδες και η έντονη εχθρότητα που επικρατούσε ανάμεσα στις σοσιαλιστικές οργανώσεις εμπόδισε µια τέτοια συνεργασία. Παρ’ όλα αυτά, τα πρώτα χρόνια η Φεντερασιόν ανέπτυξε αξιόλογη δραστηριότητα οργανώνοντας τους εργάτες της Μακεδονίας και συμβάλλοντας έτσι σηµαντικά στην ανάπτυξη του ελληνικού σοσιαλιστικού και εργατικού κινήματος µετά

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

τους βαλκανικούς πολέμους και την προσάρτηση της Μακεδονίας στην Ελλάδα. Γ. Β. Λεονταρίτης, Το ελληνικό σοσιαλιστικό κίνημα κατά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, (µτφρ. Σ. Αντίοχος), Εξάντας, Αθήνα 1978, σ. 50-51 (διασκευή). ΘΕΜΑ ΔΊ Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις µε τις πληροφορίες από τα κείµενα που σας δίνονται, να παρουσιάσετε α. τις διαφορετικές απόψεις του Βενιζέλου και του βασιλιά Κωνσταντίνου

για τη συμμετοχή της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (µονάδες 138)

και β. τις συνέπειες που προκάλεσε η διαφωνία αυτή στην πολιτική ζωή της

χώρας μέχρι τη συγκρότηση κυβέρνησης Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη.

(μονάδες 12)

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

Αυτό που βάρυνε απαρχής του Μεγάλου Ευρωπαϊκού Πολέμου στον νου του Βενιζέλου και επικαθόρισε τη στροφή του από την ουδετερότητα στην επίµονη απόφασή του να θέσει τελικώς τη χώρα του στο πλευρό της Αντάντ ήταν: α) πρωτίστως τα εθνικά ζητήματα των νήσων του ανατολικού Αιγαίου και της Μικράς Ασίας και ο κίνδυνος εξαφάνισης του εκεί ελληνισμού, και β) η γεωπολιτική του ελληνικού χώρου και η ευαίσθητη θέση της Ελλάδας στη Μεσόγειο [...]. Το πλέον φλέγον ζήτημα, που είχε έντονες προεκτάσεις στο εσωτερικό, ήταν το Μικρασιατικό, δηλ. η συσσώρευση 150.000 ως 200.000 ομογενών προσφύγων στην Ελλάδα και ο άµεσος κίνδυνος «εξοντώσεως» και αφανισμού του Μικρασιατικού Ελληνισμού από την κυβέρνηση των Νεότουρκων. Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης, Μεταξύ επανάστασης και μεταρρύθμισης: Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος και βενιζελισµός (1909-1922), Πατάκης, Αθήνα 2020, σ. 129-130.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Στον αντίποδα των ιδεολογικών προσανατολισμών και της δυναμικής αντίληψης του πρωθυπουργού, ο βασιλιάς έτεινε να αποτελέσει τον πόλο µιας αντίρροπης διπλωματικής στρατηγικής. Η στενή συγγένεια µε την αυτοκρατορική οικογένεια των Χοετζόλλερν, η εξοικείωση µετο συγκεντρωτικό πνεύμα της γερμανικής Αυλής και η μαθητεία στη στρατιωτική Ακαδημία του Βερολίνου, είχαν συμβάλει στη διαµόρφωση της συντηρητικής ιδιοσυγκρασίας και στην εµπέδωση της πεποίθησής του στην ακατάβλητη δύναμη των γερμανικών ὀπλων. Η αντίληψη αυτή συνυφαινόταν στην πράξη µε την υιοθέτηση µιας διπλωματικής τακτικής επιφυλάξεων και δισταγµών, ασύμβατης µε την εφαρµογή παρακινδυνευμένων ή και, απλά, τολμηρών πρωτοβουλιών: η αποχή από την ένοπλη διαμάχη, έστω και αν αποστερούσε

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

τη χώρα από πιθανά οφέλη, εγκυμονούσε -κατ' αυτόν-- τους ολιγότερους

κινδύνους για το έθνος.

Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, Ελληνική εξωτερική πολιτική, 1830-1981, Βιβλιοπωλείον της

Εστίας, Αθήνα 2017, σ. 138.

ΚΕΙΜΕΝΟΓ

Νέες εκλογές προκηρύχθηκαν για τον Δεκέμβριο [του 1915]. Οἱ Φιλελεύθεροι και η συντριπτική πλειοψηφία του εκλογικού σώματος απείχαν, µε αποτέλεσµα η νεοεκλεγµένη κυβέρνηση να µην έχει τη λαϊκή υποστήριξη. Οἱ σχέσεις του Βενιζέλου και των Φιλελευθέρων µε τον Κωνσταντίνο και τους βασιλικούς χειροτέρευαν όλο καὶ περισσότερο, καθώς η κάθε πλευρά ακολουθούσε όλο και πιο σκληρή γραµµή. [...]

Το φθινόπωρο του 1916 η Ελλάδα βρέθηκε στο χείλος ενός εμφυλίου πολέμου. Ο Βενιζέλος είχε αποσυρθεί στην Κρήτη. [...] Ταυτόχρονα, αξιωματικοί του στρατού πιστοί σε αυτόν συγκρότησαν µια μυστική οργάνωση, την Εθνική Άμυνα, µε έδρα τη Θεσσαλονίκη, που είχε στόχο να ανατρέψει τον βασιλιά και να επαναφέρει την κυβέρνηση του Ιουνίου 1915. [...] Στα τέλη Σεπτεµβρίου του 1916 [ο Βενιζέλος] έφτασε εντέλει στη Θεσσαλονίκη και σχημάτισε «προσωρινή» κυβέρνηση. Η Ελλάδα είχε πια δύο αντίπαλες κυβερνήσεις.

ΤΗποΠππᾶς Ν/. ΟαΙΙαπῖ, Νεότερη Ελλάδα: Από τον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας μέχρι τις μέρες

μας (επιστημονική επιμέλεια: Δήμητρα Λαμπροπούλου και Κατερίνα Γαρδίκα), Πεδίο,

Αθήνα 2017, σ. 284-285.

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεων σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως µόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17:00.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ