Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Πανελλήνιες 2023: Θέματα & Λύσεις

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2023

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ 1 Ημέρα καταδίκης της βίας εναντίον των γυναικών

Δεν υπάρχει στην ιστορία της ανθρωπότητας διαρκέστερη και διαστροφικότερη καθυπόταξη ανθρώπων από αυτή που υπέστησαν οι γυναίκες από τους άντρες. Αρχίζοντας από τον Αριστοτέλη αναρίθμητα ήταν τα μεγάλα πνεύματα που αρνιούνταν σε αυτές την ανθρώπινη αξία. Μέχρι τον 20ό αιώνα, µε ελάχιστες εξαιρέσεις͵ όλες οι συζητήσεις για την ισότητα θεωρούσαν ως δεδομένο ὁτι αυτή δεν περιλαμβάνει τις γυναίκες.

Η αντίληψη ότι είναι κατώτερα πλάσματα, φτιαγμένα για να εξυπηρετήσουν την αναπαραγωγή του κόσµου των ανδρών, είχε ως συνέπεια µια τέτοια κακομεταχείριση, βία και εκμετάλλευση, που ὁμοιά της δεν έχει υποστεί καμία άλλη ομάδα ανθρώπων (ούτε οι μαύροι ούτε η εργατική τάξη, κανείς).

Σε πολλά µέρη του κόσµου ακόμα και σήμερα η ωμή βία εναντίον των γυναικών εἶναι καθημερινή πρακτική. Στις δικές µας κοινωνίες οι ωμότητες είναι παράνομες. Τα φαινόμενα, όµως, βιασμού, οικογενειακής βίας, σεξουαλικής παρενόχλησης καὶ ποικίλων άλλων προσβολών των γυναικών κάθε άλλο παρά σπάνια είναι.

Ξέρω ότι οι καθιερωμένες ημέρες μνήμης δεν συγκινούν. Σήµερα, όµως, ημέρα κατά της βίας εναντίον των γυναικών, δεν µπορεί παρά να αναλογιζόµαστε µε ενοχή τη μεγαλύτερη αδικία που υπήρξε από καταβολής κόσμου, να συμπονούμε τις αμέτρητες γυναίκες θύματα, και να προσπαθούμε να οραµατιζόμαστε δικαιοσύνη.

[Σταύρος Τσακυράκης, Δικαιοσύνη: η ουσία της πολιτικής, εκδ. Μεταίχμιο, 2019, σ. 202]. ΚΕΙΜΕΝΟ 2 [Φεμινισμός και Νεοφεμινισμός]

Τον εικοστό πρώτο αιώνα η μόχη της ισότητας μεταξὺ των φύλων λαμβάνει νέα χαρακτηριστικά. Ο «νεοφεμινιομός», η «τοξική αρρενωπότητα», η «πατριαρχία», η «ταυτότητα φύλου» εἶναι ὁροι που πρωταγωνιστούν στον δημόσιο διάλογο περί της ισότητας των φύλων. Στο πλαίσιο του 2ου Φεστιβάλ Φιλοσοφίας, στο Γαλλικό Ινστιτούτο της Αθήνας, µε τίτλο «Μεταμορφώσεις του αρσενικού καὶ τοῦ θηλυκοῦ», αναπτύχθηκε ένας ενδιαφέρων διάλογος για το ποὺ βρίσκονται σήμερα οι σχέσεις μεταξύ ανδρών καὶ γυναικών. Η Μπελίντα Κανόν, συγγραφέας και δόκτωρ Συγκριτικής Λογοτεχνίας, μίλησε στο «Βήμα».

Για την Μπελίντα Κανὸν ο νεοφεμινισμός οδηγεἰ σε σύγκρουση ανδρών και γυναικών, γεγονός καταστροφικό. «Ο κλασικός φεμινισμός του 20ού αιώνα, τον οποίο εξέφρασε η Σιμόν

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ντε Μποβουάρ, µαχόταν για την ισότητα ανδρών καὶ γυναικὼν αντιμετωπίζοντας τους ως άτοµα, ως ανθρώπους. Στον 21ο αιώνα, και κυρίως μετά το 2010, βλέπουμε την ανάδειξη του "φεμινισμού της διαφοροποίησης”, ενὸς ρεύματος που επιµέἑνει στις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, τις οποίες θεωρεί αγεφύρωτες. Προφανώς καὶ υπάρχουν διαφορὲς μεταξύ ανδρών και γυναικῶν, ὅμως στις περισσότερες εκφάνσεις της ζωής µας είμαστε άτοµα, ἄνθρωποι που δρούμε: εἶμαι συγγραφέας, εἰμαι εκπαιδευτικός, εἰμαι ορειβάτης, εἶμαι κηπουρός. Εἶμαι δηλαδή ἑνας άνθρωπος που ασχολείται µε αυτές τις δραστηριότητες, ὀχι πρωτίστως µια γυναίκα που ασχολείται µε όλα αυτά. Σήμερα, οι νεοφεμινίστριες προτάσσουν διαρκώς ὁτι οἱ γυναίκες εἶναι µια ομάδα θυμάτων, η οποία διατρέχει μονίμως τον κίνδυνο να υποστεί βία κάθε μορφής, ὀχι διακρίσεις εις βάρος τους αλλἁ βία, επειδή εἶναι γυναίκες. Αυτό Το νέο ρεύμα εγγράφεται στον δηµόσιο διάλογο περὶ ταυτοτήτων: εἶμαι γυναίκα, αυτή εἶναι η ταυτότητά µου. Και αυτομάτως, εἶμαι θύμα. Εἶναι τόσο έντονος αυτός ο διάλογος περὶ θύματος ὥστε ενίοτε το να εἶσαι θύμα γίνεται εὐσημο”, πρόκειται για ιδεολογία που εκφράζεται ως "πάθος για θυµατοποίηση”».

Για την Κανόν, αντιθέτως, ο φεμινισμός εἶναι ἑνα κίνημα χαρούμενο, «ἑνα κίνημα που ωθεἰ τις γυναίκες να αποκτήσουν περισσότερη ισχύ, να διεκδικούν την ισότητα µε τους άνδρες. Όταν προτάσσουµε το φύλο ἡ το χρώμα του δέρµατος ως ταυτότητα, επἰ της ουσίας επιµένουμε σε χαρακτηριστικά µας τα οποία δεν μπορούμε να αλλάξουμε. Οἱ “κλασικές” φεμινίστριες επιµένουμε στα χαρακτηριστικά που μπορούμε να αλλάξουμε, επιµένουμε στην ελευθερία, στη δυνατότητα να αλλάξουμε τα πράγματα. Αντιθέτως, ο νεοφεμινισμός και οἱ θεωρίες ταυτότητας φύλου επιµένουν σε ἑνα εἶδος ντετερμινισμού κ, τον οποῖο εμείς επιδιώκουμε να ξεπεράσουμε».

” εύσημο: διάκριση “" ντετερμινισμός: αιτιοκρατία, (στο κείµενο) το φύλο προκαθορίζει τον κοινωνικό ρόλο του ατόµου [Μαρίλια Παπαθανασίου, εφ. Το Βήμα 28-05-2023]. ΚΕΙΜΕΝΟ 3 «Μπα φοβερή παρηγοριά» (απόσπασμα διηγήματος)

Πριν από τρεις εβδομάδες µε σούταραν από τη δουλειά και τώρα οι σταγόνες έσκαγαν µε δύναμη στο παρμπρίζ σαν αλεξιπτωτιστές που τους πρόδωσε το αλεξίπτωτό τους.

Παρασκευή απόγευμα, διαδήλωση στα Προπύλαια, η Πανεπιστηµίου κλειστή. Μπλοκαρισμένος στο φανάρι του Απΐοα, κοίταζα τον κόσµο στα πεζοδρόμια και στ’ άλλα αυτοκίνητα κι αναρωτιόµουν πώς πέρασε κιόλας η βδομάδα και πώς θα περνούσε εκείνη που ερχόταν, αν θα τα κατάφερνα, από Δευτέρα τουλάχιστον, να φανώ άντρας καὶ να πω την αλήθεια στην Αντριάνα --μα είναι τώρα όνοµα αυτό για γυναίκα; --,. να φανώ άντρας, να πάψω να κρύβομαι, να τη βάλω να καθίσει απέναντί µου, να την κοιτάξω στα μάτια καὶ να της πω το καὶ το. Γιατί πάνε κιόλας τρεις βδομάδες που µε έδιωξαν από τη δουλειά κι ακόμα κρύβομαι, τρεις βδομάδες τώρα φεύγω κάθε πρωί κανονικά από το σπίτι, αλλά δεν πάω στη δουλειά, αφού δεν έχω πια δουλειά, µόνο γυροφέρνω µε το Μίογἃ ώρες ολόκληρες από τη

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

μια άκρη της Αθήνας στην άλλη κι ακόμα παραπέρα -- Λαύριο, Πέραμα, Ραφήνα --, και ξέρω βέβαια πως δεν µπορεί να συνεχιστεί για πολύ ακόμα αυτό. Τι σόι άντρας είναι αυτός που κρύβεται από τη γυναίκα του, που της λέει ψέματα, που αρνείται να αντιμετωπίσει στα ίσα την πραγματικότητα, να πει πως ό,τι έγινε έγινε και να προχωρήσει παρακάτω --άσε κιόλας που δεν συμφέρει καθόλου αυτή η ιστορία, γιατί ήδη έχω χαλάσει ένα κάρο λεφτά στις βενζίνες.

Κοίταζα τον κόσµο γύρω µου και τα κόκκινα φώτα των αυτοκινήτων που αναβόσβηναν μπροστά µου κι άκουγα τις σφυρίχτρες των τροχονόµων και τις φωνές από τη διαδήλωση στο βάθος. Οἱ αληθινοί άντρες, οι άντρες οι σωστοί, δεν αναχαράζουν” τα περασμένα, δεν κολλάνε στο παρελθόν. Οἱ αληθινοί άντρες έχουν κοντή μνήμη και ψηλά ποδάρια, ξεχνούν και τρέχουν, ξεχνούν και τρέχουν μπροστά. Οἱ αληθινοί άντρες προχωράνε μπροστά, δεν κάνουν κύκλους. Οἱ αληθινοί άντρες είναι πραχτικοί, έχουν τετράγωνο μυαλό και τρίγωνη καρδιά. Οἱ αληθινοί άντρες σκέφτονται πρακτικά, αντιδρούν πρακτικά, πονάνε πρακτικά. Οἱ αληθινοί άντρες πράττουν πρακτικά. [...]

” αναχαράζουν: σκαλίζουν [Χρήστος Οικονόµου, Οἱ κόρες του Ηφαιστείου. Διηγήματα, εκδ. Πόλις, 2017, σσ. 163-164]. Θέμα Α ΑΊ. Να αποδώσετε συνοπτικά σε μία παράγραφο 60-70 λέξεων τις απόψεις του συγγραφέα του Κειμένου Ί για την κοινωνική θέση της γυναίκας.

Θέμα Β ΒΊ. Να γράψετε στο τετράδιό σας δίπλα στον αριθµό της Στήλης Α το γράμμα από τη Στήλη Β που αντιστοιχεί στην ορθή απάντηση µε βάση το περιεχόµενο των αντίστοιχων κειμένων (χωρίς αναφορά σε χωρία των κειμένων): Στήλη Α Στήλη Β 1. Στην πρώτη παράγραφο του | α.η υποταγή των γυναικών στους άντρες Κειμένου 1 υποστηρίζεται ὁτι παρουσιάζεται. περιστασιακά στην ιστορία της ανθρωπότητας. β. το ζήτημα της ισότητας των γυναικών διαχρονικά κυριαρχούσε στις δημόσιες συζητήσεις. γ. μέχρι τον 20ό αιώνα ο δημόσιος λόγος δεν αναδείκνυε το ζήτημα της ισότητας των γυναικών. ἥ ά 2. Στη δεύτερη παράγραφο του α- εἶναι ανω: - - - Κειμένου Ί υποστηρίζεται ότι η αντίληψη β.πφορά εξίσου καὶ άλλες κοινωνικές α ατωτερότητα αἴι : γπάτην κοτωτεροτητα της γυνοίκας . προκαλεί βίαιες συμπεριφορές. ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ἃ. Στην τρίη παράγραφο Του Κειμένου 1 η βία στον δυτικό κόσµο γ. εκδηλώνεται µόνο ως σεξουαλική παρενόχληση. 4. Στην τελευταία παράγραφο του | α. αδιαφορεί για την αξία των ημερών Κειμένου Ί ο συγγραφέας νήµης. β. προτρέπει τον αναγνώστη να αναστοχαστεί. γ.. απαξιώνει τον προβληματισμό σχετικά µε τη βία κατά των γυναικών. δ. Στην πρώτη παράγραφο του |α. ο νεοφεµινισµός παρουσιάζει τη Κειμένου 2 υποστηρίζεται ότι | γυναίκα ως θύμα. σήμερα β. έχουν εξαλειφθεί οι διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών. γ. ο νεοφεµινισµός καὶ ο κλασικός ρεµινισµός ταυτίζονται.

Β2. Στην πρώτη παράγραφο του Κειμένου 2 («Για την Μπελίντα...θυματοποίηση»), η συνοχή εξασφαλίζεται µε τις εξής διαρθρωτικές λέξεις: Προφανώς, όµως, δηλαδή, επειδή, ώστε. Να εξηγήσετε τι δηλώνουν οι παραπάνω λέξεις (μονάδες 5), κάνοντας αναφορά στα νοήματα που αυτές συνδέουν στην κάθε περίπτωση. (μονάδες 5)

Β3. α. Πρόθεση του συγγραφέα στην τελευταία παράγραφο του Κειμένου Ί («Ξέρω... δικαιοσύνη») εἶναι να ευαισθητοποιήσει τον. αναγνώστη / την αναγνώστρια για τις αδικίες σε βάρος των γυναικών. Να αναφέρετε δύο (2) διαφορετικές μεταξύ τους γλωσσικές επιλογές / εκφραστικά µέσα µε τα οποία υπηρετείται η πρόθεσή του (μονάδες 2) και να εξηγήσετε σύντομα τη λειτουργία καθενός από αυτά. (μονάδες 4) β. Η δεύτερη παράγραφος του Κειμένου 2 («Για την Κανόν...ξεπεράσουμε») οργανώνεται στη βάση της αντίθεσης. Να βρείτε τα δύο µέρη της αντίθεσης (μονάδες 2) και να εξηγήσετε πώς αυτή η επιλογή εξυπηρετεί τον σκοπό της Μπελίντα Κανόν. (μονάδες 2)

ΘέμαΓ ΓΊ. Στο Κείμενο 3, να παρουσιάσετε και να ερμηνεύσετε τη συναισθηματική κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο πρωταγωνιστής αξιοποιώντας τρεις (3) διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες. Πώς κρίνετε την αντίδρασή του; (150-200 λέξεις)

ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘέμαΔ ΔΊ. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ως εκπρόσωπος της μαθητικής σας κοινότητας, εκφωνείτε ομιλία (950-400 λέξεις) στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου της περιοχής σας. α) Να αναφέρετε φαινόμενα παραβίασης των δικαιωμάτων της γυναίκας στη σύγχρονη εποχή στον ιδιωτικό και δηµόσιο βίο” β) εσείς, ως νέα γενιά, µπορείτε να συµβάλλετε έμπρακτα στην επίτευξη της ισότητας των φύλων; Όποια κι αν εἶναι η ἀποψή σας, να την υποστηρίξετε τεκμηριωμένα αξιοποιώντας δημιουργικά και τα κείµενα αναφοράς (Κείμενα 1, 2, 8).

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1. . Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατοµικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία καὶ το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το ὀνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4, Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη εἶναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 5ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΤΕΤΑΡΤΗ 13 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2023

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ 1 Ευρώπη: µια ιδέα υπό κατασκευήν Οποιαδήποτε απάντηση στο ερώτημα τι είναι Ευρωπαίος δεν µπορεί ποτέ να καλύψει την πολυμορφία των ανθρώπων που είτε θεωρούν τον εαυτό τους Ευρωπαίο εἴτε θεωρούνται από τους άλλους Ευρωπαίοι. Κατ’ αυτό το σκεπτικό ο κάθε ορισµός του Ευρωπαίου ή μάλλον των Ευρωπαίων µπορεί να έχει κάποια αλήθεια όσον αφορά τον κύκλο της διανόησης και της δημιουργίας πολιτισμού γενικότερα. Από αυτήν τη σκοπιά νομίζω ότι ο ορισμός του Ευρωπαίου από τον Ρα! Ψαἰοτν΄ (θεωρεί στοιχεία του τον αρχαιοελληνικό ορθολογισμό, τη ρωμαϊκή νομοθετική οργάνωση της κοινωνίας και την πνευματικότητα τη χριστιανική) εἶναι κατά τη γνώμη µου ο πρώτος ορισμός που προσπαθεί να καθορίσει την πνευματική καταβολήξ των Ευρωπαίων.

Νομίζω όµως ότι η πορεία της ευρωπαϊκής σκέψης μάς επιτρέπει να παρουσιάσουμε μια πιο δυναμική εξέλιξη της εικόνας του Ευρωπαίου. Θεωρώ λοιπόν ότι οι Ευρωπαίοι, καὶ μιλάμε εδώ για τους ανθρώπους της σκέψης και της διανόησης, χαρακτηρίζονται από το ότι θέτουν υπό αμφισβήτηση κάθε κατακτηµένο ή κατεστημένο, µε την πρόθεση όχι µόνο να αναιρέσουν το παλαιό χωρίς να απαρνηθούν τις καταβολές τους, αλλά και για να προχωρήσουν προς Το άγνωστο. Αυτό µπορεί να θεωρηθεί µια συνεχής μετακίνηση των γνωστικών συνόρων µε απώτερο σκοπό να δημιουργηθεί ένας ευρύτερος χώρος δράσης και αντίδρασης, θέσεων και αντιθέσεων.

Αυτή η αέναη μετακίνηση οδήγησε τους Ευρωπαίους στην εξερεύνηση νέων δρόμων, στην κατάκτηση αποικιών από την αρχαιότητα ὡς τις μέρες µας, καὶ αυτό νομίζω ότι μπορούμε να πούμε ότι εἶναι η συνεχής ουτοπία” (ου τόπος) που κινητοποιεί τον κάθε σκεπτόµενο Ευρωπαίο. Αυτή η ουτοπία, η οποία εἶναι κατά τη γνώμη µου το βασικό στοιχείο των Ευρωπαίων σήμερα, εκδηλώνεται µε την προσπάθειά τους να επιβάλουν αυτό που εκφράζουν τα τέσσερα δέλτα: η Δημοκρατία, τα Δικαιώματα του ανθρώπου, ο Διάλογος και η Διανομή των αγαθών. Και αυτό ίσως να εἶναι και η πιο συγκλονιστική ιστορική ουτοπία. [..]

Η έννοια της Ευρώπης δεν είναι µια γεωγραφική έννοια αλλά µια έννοια πολιτισμική, στην οποία πρέπει να ενταχθούν ο Νέος Κόσμος και ο πολιτισμός της Αμερικής µε πολλές διαφοροποιήσεις φυσικά. Σήµερα όλα δείχνουν πως για χάρη ενός κοινού πεπρωμένου χρειάζεται να επανεξετάσουµε ορισμένα από τα ιστορικά γεγονότα ή καὶ φαινόμενα του ευρωπαϊκού παρελθόντος.

Υπάρχει τελικά Ευρώπη ή δεν υπάρχει; Αν δεχθεί κάποιος την πολυμορφία της Ευρώπης - Ευρώπη σλαβική, Ευρώπη ορθόδοξη, προτεσταντική, καθολική, Βόρεια καὶ Νότια Ευρώπη, Ευρώπη της ελιάς και Ευρώπη του αµπελώνα για παράδειγµα -- καταλήγει μοιραία να δεχθεί ότι η έννοια της Ευρώπης είναι µια ιδέα υπό κατασκευήν. Είναι µια Ευρώπη

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

της οποίας τα διάφορα µέρη μοιράζονται το πνεύμα ενός κοινού ονόµατος καὶιτο πεπρωμένο ενός οράµατος που αρχίζει να διαφαίνεται στον παγκόσμιο ορίζοντα. τανκ της Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ από τον ημερήσιο Τύπο]. Διασκευασμένο για τις ανάγκες της γραπτής εξέτασης. ΊΡαυ! Ψα]οτγ: Γάλλος ποιητής καταβολή: κληρονομιά δουτοπία: απραγµατοποίητη ιδεολογία ΚΕΙΜΕΝΟ 2 Η Ευρώπη ως ερώτημα Τα άρθρα και τα βιβλία που μιλούν για την Ευρώπη και το μέλλον της είναι αμέτρητα. Βαρετά και ανούσια, στην πλειονότητά τους, ιδίως όσα την προσεγγίζουν µέσα από το πρίσμα της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών και των τραπεζών. Πού καὶ πού ὠστόσο ξεμυτίζουν και σηµαντικά κείµενα όπως αυτό που κυκλοφόρησε στη γλώσσα µας τη χρονιά που πέρασε: Τζώρτζ ΣτάινερΊ, «Η ιδέα της Ευρώπης».

Ο Στάινερ, ο μέγας αναγνώστης καὶ κήρυκας της ανθρωπιστικής παιδείας, προκειµένου να εξηγήσει την ιδέα της Ευρώπης, διάλεξε να µη μιλήσει τόσο για βιβλία και για γράµµατα αλλά περισσότερο για τον τρόπο µε τον οποίον εκφράζεται αυτή η ιδέα, υλικά και φυσικά, στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Για τον Στάινερ, η Ευρώπη είναι πρώτα απ’ όλα τα καφενεία της (τόπος διακριτός από τα εστιατόρια και τα μπαρ), εκεί όπου πηγαίνεις για να συναντήσεις φίλους, ομοϊδεάτες ή συνωμότες, αλλά και για να διαβάσεις (ή να γράψεις) μοναχός σου. Δεύτερον, η Ευρώπη ανέκαθεν περπατιέται, δεν υπάρχουν εδώ Σαχάρες καὶ τούντρες". Τρίτον, τα οδωνύμια" των ευρωπαϊκών πόλεων, αυτά που αντικρίζουµε κάθε μέρα, φέρουν ονόµατα δημιουργών, επιστημόνων καὶ πολιτικών (αντίθετα προς τις αμερικανικές λεωφόρους που αριθμούνται), και μαζί µε άλλα οδόσηµαέ ορίζουν τις πόλεις μας ως τόπους μνήμης. Τέταρτον, η Ευρώτη είναι τελικά «ιστορία δύο πόλεων», της Αθήνας και της Ιερουσαλήμ, τα αντίπαλα ιδεώδη των οποίων προσπαθεί να συμφιλιώσει. Πέμπτον, η Ευρώπη εἶναι ο μόνος πολιτισμός που πιστεύει ότι μπορεί κάποτε να τελειώσει.

Αν πάντως η Ευρώπη έχει μέλλον --και ο Στάινερ πιστεύει ότι παρά ταύτα έχει! --, αυτό βρίσκεται αυτονόητα στην ενοποίησή της, αλλά ακόµη περισσότερο στον σεβασμό των πολιτιστικών, γλωσσικών, κοινωνικών, διατροφικών καὶ άλλων ιδιαιτεροτήτων. Τούτο σε απλά ελληνικά σημαίνει αντίσταση στη σαρωτική κυριαρχία της αγγλοαµερικανικής γλὠσσας και κουλτούρας. Το δύσκολο εγχείρηµατης Ευρώπης συμπυκνώνεται, κατά τον Στάινερ, στην εξισορρόπηση δύο αντιφατικών αξιώσεων, της πολιτικοοικονοµικής ενοποίησης αφενός και της δημιουργικής ιδιαιτερότητας αφετέρου.

Αντίστοιχα, ο συγγραφέας Μίλαν Κούντερα υποστηρίζει µε έμφαση ότι για ένα μικρό έθνος η υπεράσπιση της γλώσσας καὶ της κουλτούρας του εἶναι αξεχώριστη από την πολιτική αυτονομία καὶ ανεξαρτησία του, όµως το κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο: για ποιον λόγο να υπάρχει ένα μικρό έθνος καὶ να µην ενσωματώνεται καὶ να αφομµοιώνεται σε ευρύτερες εθνικές καὶ γλωσσικές οντότητες; Μόνο ένας λόγος, απαντάει ο Κούντερα, µπορεί να δικαιώσει την ύπαρξη ενός μικρού έθνους: η πρωτότυπη και ξεχωριστή συμβολή του στον πολιτισμό της Ευρώπης (και του κόσµου όλου), µια συμβολή που, αν λείψει αυτό το μικρό έθνος και η γλώσσα του, θα χαθεί για πάντα. [...].

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Τελικά, η Ευρώπη θα εξακολουθεί να εἶναι Ευρώπη όσο θα αντιμετωπίζεται ως ερώτημα. Οἱ απαντήσεις, όπως πάντα, θα διαφέρουν. Καθένας έχει τη δική του Ευρώπη. Δεν είναι κακό αυτό, αρκεί να µην παίρνει τροπή αποκλειστική και διχαστική. Τζώρτζ Στάινερ: φιλόσοφος του πολιτισμού τούντρες: περιοχές στην αρκτική ζώνη της γης µε χαμηλή και φτωχή βλάστηση "οδωνύμια: ονόµατα δρόμων “οδόσημα: επιγραφές δρόμων [Κείμενο του Σταύρου Ζουμπουλάκη από τον ημερήσιο Τύπο]. Ελαφρώς διασκευασμένο για τις ανάγκες της γραπτής εξέτασης. ΚΕΙΜΕΝΟ 3 Νίκος Καζαντζάκης Ο ανήφορος (απόσπασμα)

Σε µΙα φιλική συζήτηση ο Κοσμάς, µέλος της παρέας, περιγράφει ένα ὀνειρό του.

-- Είδα ένα γορίλλα να κρατά αναμμένο δαυλό και να τρέχει χαρούμενος να βάνει φωτιά σε µια μεγάλη πολιτεία. Τινάχτηκα από τον ύπνο κι όλα πια είχαν ξεκαθαρίσει µέσα µου- κατάλαβα ποιος είναι ο μεγάλος κίντυνος! που απειλεί τον μεταπολεμικό µας κόσµο.

--- Μιλάτε σαν προφήτης, είπε κάποιος, προφήτης από μακρινή ανατολίτικη επαρχία. Στοχάζεστε κι αποφασίζετε µε τα όνειρα...Ποιος κίντυνος;

-- Τούτος. Ο νους του ανθρώπου ξετυλίχθηκε πολύ γοργότερα, πολύ εντονότερα από την ψυχή του. Ο νους του κατέχτησε κοσµογονικές δυνάμεςΖ και τις έθεσε στη διάθεση του σημερινού ανθρώπου, που δεν έφτασε ακόµη σε τόση ηθική ωριμότητα ώστε τις δυνάµες αυτές να τις χρησιμοποιήσει για το καλό του κόσμου. Υπάρχει σήµερα έλλειψη ισορροπίας, δυσαρµονία ανάµεσα στη διανοητική και την ηθική εξέλιξη του ανθρώπου. Ο γορίλλας πήρε στα χέρια του τη φωτιά: να ο κίντυνος!

-- Σωστά! φώναξε η Ιρλαντέζα, σωστά!

Ο φιλόσοφος πετάχτηκε να μιλήσει: µα ο Λιούης έβαλε το δάχτυλο στο στόμα: ο φιλόσοφος ανατινάχτηκε δυο τρεις φορές στην πολυθρόνα του, µα σώπασε. Ο Κοσμάς, σα να μιλούσε πια μόνος του, εξακολούθησε, συγκεντρωμένος:

--- Αυτός είναι ο κίντυνος. Τώρα που τον είδαμε, πώς μπορούμε να τον πολεμήσουμε; Άρχισε κιόλας και βάνει φωτιά στον κόσµο ο γορίλλας, πώς μπορούμε να τον σταματήσουμε; Θαρρώ, μονάχα ένας τρόπος υπάρχει: να επιστρατέψουµε όλες τις φωτεινές δυνάµες που υπάρχουν µέσα στον κάθε άνθρωπο και στον κάθε λαό. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνούμε πως ο κόσµος πια αποτελεί έναν τόσο ενιαίο οργανισμό, που δεν µπορεί ένας λαός να σωθεί αν δεν σωθούν όλοι. 1κΐντυνος: κίνδυνος ἐδυνάμες: δυνάμεις [Μυθιστόρημα του Ν. Καζαντζάκη, Ο ανήφορος, Διόπτρα 2022]. Έχει διατηρηθεί η γλωσσική ιδιοτυπία του κειµένου.

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Θέμα Α ΑΊ1. Να αποδώσετε συνοπτικά τις απόψεις του Στάινερ γιἷα την ιδέα της Ευρώπης και το μέλλον της, όπως τις παρουσιάζει ο συγγραφέας του Κειμένου 2 (70-80 λέξεις).

Θέμα Β ΒΊ. Να γράψετε στο τετράδιό σας δίπλα στον αριθµό της Στήλης Α το γράμμα από τη Στήλη Β που αντιστοιχεί στην ορθή απάντηση, µε βάση το περιεχόµενο των αντίστοιχων Κειμένων 1 και 2 (χωρίς αναφορά σε χωρία των κειμένων): Στήλη Α Στήλη Β 1. Στη δεύτερη παράγραφο του | α. δεν αμφιβάλλουν για το κατακτηµένο. Κειμένου Ί υποστηρίζεται ότι οἱ - » Ευρωπαίοι β. απαρνούνται τις καταβολές τους. γ. αμφισβητούν το κατεστημένο. 2. Στην τρίτη παράγραφο του | α. ως µια ασταµάτητη εξερεύνηση νέων Κειμένου Ί υποστηρίζεται ότι η | δρόμων. ουτοπία των Ευρωπαίων |β. ως µια αέναη στασιμότητα της προσδιορίζεται σκέ µ 3. Στη δεύτερη παράγραφο του Κειμένου 2 ο Στάινερ β. αναδεικνύει τη γενική εικόνα της ιδέας της Ευρώπης. γ. εξηγεί την πραγμάτωση της ιδέας της Ευρώπης στην καθημερινή ζωή. 4, Στη δεύτερη παράγραφο του |α. η Ευρώπη δεν ευνοεί την ανθρώπινη Κειμένου 2 υποστηρίζεται ότι επαφή. β. οι ευρωπαϊκές πόλεις προσδιορίζονται ως χώροι μνή ά γ.. ο ευρωπαϊκός πολιτισμός εἶναι αιώνιος. δ. Στην τρίτη παράγραφο του/α. Το μέλλον της Ευρώπης εἶναι Κειμένου 2 υποστηρίζεται ότι δυσοίωνο. β. το μέλλον της Ευρώπης έγκειται στην ενότητα Κα Την αποδοχή της διαφορετικότητας. γ. το μέλλον της Ευρώπης συνδέεται κυρίως µε την οικονομική της ενοποίηση. Μονάδες Ί5 ΤΕΛΟΣ ΔΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Β2. Να επισηµάνετε δύο διαφορετικές λειτουργίες που επιτελεί ο τίτλος του

Κειμένου Ί.

Β3. Να εντοπίσετε ένα κοινό στοιχείο στις απόψεις που διατυπώνονται στα

χωρία «Υπάρχει τελικά Ευρώπη...στον παγκόσμιο ορίζοντα.»

(Κείμενο Ί) και «Τελικά, η Ευρώτπη...αποκλειστική και διχαστική»

(Κείμενο 2). (60-70 λέξεις)

ΘέμαΓ

ΓΊ. Για ποιον κίνδυνο, κατά τη γνώμη σας, γίνεται λόγος στο απόσπασμα

από το µυθιστόρηµα του Ν. Καζαντζάκη και ποια διέξοδος προτείνεται;

Απαντήστε τεκμηριωμένα αξιοποιώντας τρεις διαφορετικούς κειμενικούς

δείκτες. Με δεδοµένο ότι το µυθιστόρηµα γράφτηκε το 1946 στον απόηχο

του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, πιστεύετε ότι το θέµα του παραμένει επίκαιρο; (150-200 λέξεις) Μονάδες Ί5

Θέμα Δ

ΔΊ. «Αν πάντως η Ευρώπη ἐέχει μέλλον - και ο Στάινερ πιστεύει ότι παρά

ταύτα έχει! -., αυτό βρίσκεται αυτονόητα στην ενοποίησή της, αλλά ακόµη

περισσότερο στον σεβασμό των πολιτιστικών, γλωσσικών, κοινωνικών, διατροφικών και άλλων ιδιαιτεροτήτων».

α) Με αφορμή το παραπάνω απόσπασµα του Κειμένου 2, θεωρείτε την ποικιλομορφία πλεονέκτημα ή μειονέκτημα γἷα τον ευρωπαϊκό πολιτισμό;

β) Ποιες προσδοκίες έχετε ως νέοι/ες για το μέλλον σας ζώντας στην Ευρώπη;

Το κείμενό σας (850-400 λέξεις) να έχει τη µορφή ομιλίας που εκφωνείτε,

εκπροσωπώντας το σχολείο σας σε ευρωπαϊκό πρόγραµµα ανταλλαγής

μαθητών/τριών. Μπορείτε να αξιοποιήσετε δηµιουργικά υλικό από τα

Κείμενα Ί και 2.

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

2... Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ἡ µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 11.00

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 5ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 13 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2023

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ 1 Ευρώπη: µια ιδέα υπό κατασκευήν Οποιαδήποτε απάντηση στο ερώτημα τι είναι Ευρωπαίος δεν µπορεί ποτέ να καλύψει την πολυμορφία των ανθρώπων που είτε θεωρούν τον εαυτό τους Ευρωπαίο εἴτε θεωρούνται από τους άλλους Ευρωπαίοι. Κατ’ αυτό το σκεπτικό ο κάθε ορισµός του Ευρωπαίου ή μάλλον των Ευρωπαίων µπορεί να έχει κάποια αλήθεια όσον αφορά τον κύκλο της διανόησης και της δημιουργίας πολιτισμού γενικότερα. Από αυτήν τη σκοπιά νομίζω ότι ο ορισμός του Ευρωπαίου από τον Ρα! Ψαἰοτν΄ (θεωρεί στοιχεία του τον αρχαιοελληνικό ορθολογισμό, τη ρωμαϊκή νομοθετική οργάνωση της κοινωνίας και την πνευματικότητα τη χριστιανική) είναι κατά τη γνώμη µου ο πρώτος ορισμός που προσπαθεί να καθορίσει την πνευματική καταβολήξ των Ευρωπαίων.

Νομίζω όµως ότι η πορεία της ευρωπαϊκής σκέψης μάς επιτρέπει να παρουσιάσουμε μια πιο δυναμική εξέλιξη της εικόνας του Ευρωπαίου. Θεωρώ λοιπόν ότι οι Ευρωπαίοι, καὶ μιλάμε εδώ για τους ανθρώπους της σκέψης και της διανόησης, χαρακτηρίζονται από το ότι θέτουν υπό αμφισβήτηση κάθε κατακτηµένο ή κατεστημένο”, µε την πρόθεση όχι µόνο να αναιρέσουν το παλαιό χωρίς να απαρνηθούν τις καταβολές τους, αλλά και για να προχωρήσουν προς το άγνωστο. Αυτό µπορεί να θεωρηθεί µια συνεχής μετακίνηση των γνωστικών συνόρων µε απώτερο σκοπό να δημιουργηθεί ένας ευρύτερος χώρος δράσης και αντίδρασης, θέσεων και αντιθέσεων.

Αυτή η αέναηΖ μετακίνηση οδήγησε τους Ευρωπαίους στην εξερεύνηση νέων δρόμων, στην κατάκτηση αποικιών από την αρχαιότητα ώς τις μέρες µας, καὶ αυτό νομίζω ότι μπορούμε να πούμε ότι είναι η συνεχής ουτοπία” (ου τόπος) που κινητοποιεί τον κάθε σκεπτόµενο Ευρωπαίο. Αυτή η ουτοπία, η οποία εἶναι κατά τη γνώμη µου το βασικό στοιχείο των Ευρωπαίων σήμερα, εκδηλώνεται µε την προσπάθειά τους να επιβάλουν αυτό που εκφράζουν τα τέσσερα δέλτα: η Δημοκρατία, τα Δικαιώματα του ανθρώπου, ο Διάλογος και η Διανομή των αγαθών. Και αυτό ίσως να εἶναι και η πιο συγκλονιστική ιστορική ουτοπία. [..]

Η έννοια της Ευρώπης δεν είναι µια γεωγραφική έννοια αλλά µια έννοια πολιτισμική, στην οποία πρέπει να ενταχθούν ο Νέος Κόσμος και ο πολιτισμός της Αμερικής µε πολλές διαφοροποιήσεις φυσικά. Σήμερα όλα δείχνουν πως για χάρη ενός κοινού πεπρωµμένουδ χρειάζεται να επανεξετάσουµε ορισμένα από τα ιστορικά γεγονότα ή καὶ φαινόμενα του ευρωπαϊκού παρελθόντος.

Υπάρχει τελικά Ευρώπη ή δεν υπάρχει; Αν δεχθεί κάποιος την πολυμορφία της Ευρώπης - Ευρώπη σλαβική, Ευρώπη ορθόδοξη, προτεσταντική, καθολική, Βόρεια καὶ Νότια Ευρώπη, Ευρώπη της ελιάς και Ευρώπη του αµπελώνα για παράδειγµα -- καταλήγει μοιραία να δεχθεί ότι η έννοια της Ευρώπης εἶναι µια ιδέα υπό κατασκευήν. Είναι µια Ευρώπη

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

της οποίας τα διάφορα µέρη μοιράζονται το πνεύμα ενός κοινού ονόµατος καὶιτο πεπρωμένο ενός οράµατος που αρχίζει να διαφαίνεται στον παγκόσμιο ορίζοντα. τανκ της Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ από τον ημερήσιο Τύπο]. Διασκευασμένο για τις ανάγκες της γραπτής εξέτασης. ΊῬΡαυ! Ψαῖοτψ: Γάλλος ποιητής Ζζκαταβολή: κληρονομιά ἑκατεστημένο: παγιωµένη κατάσταση “αέναη: συνεχής, διαρκής δουτοπία: απραγµατοποίητη ιδεολογία 5πεπρωμµένο: μοίρα. ΚΕΙΜΕΝΟ 2 Η Ευρώπη ως ερώτημα Τα άρθρα και τα βιβλία που μιλούν για την Ευρώπη και το μέλλον της εἶναι αμέτρητα. Βαρετά και ανούσια, στην πλειονότητά τους, ιδίως όσα την προσεγγίζουν µέσα από το πρίσμα της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών και των τραπεζών. Πού και πού ὠστόσο ξεμυτίζουν και σηµαντικά κείµενα όπως αυτό που κυκλοφόρησε στη γλώσσα µας τη χρονιά που πέρασε: Τζώρτζ Στάινερ1, «Η ιδέα της Ευρώπης».

Ο Στάινερ, ο μέγας αναγνώστης καὶ κήρυκας της ανθρωπιστικής παιδείας, προκειµένου να εξηγήσει την ιδέα της Ευρώπης, διάλεξε να µη μιλήσει τόσο για βιβλία και για γράµµατα αλλά περισσότερο για τον τρόπο µε τον οποίον εκφράζεται αυτή η ιδέα, υλικά και φυσικά, στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Για τον Στάινερ, η Ευρώπη είναι πρώτα απ’ όλα τα καφενεία της (τόπος διακριτός από τα εστιατόρια και τα μπαρ), εκεί όπου πηγαίνεις γιανα συναντήσεις φίλους, ομοϊδεάτες ή συνωμότες, αλλά και για να διαβάσεις (ή να γράψεις) μοναχός σου. Δεύτερον, η Ευρώπη ανέκαθεν περπατιέται, δεν υπάρχουν εδώ Σαχάρες και τούντρες". Τρίτον, τα οδωνύμια" των ευρωπαϊκών πόλεων, αυτά που αντικρίζουµε κάθε μέρα, φέρουν ονόµατα δημιουργών, επιστημόνων καὶ πολιτικών (αντίθετα προς τις αμερικανικές λεωφόρους που αριθμούνται), και μαζί µε άλλα οδόσηµαέ ορίζουν τις πόλεις μας ως τόπους μνήμης. Τέταρτον, η Ευρώτη είναι τελικά «ιστορία δύο πόλεων», της Αθήνας και της Ιερουσαλήμ, τα αντίπαλα ιδεώδη των οποίων προσπαθεί να συμφιλιώσει. Πέμπτον, η Ευρώπη εἶναι ο μόνος πολιτισμός που πιστεύει ότι μπορεί κάποτε να τελειώσει.

Αν πάντως η Ευρώπη έχει μέλλον --και ο Στάινερ πιστεύει ότι παρά ταύτα έχει! --, αυτό βρίσκεται αυτονόητα στην ενοποίησή της, αλλά ακόµη περισσότερο στον σεβασμό των πολιτιστικών, γλωσσικών, κοινωνικών, διατροφικών καὶ άλλων ιδιαιτεροτήτων. Τούτο σε απλά ελληνικά σημαίνει αντίσταση στη σαρωτική κυριαρχία της αγγλοαµερικανικής γλὠσσας και κουλτούρας. Το δύσκολο εγχείρηµατης Ευρώπης συμπυκνώνεται, κατά τον Στάινερ, στην εξισορρόπηση δύο αντιφατικών αξιώσεων, της πολιτικοοικονοµικής ενοποίησης αφενός και της δημιουργικής ιδιαιτερότητας αφετέρου.

Αντίστοιχα, ο συγγραφέας Μίλαν Κούντερα υποστηρίζει µε έµφαση ότι για ένα μικρό έθνος η υπεράσπιση της γλώσσας καὶ της κουλτούρας του εἶναι αξεχώριστη από την πολιτική αυτονομία καὶ ανεξαρτησία του, όµως το κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο: για ποιον λόγο να υπάρχει ένα μικρό έθνος καὶ να µην ενσωματώνεται καὶ να αφομµοιώνεται σε ευρύτερες εθνικές καὶ γλωσσικές οντότητες; Μόνο ένας λόγος, απαντάει ο Κούντερα, µπορεί να δικαιώσει την ύπαρξη ενός μικρού έθνους: η πρωτότυπη και ξεχωριστή συμβολή του στον πολιτισμό της Ευρώπης (και του κόσµου όλου), µια συμβολή που, αν λείψει αυτό το μικρό έθνος και η γλώσσα του, θα χαθεί για πάντα. [...].

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Τελικά, η Ευρώπη θα εξακολουθεί να εἶναι Ευρώπη όσο θα αντιμετωπίζεται ως ερώτημα. Οἱ απαντήσεις, όπως πάντα, θα διαφέρουν. Καθένας έχει τη δική του Ευρώπη. Δεν είναι κακό αυτό, αρκεί να µην παίρνει τροπή αποκλειστική και διχαστική. ἹΤζώρτζ Στάινερ: φιλόσοφος του πολιτισμού ;τούντρες: περιοχές στην αρκτική ζώνη της γης µε χαμηλή και φτωχή βλάστηση Σοδωνύμια: ονόματα δρόµων “οδόσημα: επιγραφές δρόμων [Κείμενο του Σταύρου Ζουμπουλάκη από τον ημερήσιο Τύπο]. Ελαφρώς διασκευασμένο για τις ανάγκες της γραπτής εξέτασης. ΚΕΙΜΕΝΟ 3 Νίκος Καζαντζάκης Ο ανήφορος (απόσπασμα)

Σε µια φιλική συζήτηση ο Κοσμάς, µέλος της παρέας, περιγράφει ένα ὀνειρό του.

-- Είδα ένα γορίλλα να κρατά αναμμένο δαυλό και να τρέχει χαρούμενος να βάνει’ φωτιά σε µια μεγάλη πολιτεία. Τινάχτηκα από τον ύπνο κι όλα πια είχαν ξεκαθαρίσει µέσα µου κατάλαβα ποιος είναι ο μεγάλος κίντυνος2 που απειλεί τον μεταπολεμικό µας κόσµο.

-- Μιλάτε σαν προφήτης, εἴπε κάποιος, προφήτης από μακρινή ανατολίτικη επαρχία. Στοχάζεστε κι αποφασίζετε µε τα όνειρα...Ποιος κίντυνος;

--- Τούτος. Ο νους του ανθρώπου ξετυλίχθηκε πολύ γοργότερα, πολύ εντονότερα από την ψυχή του. Ο νους του κατέχτησε κοσµογονικές δυνάμες" και τις έθεσε στη διάθεση του σημερινού ανθρώπου, που δεν έφτασε ακόµη σε τόση ηθική ωριμότητα ώστε τις δυνάµες αυτές να τις χρησιμοποιήσει για το καλό του κόσµου. Υπάρχει σήμερα έλλειψη ισορροπίας, δυσαρµονία ανάµεσα στη διανοητική καὶ την ηθική εξέλιξη του ανθρώπου. Ο γορίλλας πήρε στα χέρια του τη φωτιά: να ο κίντυνος!

--- Σωστά! φώναξε η Ιρλαντέζα, σωστά!

Ο φιλόσοφος πετάχτηκε να μιλήσει: µα ο Λιούης έβαλε το δάχτυλο στο στόμα: ο φιλόσοφος ανατινάχτηκε δυο τρεις φορές στην πολυθρόνα του, µα σώπασε. Ο Κοσμάς, σα να μιλούσε πια μόνος του, εξακολούθησε, συγκεντρωμένος:

--- Αυτός είναι ο κίντυνος. Τώρα που Τον είδαμε, πώς μπορούμε να τον πολεμήσουμε; Άρχισε κιόλας και βάνει φωτιά στον κόσµο ο γορίλλας, πώς μπορούμε να τον σταματήσουμε; Θαρρώ, μονάχα ένας τρόπος υπάρχει: να επιστρατέψουµε όλες τις φωτεινές δυνάµες που υπάρχουν µέσα στον κάθε άνθρωπο και στον κάθε λαό. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνούμε πως ο κόσμος πια αποτελεί έναν τόσο ενιαίο οργανισμό, που δεν µπορεί ένας λαός να σωθεί αν δεν σωθούν ὁλοι. 1βάνει: βάζει 2κίντυνος: κίνδυνος 3 δυνάμες: δυνάμεις [Μυθιστόρημα του Ν. Καζαντζάκη, Ο ανήφορος, Διόπτρα 2022]. Έχει διατηρηθεί η γλωσσική ιδιοτυπία του κειµένου.

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Θέμα Α ΑΊ1. Να αποδώσετε συνοπτικά τις απόψεις του Στάινερ για την ιδέα της Ευρώπης και το µέλλον της, όπως παρουσιάζονται στη δεύτερη και τρίτη παράγραφο του Κειμένου 2 (70-80 λέξεις).

Θέμα Β ΒΊ. Με βάση τα Κείμενα Ί και 2, να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου ως σωστές ή λανθασμένες, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε κάθε περίοδο τη λέξη Σωστό ἡ Λάθος (δεν χρειάζεται να αναφέρετε συγκεκριµένο χωρίο των κειμένων):

α. Στη δεύτερη παράγραφο του Κειμένου Ί υποστηρίζεται ότι οἱ Ευρωπαίοι αμφισβητούν το κατεστημένο.

β. Στην τρίτη παράγραφο του Κειμένου Ί υποστηρίζεται ότι η ουτοπία των Ευρωπαίων προσδιορίζεται ως µια ασταµάτητη εξερεύνηση νέων δρόμων.

γ. Στη δεύτερη παράγραφο του Κειμένου 2 ο Στάινερ εξηγεί την πραγμάτωση της ιδέας της Ευρώπης στην καθημερινή ζωή.

δ. Στην τρίτη παράγραφο του Κειμένου 2 υποστηρίζεται ότι το μέλλον της Ευρώπης συνδέεται κυρίως µε την οικονομική της ενοποίηση.

ε.. Στην τέταρτη παράγραφο του Κειμένου 2 υποστηρίζεται ότι ο λόγος ύπαρξης ενός μικρού έθνους εἶναι η συμβολή του στον οικουµενικό πολιτισμό.

Β2. α. «Νομίζω όμως ότι η πορεία...στην εικόνα του Ευρωπαίου.» (Κείμενο 1). Να µετασχηματίσετε την παραπάνω περίοδο λόγου έτσι ώστε η συγγραφέας να δείχνει βεβαιότητα για τις απόψεις της. (μον. 5)

β. Η συγγραφέας επιλέγει να χρησιμοποιήσει το ερώτημα στην αρχή της τελευταίας παραγράφου του Κειμένου 1: «Υπάρχει τελικά Ευρώπη ή δεν υπάρχει;». Τι πετυχαίνει µε αυτό;

(μον. 5)

Β3. Ποιες από τις παρακάτω έντονα γραμμένες λέξεις χρησιμοποιούνται κυριολεκτικά καὶ ποιες μεταφορικά;

«μέσα από το πρίσµα της γραφειοκρατίας»

«κήρυκας της ανθρωπιστικής παιδείας»

«η Ευρώπη είναι πρώτα απ’ όλα τα καφενεία της»

«για να συναντήσεις φίλους»

«αυτά που αντικρίζουµε κάθε μέρα»

ΤΕΛΟΣ ΔΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘέμαΓ

Γ1. Για ποιον κίνδυνο, κατά τη γνώμη σας, γίνεται λόγος στο απόσπασμα

από το µυθιστόρηµα του Ν. Καζαντζάκη καὶ ποια διέξοδος προτείνεται;

Απαντήστε τεκμηριωμένα αξιοποιώντας τρεις διαφορετικούς κειμενικούς

δείκτες. Με δεδομένο ότι το µυθιστόρηµα γράφτηκε Το 1946 µετά το τέλος

του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, πιστεύετε ότι το θέµα του παραμένει επίκαιρο; (150-200 λέξεις) Μονάδες Ί5

Θέμα Δ

ΔΊ. «Αν πάντως η Ευρώπη έχει μέλλον - και ο Στάινερ πιστεύει ότι παρά

ταύτα έχει! -., αυτό βρίσκεται αυτονόητα στην ενοποίησή της, αλλά ακόµη

περισσότερο στον σεβασμό των πολιτιστικών, γλωσσικών, κοινωνικών, διατροφικών και άλλων ιδιαιτεροτήτων».

α) Με αφορμή το παραπάνω απόσπασμα του Κειμένου 2, θεωρείτε την ποικιλομορφία πλεονέκτημα ή μειονέκτημα γἷα τον ευρωπαϊκό πολιτισμό;

β) Ποιες προσδοκίες έχετε ως νέοι/ες για το μέλλον σας ζώντας στην Ευρώπη;

Το κείμενό σας (350-400 λέξεις) να έχει τη µορφή ομιλίας που εκφωνείτε,

εκπροσωπώντας Το σχολείο σας σε ευρωπαϊκό πρόγραµµα ανταλλαγής

μαθητών/τριών. Μπορείτε να αξιοποιήσετε δηµιουργικά υλικό από τα

Κείμενα Ί και 2.

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε Το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και Το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το ὀνομά σας.

2. . Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλεή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 11.00

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 5ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ