Αρχαία Ελληνικά Πανελλήνιες 2023: Θέματα & Λύσεις

ΤΡΙΤΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2023 - ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ 15 απόσπασμα: Αριστοτέλης, Πολιτικά, ΑΊ.1-8, 125241-7:927-32 Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν πάντα πράττουσι πάντες), δῆλον ὡς πᾶσαι μὲν ἀγαθοῦ τινος στοχάζονται, μάλιστα δὲ καὶ τοῦ κυριωτάτου πάντων ἡ πασῶν κυριωτάτη καὶ πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας. Αὕτη δ’ ἐστὶν ἡ καλουµένη πόλις καὶ ἡ κοινωνία ἡ πολιτική. [...] Ἡ δ’ ἐκ πλειόνων κωμῶν κοινωνία τέλειος πόλις, ἤδη πάσης ἔχουσα πέρας τῆς αὐταρκείας ὡς ἔπος εἰπεῖν, γινοµένη μὲν τοῦ ζῆν ἔνεκεν, οὖσα δὲ τοῦ εὖ ζῆν. Διὸ πᾶσα πόλις φύσει ἔστιν, εἴπερ καὶ αἱ πρῶται κοινωνίαι. Τέλος γὰρ αὕτη ἐκείνων, ἡ δὲ φύσις τέλος ἐστίν. 25 απόσπασμα: Αριστοτέλης, Πολιτικά, Γθ.3-4, 1281439-010 Περὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων ἔστω τις ἕτερος λόγος: ὅτι δὲ δεῖ κύριον εἶναι μᾶλλον τὸ πλῆθος ἢ τοὺς ἀρίστους μὲν ὀλίγους δέ, δόξειεν ἂν λέγεσθαι καί τιν’ ἔχειν ἀπορίαν τάχα δὲ κἂν ἀλήθειαν. Τοὺς γὰρ πολλούς, ὧν ἕκαστός ἐστιν οὐ σπουδαῖος ἀνήρ, ὅμως ἐνδέχεται συνελθόντας εἶναι βελτίους ἐκείνων, οὐχ ὡς ἕκαστον ἀλλ’ ὡς σύμπαντας, οἷον τὰ συμφορητὰ δεῖπνα τῶν ἐκ μιᾶς δαπάνης χορηγηθέντων: πολλῶν γὰρ ὄντων ἕκαστον µόριον ἔχειν ἀρετῆς καὶ φρονήσεως, καὶ γίνεσθαι συνελθόντων, ὥσπερ ἕνα ἄνθρωπον τὸ πλῆθος, πολύποδα καὶ πολύχειρα καὶ πολλὰς ἔχοντ’ αἰσθήσεις, οὕτω καὶ περὶ τὰ ἤθη καὶ τὴν διάνοιαν. Διὸ καὶ κρίνουσιν ἄμεινον οἱ πολλοὶ καὶ τὰ τῆς μουσικῆς ἔργα καὶ τὰ τῶν ποιητῶν:' ἄλλοι γὰρ ἄλλο τι µόριον, πάντα δὲ πάντες. ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΊ1.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό που αντιστοιχεί σε καθεµία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν εἶναι λανθασμένη, µε βάση τα δύο αποσπάσματα του διδαγµένου κειµένου: 1. Δεν αποσκοπούν όλες οι μορφές κοινωνικής συμβίωσης σε κάποιο αγαθό. 2. Ο Αριστοτέλης υποστηρίζει χωρίς επιφύλαξη την άσκηση της εξουσίας από τους αρίστους. 3. Η αναφορά στα «συμφορητὰ δεῖπνα» τεκµηριώνει την άσκηση της εξουσίας από το πλήθος. (μονάδες ϐ) ΑΊ1.β. Με βάση το δεύτερο απόσπασμα του διδαγµένου κειµένου να αντιστοιχίσετε τις φράσεις της Στήλης Α µε τον χαρακτηρισμό

που τους αποδίδεται στη Στήλη Β. (Ένα στοιχείο της Στήλης Β

περισσεύει).

Στήλη Α Στήλη Β

α. «οἷον τὰ συμφορητὰ δεῖπνα τῶν ἐκ .

- Ξ π Ε η 2. αντίθεση β. «ὥσπερ ἕνα ἄνθρωπον τὸ πλῆθος, η ἥ ᾽ : 3. αναλογία πολύποδα καὶ πολύχειρα» (μονάδες 4)

ΒΊ. Πώς ορίζει ο Αριστοτέλης την «πόλιν» και ποιος ο σκοπός της ύπαρξής της;

Β2. ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Ο Ανώνυμος Ιαµμβλίχου στο παρακάτω απόσπασμα αναφέρεται στον τρόπο άσκησης της εξουσίας.

Αν υποθέσουµε πως θα ήταν δυνατό να υπάρξει κάποιος που θα έχει εκ γενετής τις ακόλουθες ιδιότητες: Θα εἶναι άτρωτος, απρόσβλητος από αρρώστιες και από άλλα παθήµατα, χαλύβδινος, µε υπερφυσικές σωματικές και ψυχικές δυνάμεις, θα μπορούσαμε ἴσως να πιστέψουμε ότι η δύναμη ενός τέτοιου ανθρώπου θα ήταν αρκετή για να του εξασφαλίσει πλεονεκτήματα σε σχέση µε τους άλλους (δεδοµένου ότι ένας τέτοιος άνθρωπος θα μπορούσε να παραβαίνει το νόµο χωρίς συνέπειες). Ωστόσο η εντύπωση αυτή δεν

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

είναι σωστή. Ακόµη κι αν θα υπήρχε κάποιος µε τέτοιες ιδιότητες -- πράγμα αδύνατο -- αυτός ο κάποιος θα κατόρθωνε να επιπλεύσει µόνο εφόσον θα πήγαινε µε το µέρος του νόµου και της δικαιοσύνης, εφόσον θα τα ενίσχυε αυτά και εφόσον θα χρησιμοποιούσε τη δύναμή του για να στηρίξει το νόµο και το δίκιο και οτιδήποτε το προάγει. Διαφορετικά δεν Θα ἀἄντεχε. Γιατί όλοι οι ἄάλλοι θα συσπειρώνονταν εναντίον ενός τέτοιου ανθρώπου και καθώς θα είχαν καλή διοίκηση και αριθμητική υπεροχή, θα υπερτερούσαν απέναντί του είτε µε την επιδεξιότητα είτε µε τη δύναμη και τελικά θα έβγαιναν νικητές. Ανώνυμος Ιαμβλίχου, Απ. 1,6,1-5 (μτφρ. Ν. Σκουτερόπουλος). Να παρουσιάσετε τα χαρακτηριστικά του φανταστικού «Υπερανθρώπου» όπως αυτά περιγράφονται στο 2" απόσπασµατου Αριστοτέλη και στο απόσπασµα του Ανωνύμου Ιαμβλίχου.

Β3. Να βρείτε στα δύο αποσπάσµατα του αρχαίου διδαγµένου κειµένου μία ετυμολογικά συγγενή λέξη για καθεµία από τις παρακάτω λέξεις της νέας ελληνικής: οπτική, σύσταση, λάθος, δοχείο, ποδήλατο.

Β4. Να γράψετε στο τετράδιό σας δίπλα στον αριθµό της Στήλης Α Το γράµµα από τη Στήλη Β που αντιστοιχεί στην ορθή απάντηση: Στήλη Α Στήλη Β Αθήνα, όταν ο Πλάτωνας έλειπε Σικελία. Σικελία. Θεόφραστος ονομαζόταν Αριστοτέλη, εἶναι Αριστοτέλη, ήταν ἐπιθυμητικόν. λογιστικόν. αποτελείται από

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτωνας, Θεάγης, 121, "1-46 (θά. ΟΧΕΟΕΡ ΟΙΑΒδΞΙΟΑΙ ΤΕΧΤ8) Στο συγκεκριµένο απόσπασμα ο εὔπορος γαιοκτήμονας Δημόδοκος συνοµιλεί µε τον Σωκράτη στην Αρχαία Αγορά και του εκφράζει την ανησυχία του, επειδή ο γιος του Θεάγης επιθυμεί διακαώς να γίνει μαθητής κάποιου σοφιστή. Ὦ Σώκρατες, πάντα τὰ φυτὰ κινδυνεύει τὸν αὐτὸν τρόπον ἔχειν, καὶ τὰ ἐκ τῆς γῆς φυόμενα καὶ τὰ ζῷα τά τε ἄλλα καὶ ἄνθρωπος. καὶ γὰρ ἐν τοῖς φυτοῖς ῥᾷστον ἡμῖν τοῦτο γίγνεται, ὅσοι τὴν γῆν γεωργοῦμεν, τὸ παρασκευάσασθαι πάντα τὰ πρὸ τοῦ φυτεύειν καὶ αὐτὸ τὸ φυτεῦσαι: ἐπειδὰν δὲ τὸ φυτευθὲν βιῷ, μετὰ τοῦτο θεραπεία τοῦ φύντος καὶ πολλὴ καὶ χαλεπὴ καὶ δύσκολος γίγνεται. οὕτω δὲ ἔχειν ἔοικε καὶ τὸ περὶ τῶν ἀνθρώπων: ἀπὸ τῶν ἐμαυτοῦ ἐγὼ πραγμάτων τεκµαίρομαι καὶ ἐς τἆλλα. καὶ γὰρ ἐμοὶ ἡ τοῦ ὑέος τουτουῖΐ, εἴτε φυτείαν εἴτε παιδοποιίαν δεῖ αὐτὴν ὀνομάζειν, πάντων ῥάστη γέγονεν, ἡ δὲ τροφὴ δύσκολός τε καὶ ἀεὶ ἐν φόβῳ περὶ αὐτοῦ δεδιότι. τὰ μὲν οὖν ἄλλα πολλὰ ἂν εἴη λέγειν, ἡ δὲ νῦν παροῦσα ἐπιθυμία τούτῳ πάνυ µε φοβεῖ -ἔστι μὲν γὰρ οὐκ ἁἀγεννής, σφαλερὰ δέ-- ἐπιθυμεῖ γὰρ δὴ οὗτος ἡμῖν, ὦ Σώκρατες, ὥς φησι, σοφὸς γενέσθαι. δοκῶ γάρ µοι, τῶν ἡλικιωτῶν τινες αὐτοῦ καὶ δημοτῶν, εἰς τὸ ἄστυ καταβαίνοντες, λόγους τινὰς ἀπομνημονεύοντες διαταράττουσιν αὐτόν, οὕς ἐζήλωκεν καὶ πάλαι µοι πράγματα παρέχει, ἀξιῶν ἐπιμεληθῆναί µε ἑαυτοῦ καὶ χρήματα τελέσαι τινὶ τῶν σοφιστῶν, ὅστις αὐτὸν σοφὸν ποιήσει. θεραπεία τοῦ φύντος: φροντίδα του βλασταριού περὶ αὐτοῦ δεδιότι: (εμένα) που φοβάμαι γι' αυτόν οὐκ ἀγεννής: αρχοντική τῶν ἡλικιωτῶν: των συνοµηλίκων ΓΊ. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: «Ὢ Σώκρατες .. περὶ αὐτοῦ δεδιότι».

Γ2. Στο απόσπασμα «δοκῶ γάρ µοι .. αὐτὸν σοφὸν ποιήσει» Τι αξιώνει ο Θεάγης από τον πατέρα του Δημόδοκο και γιατί;

ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΒΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Γδ. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεµία από τις παρακάτω λέξεις: ἔχειν :' ΤΟ β΄ ενικό πρόσωπο προστακτικής αορίστου β΄ στην ίδια φωνή ῥᾷστον "ΤΟΥ ἴδιο τύπο στον θετικό και συγκριτικό βαθµό ἀγεννής :' Τη γενική του ενικού στο ίδιο γένος ἐπιθυμεῖ Το απαρέµφατο του ίδιου χρόνου στην ίδια φωνή τὸ ἄστυ τ. την ονομαστική του πληθυντικού καταβαίνοντες :. τον ίδιο τύπο στον μέλλοντα πάλαι :' Τον συγκριτικό βαθµό ἐπιμεληθῆναι :' τη µετοχή του αρσενικού γένους στη γενική πληθυντικού στον ίδιο χρόνο και στην ίδια φωνή ὅστις :' Τον ίδιο τύπο στον άλλο αριθµό

Γ4.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους που εμφανίζονται στο αδίδακτο µε έντονα γράµµατα: τὸν αὐτὸν, τοῦτο, ὀνομάζειν, πάντων, εἰς τὸ ἄστυ, µοι, σοφὸν. (µονάδες 7) β. «ἡ δὲ νῦν παροῦσα ἐπιθυμία τούτῳ πάνυ µε φοβεῖ»: να μεταφέρετε το απόσπασµα στον πλάγιο λόγο µε εξάρτηση από τη φράση «Δημόδοκος ἔλεγεν ὅτι». (µονάδες 38)

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζόµενους / τις εξεταζόµενες

1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατοµικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας Το ὀνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

δ. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ. ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ ΒΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΣΑΒΒΑΤΟ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2023

ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους, Ἠθικὰ Νικομάχεια, Β 1.5-8, 110382-25

Μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ γινόµενον ἐν ταῖς πόλεσιν᾿ οἱ γὰρ νοµοθέται τοὺς πολίτας ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς, καὶ τὸ μὲν βούλημα παντὸς νοµοθέτου τοῦτ’ ἐστίν, ὅσοι δὲ μὴ εὖ αὐτὸ ποιοῦσιν ἁμαρτάνουσιν, καὶ διαφέρει τούτῳ πολιτεία πολιτείας ἀγαθὴ φαύλης. Ἔτι ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν καὶ γίνεται πᾶσα ἀρετὴ καὶ φθείρεται, ὁμοίως δὲ καὶ τέχνη: ἐκ γὰρ τοῦ κιθαρίζειν καὶ οἱ ἀγαθοὶ καὶ κακοὶ γίνονται κιθαρισταί. Ἀνάλογον δὲ καὶ οἰκοδόμοι καὶ οἱ λοιποὶ πάντες: ἐκ μὲν γὰρ τοῦ εὖ οἰκοδομεῖν ἀγαθοὶ οἰκοδόμοι ἔσονται, ἐκ δὲ τοῦ κακῶς κακοί. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως εἶχεν, οὐδὲν ἂν ἔδει τοῦ διδάξοντος, ἀλλὰ πάντες ἂν ἐγίνοντο ἀγαθοὶ ἢ κακοί. Οὕτω δὴ καὶ ἐπί τῶν ἀρετῶν ἔχει: πράττοντες γὰρ τὰ ἐν τοῖς συναλλάγµασι τοῖς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους γινόµεθα οἳ μὲν δίκαιοι οἳ δὲ ἄδικοι, πράττοντες δὲ τὰ ἐν τοῖς δεινοῖς καὶ ἐθιζόμενοι φοβεῖσθαι ἢ θαρρεῖν οἳ μὲν ἀνδρεῖοι οἳ δὲ δειλοί. Ὁμοίως δὲ καὶ τὰ περὶ τὰς ἐπιθυμίας ἔχει καὶ τὰς περὶ τὰς ὀργάς: οἳ μὲν γὰρ σώφρονες καὶ πρᾶοι γίνονται, οἳ δ’ ἀκόλαστοι καὶ ὀργίλοι, οἳ μὲν ἐκ τοῦ οὑτωσὶ ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι, οἳ δὲ ἐκ τοῦ οὑτωσί. Καὶ ἑνὶ δὴ λόγῳ ἐκ τῶν ὁμοίων ἐνεργειῶν αἱ ἕξεις γίνονται. Διὸ δεῖ τὰς ἐνεργείας ποιὰς ἀποδιδόναι: κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς ἀκολουθοῦσιν αἱ ἕξεις. Οὐ μικρὸν οὖν διαφἑρει τὸ οὕτως ἢ οὕτως εὐθὺς ἐκ νέων ἐθίζεσθαι, ἀλλὰ πάµπολυ, μᾶλλον δὲ τὸ πᾶν.

ΑΊ1.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό που αντιστοιχεί σε καθεµιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν εἶναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη, µε βάση

ΤΕΛΟΣ ΊΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

το αρχαίο κείµενο (µονάδες 3) και να τεκµηριώσετε κάθε απάντησή σας γράφοντας τις λέξεις/φράσεις του αρχαίου κειµένου που την επιβεβαιώνουν (µονάδες 34): 1. Ο νομοθέτης µε τους νόµους του επιτελεί παιδαγωγικό έργο στην πόλη. 2. Τα παραδείγματα του κιθαριστή και του οικοδόµου υποστηρίζουν το διδακτό της αρετής. 3. Ο εθισµός από τη νεανική ηλικία έχει µικρή σημασία. (μονάδες ϐ) β. Ί. «ὅσοι δὲ μὴ εὖ αὐτὸ ποιοῦσιν ἁμαρτάνουσιν»: Σε ποια φράση του αρχαίου κειµένου αναφέρεται η αντωνυμία «αυτο»; 2. «κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς ἀκολουθοῦσιν αἱ ἕξεις»: Σε ποια φράση του αρχαίου κειµένου αναφέρεται η αντωνυμία «τουτων»; (μονάδες 4)

ΒΊ. «Οὕτω δὴ ... οἳ δὲ ἐκ τοῦ οὑτωσί»: Σε ποια πεδία της ανθρώπινης ζωής εστιάζει ο Αριστοτέλης για να αναδείξει την κοινωνική διάσταση της αρετής; (μονάδες ϐ) Να εντοπίσετε δύο διαφορετικούς εκφραστικούς τρόπους µε τους οποίους Το επιτυγχάνει. (μονάδες 4)

Β2. ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Στο παρακάτω κείµενο σχολιάζεται η άποψη του Ρουσό για τον ρόλο του νομοθέτη.

Όποιος τολμά να αναλάβει τη νοµοθεσία ενός λαού, πρέπει να αισθανθεί ικανός να αλλάξει, κατά το λεγόμενο, την ανθρώπινη φύση: να μεταμορφώσει κάθε άτομο, που από µόνο του είναι ένα αυτοτελές και απομονωμένο ον, σε µέρος ενός μεγαλύτερου όλου, από το οποίο τούτο το άτοµο, τρόπον τινά, θα αποκτά τη ζωή και την ύπαρξή του: να αλλοιώσει τη σύσταση του ανθρώπου για να την ενισχύσει: να αντικαταστήσει τη φυσική και ανεξάρτητη ύπαρξη, που όλοι έχουμε εκ φύσεως, µε µια ηθική ύπαρξη και μέρος ενός συνόλου.

ἸἩ.ὀ.. µβουδδθαᾶ (2004), Το Κοινωνικό Συμβόλαιο, (µτφρ. Βασιλική Γρηγοροπούλου, Αλφρέδος Σταινχάουζερ), Αθήνα: Πόλις ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Να παρουσιάσετε την άποψη που διατυπώνεται για τον ρόλο του νοµοθέτη στο δοθέν παράλληλο κείµενο Και να εντοπίσετε ομοιότητες µε την άποψη του Αριστοτέλη στην πρώτη παράγραφο του αρχαίου κειµένου.

Β3. Να συμπληρώσετε τα κενά των παρακάτω προτάσεων µε ετυμολογικά συγγενείς σύνθετες λέξεις µε τον τύπο «συναλλάγμασιν»' 1. Τα δύο αδέλφια ήταν ίδια Κάῑ οοοοοονοονονεενον 2. Ο συνήγορος πέτυχε Την ................. Του κατηγορουμένου. Δὂ. Ην. Των. εποχών έχει διαταραχθεί λόγω της κλιματικής αλλαγής. 4. Με το ευρωπαϊκό πρόγραµµα ἐέγινε ................. μαθητών ανάμεσα στις δύο χώρες. δ. Οἱ συνομιλίες διακόπηκαν γιατί οἱ δύο χώρες ήταν

Βά. Να γράψετε στο τετράδιό σας δίπλα στον αριθµό της Στήλης Α Το γράµµα από τη Στήλη Β που αντιστοιχεί στην ορθή απάντηση: Στήλη Α Στήλη Β 1. Ο Αριστοτέλης κατά την πρώτη |α. πολλούς φίλους, λίγους περίοδο της παραμονής του στην | εχθρούς. Αθήνα είχε β. λίγους φίλους, πολλούς εχθρούς. 2. ΟὉ Αριστοτέλης έφυγε για δεύτερη φορά από την Αθήνα β. για να αναλάβει την αγωγή του Αλεξάνδρου. 3. Η συγγραφή των Ηθικών]α. στην πρώτη περίοδο της Νικομαχείων έγινε φιλοσοφικής δραστηριότητας του Αριστοτέλη. β. στην τρίῖπη περίοδο της φιλοσοφικής δραστηριότητας του Αριστοτέλη. 4. Κατά τον Ἡράκλεπο, η ευδαιμονία σχετίζεται µε β. τον χαρακτήρα του ανθρώπου. 5. Κατάτον Αριστοτέλη, το ἄλογον έρος ΤΙ υχής έχει σχέση µε β. τις ηθικές αρετές.

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Λυσίου, Ὑπὲρ τοῦ Ἐρατοσδένους φόνου, 9-13 (ΡΙαδἰοπίς ΟρθγΓα, θά. Οχίογά Οἰαδθίοα!Ι Τοχίς) Στο συγκεκριµένο απόσπασμα από το Ὑπὲρ τοῦ Ἐρατοσθένους φόνου ἀπολογία του Λυσία ο απατηµένος σύζυγος Εὐφίλητος περιγράφει στο δικαστήριο πώς η γυναίκα του είχε οργανώσει τα πράγματα, ώστε να απολαμβάνει νύχτες αμαρτωλές µε τον εραστή της κατά τη διάρκεια της λοχείας της. Ἐπειδὴ δὲ τὸ παιδίον ἐγένετο ἡμῖν, ἡ µήτηρ αὐτὸ ἐθήλαζεν: ἵνα δὲ μὴ, ὁπότε λοῦσθαι δέοι, κινδυνεύῃ κατὰ τῆς κλίμακος καταβαίνουσα, ἐγὼ μὲν ἄνω διητώµην, αἱ δὲ γυναῖκες κάτω. καὶ οὕτως ἤδη συνειθισµένον ἦν, ὥστε πολλάκις ἡ γυνὴ ἀπῄει κάτω καθευδήσουσα ὡς τὸ παιδίον, ἵνα τὸν τιτθὀνὶ αὐτῷ διδῷ καὶ μὴ βοᾷ. καὶ ταῦτα πολὺν χρόνον οὕτως ἐγίγνετο, καὶ ἐγὼ οὐδέποτε ὑπώπτευσα, ἀλλ’ οὕτως ἠλιθίως διεκείµην, ὥστε ὤμην τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα πασῶν σωφρονεστάτην εἶναι τῶν ἐν τῇ πόλει. Προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου, ὦ ἄνδρες, ἧκον μὲν ἀπροσδοκήτως ἐξ ἀγροῦ, μετὰ δὲ τὸ δεῖπνον τὸ παιδίον ἑβόα καὶ ἐδυσκόλαινεν ὑπὸ τῆς θεραπαίνης ἐπίτηδες λυπούμενον, ἵνα ταῦτα ποιῇ: ὁ γὰρ ἄνθρωπος ἔνδον ἦν: ὕστερον δὲ ἅπαντα ἐπυθόμην. καὶ ἐγὼ τὴν γυναῖκα ἀπιέναι ἐκέλευον καὶ δοῦναι τῷ παιδίῳ τὸν τιτθόν, ἵνα παύσηται κλᾶον. ἡ δὲ τὸ μὲν πρῶτον οὐκ ἤθελεν, ὥς ἂν ἀσμένη µε ἑορακυῖα ἥκοντα διὰ χρόνου᾿ ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ ὠργιζόμην καὶ ἐκέλευον αὐτὴν ἀπιέναι, «ἵνα σύ γε» ἔφη «πειρᾷς ἐνταῦθα τὴν παιδίσκην: καὶ πρότερον δὲ μεθύων εἷλκες αὐτήν». κἀγὼ μὲν ἐγέλων, ἐκείνη δὲ ἀναστᾶσα καὶ ἀπιοῦσα προστίθησι τὴν θύραν, προσποιουµένη παίζειν. 1 τὸν τιτθὸν: τον µαστό. ΓΊ. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: «Ἐπειδὴ δὲ ... τῶν ἐν τῇ πόλει.».

Γ2. Πώς προσπαθεί η σύζυγος να καλύψει την απιστία της µετά την ξαφνική επιστροφή του άντρα της;

ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΒΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Γδ.α. «πρῶτον»: να γράψετε τους ἄάλλους δύο βαθμούς του επιρρήµατος. (µονάδες 2) β. «κἀγὼ μὲν ἐγέλων .. τὴν θύραν»: να ξαναγράψετε το χωρίο μεταφέροντας τους κλιτούς τύπους στον πληθυντικό αριθµό. (µονάδες 8)

Γ4. α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους που εμφανίζονται στο αδίδακτο κείµενο µε έντονα γράµµατα: ἡμῖν, καθευδήσουσα, ὡς τὸ παιδίον, αὐτῷ, κλᾶον, ἀσμένη, ἑορακυῖα. (μονάδες 7) β. «καὶ ἐγὼ τὴν γυναῖκα ἀπιέναι ἐκέλευον καὶ δοῦναι τῷ παιδίῳ τὸν τιτθόν»: Να μεταφέρετε τη φράση στον ευθύ λόγο. (μονάδες 3)

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημερομηνία και Το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το ὀνομά σας.

2. . Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αµέσως µόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17.00

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ. ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ ΒΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2023

ΑΡΧΗ 2 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 2 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ απάντησή σας γράφοντας τις λέξεις / φράσεις του αρχαίου κειμένου που την επιβεβαιώνουν ( μονάδες 5): 1. Η διανοητική αρετή αποκτάται μόνο από τη διδασκαλία . 2. Οι ηθικές αρετές υπάρχουν εκ φύσεως στον άνθρωπο . 3. Με τα παραδείγματα από τη φύση ο Αριστοτέλης αποδεικνύει το διδακτό της αρετής . 4. Ο Αριστοτέλης συνδέει την ετυμολογία των λέξεων με το περιεχόμενό τους . 5. Οι ηθικές αρετές τελειοποιούνται με τον εθισμό . Β 1. « τὰς δυνάμεις τούτων πρότερον κομιζόμεθα , ὕστερον δὲ τὰς ἐνεργείας ἀποδίδομεν » : Ποιο είναι το περιεχόμενο των εννοιών δύναμις - ἐνέργεια ( μονάδες 6) και πώς συνδέονται αυτές οι έννοιες με τα χρονικά επιρρήματα πρότερον - ὕστερον ; ( μονάδες 4) Β 2. ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Στο ακόλουθο απόσπασμα ο Πλούταρχος αναφέρεται στον τρόπο απόκτησης της αρετής . Γιατί το ήθος είναι πολυχρόνια συνήθεια και , αν κάποιος ονόμασε τις ηθικές αρετές εθικές ( απότοκους δηλαδή του έθους , της συνήθειας ) δε θα φαινόταν ότι έπεσε έξω στο χαρακτηρισμό του . Αφού αναφέρω ένα ακόμη παράδειγμα για το προκείμενο θέμα , θα απαλλαγώ να επεκταθώ περισσότερο γι ’ αυτά . Ο Λυκούργος , ο νομοθέτης των Λακεδαιμονίων , αφού πήρε δυο κουταβάκια από ίδιους γονείς και τα μεγάλωσε εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους , το ένα το έκανε λαίμαργο και κλεφτρόνι ενώ το άλλο ικανό να ανιχνεύει ( το θήραμα ) και να κυνηγά . Έπειτα , όταν οι Λακεδαιμόνιοι είχαν συγκεντρωθεί κάποτε σε ένα μέρος , « Μεγάλη βέβαια ροπή για απόκτηση της αρετής είναι , άνδρες » είπε « Λακεδαιμόνιοι , οι συνήθειες και οι εκπαιδεύσεις και οι διδασκαλίες και οι διαπαιδαγωγήσεις της ζωής και εγώ αυτά αμέσως τώρα θα σας τα καταστήσω φανερά ». Έτσι , αφού έφερε μπροστά τους τα δυο κουτάβια , τα άφησε ελεύθερα , αφού έβαλε ανάμεσά τους ένα πιάτο φαγητό και ένα λαγό . Το ένα σκυλάκι έτρεχε προς το λαγό και το άλλο προς το πιάτο . Στους Λακεδαιμόνιους , που δεν είχαν καταλάβει ακόμη τι ρόλο έπαιζε αυτό και με τι σκοπό ( ο Λυκούργος ) τους έδειχνε τα σκυλάκια , « αυτά είναι από τους ίδιους γονείς και τα δυο

ΑΡΧΗ 3 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 3 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ αλλά , επειδή εκπαιδεύτηκαν διαφορετικά , το ένα βγήκε λαίμαργο και το άλλο κυνηγιάρικο », είπε . Σχετικά , λοιπόν , με τις συνήθειες και τους τρόπους ζωής ας θεωρηθούν αρκετά αυτά . Πλουτάρχου , Περί παίδων ἀγωγῆς , ( μτφρ . Γεώργιος Α . Ράπτης ), Θεσσαλονίκη : Ζήτρος , σ . 71-73 Με ποιον τρόπο ο Πλούταρχος επιβεβαιώνει τις θέσεις που διατυπώνει ο Αριστοτέλης στο διδαγμένο κείμενο ; Β 3. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη « Σωστό », αν είναι σωστή , ή τη λέξη « Λάθος », αν είναι λανθασμένη : 1. Ο Αριστοτέλης όρισε την ευδαιμονία ως κατάσταση ψυχής . 2. Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε στη Χαλκίδα . 3. Όταν ο Αριστοτέλης έφτασε για πρώτη φορά στην Αθήνα , την Ακαδημία διηύθυνε ο Εύδοξος . 4. Ο Αριστοτέλης κατηγορήθηκε για ασέβεια , επειδή έγραψε έναν παιάνα για τον φίλο του , Ερμία . 5. Ο Αριστοτέλης εισήγαγε τον όρο εὐβουλία . Β 4. Να αντιστοιχίσετε στο τετράδιό σας καθεμιά αρχαία ελληνική λέξη της Στήλης Α με την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της Στήλης Β ( στη Στήλη Β περισσεύουν δύο λέξεις ). Στήλη Α Στήλη Β 1. χρησάμενοι α . συντέλεια 2. τελειουμένοις β . χρόνος 3. κομιζόμεθα γ . άριστος 4. ἐνεργείας δ . συγκομιδή 5. ἀρετή ε . αορτή στ . εργάτης ζ . άχρηστος

ΑΡΧΗ 4 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 4 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ Γ . Α Δ Ι Δ Α Κ Τ Ο Κ Ε Ι Μ Ε Ν Ο Λυσίου , Πρὸς Σίμωνα ἀπολογία , 5-8 ( Platonis Opera , ed. Oxford Classical Texts) Στο συγκεκριμένο απόσπασμα από την Πρὸς Σίμωνα ἀπολογίαν του Λυσία ο ομιλητής περιγράφει τις βιαιοπραγίες τις οποίες είχε υποστεί ο ίδιος και η οικογένειά του από τον Σίμωνα . Ἡμεῖς γὰρ ἐπεθυμήσαμεν , ὦ βουλή , Θεοδότου , Πλαταϊκοῦ μειρακίου , καὶ ἐγὼ μὲν εὖ ποιῶν αὐτὸν ἠξίουν εἶναί μοι φίλον , οὗτος δὲ ὑβρίζων καὶ παρανομῶν ᾤετο ἀναγκάσειν αὐτὸν ποιεῖν ὅ τι βούλοιτο . ὅσα μὲν οὖν ἐκεῖνος κακὰ ὑπ ’ αὐτοῦ πέπονθε , πολὺ ἂν ἔργον εἴη λέγειν· ὅσα δὲ εἰς ἐμὲ αὐτὸν ἐξημάρτηκεν , ἡγοῦμαι ταῦθ ’ ἡμῖν προσήκειν ἀκοῦσαι . πυθόμενος γὰρ ὅτι τὸ μειράκιον ἦν παρ ’ ἐμοί , ἐλθὼν ἐπὶ τὴν οἰκίαν τὴν ἐμὴν νύκτωρ μεθύων , ἐκκόψας 2 τὰς θύρας εἰσῆλθεν εἰς τὴν γυναικωνῖτιν , ἔνδον οὐσῶν τῆς τε ἀδελφῆς τῆς ἐμῆς καὶ τῶν ἀδελφιδῶν , 3 αἳ οὕτω κοσμίως βεβιώκασιν ὥστε καὶ ὑπὸ τῶν οἰκείων ὁρώμεναι αἰσχύνεσθαι . οὗτος τοίνυν εἰς τοῦτο ἦλθεν ὕβρεως ὥστ ’ οὐ πρότερον ἠθέλησεν ἀπελθεῖν , πρὶν αὐτὸν ἡγούμενοι δεινὰ ποιεῖν οἱ παραγενόμενοι καὶ οἱ μετ ’ αὐτοῦ ἐλθόντες , ἐπὶ παῖδας κόρας καὶ ὀρφανὰς εἰσιόντα , ἐξήλασαν βίᾳ . καὶ τοσούτου ἐδέησεν αὐτῷ μεταμελῆσαι τῶν ὑβρισμένων , ὥστε ἐξευρὼν οὗ ἐδειπνοῦμεν ἀτοπώτατον πρᾶγμα καὶ ἀπιστότατον ἐποίησεν , εἰ μὴ τις εἰδείη τὴν τούτου μανίαν . ἐκκαλέσας γάρ με ἔνδοθεν , ἐπειδὴ τάχιστα ἐξῆλθον , εὐθὺς μὲ τύπτειν ἐπεχείρησεν· ἐπειδὴ δὲ αὐτὸν ἠμυνάμην , ἐκστὰς ἔβαλλέ με λίθοις . 1 τὸ μειράκιον : ο νεαρός 2 ἐκκόψας ( τὰς θύρα ς ) : β ρο ντ ο ύσε τις πόρτ ες , 3 ἡ ἀδελ φιδοῦς : η α νι ψι ά . Γ 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος : « Ἡμεῖς γὰρ ἐπεθυμήσαμεν … ὑπὸ τῶν οἰκείων ὁρώμεναι αἰσχύνεσθαι » . Γ 2. Ποιες πράξεις του Σίμωνα θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν τους χαρακτηρισμούς « ἀτοπώτατον πρᾶγμα καὶ ἀπιστότατον » που του αποδίδει ο ομιλητής ; Γ 3. α . « ὅσα μὲν οὖν ἐκεῖνος κακὰ ὑπ ’ αὐτοῦ πέπονθε » : Να μεταφέρετε τους κλιτούς τύπους στον άλλο αριθμό . ( μονάδες 5)

ΑΡΧΗ 5 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 5 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ β . Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε τύπο της Στήλης Α και δίπλα το γράμμα της Στήλης Β που αντιστοιχεί στην ορθή γραμματική του αναγνώριση . Στήλη Α Στήλη Β 1. μεθύων α . αιτιατική ενικού α΄ κλίσης 2. ποιεῖν β . α΄ ενικό πρόσωπο οριστικής αορίστου β΄ 3. τὴν οἰκίαν γ . απαρέμφατο ενεστώτα 4. ἐξῆλθον δ . αιτιατική πληθυντικού γ΄ κλίσης 5. παῖδας ε . μετοχή ενεστώτα ( μονάδες 5) Γ 4. α . Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους που εμφανίζονται στο αδίδακτο κείμενο με έντονα γράμματα : Ἡμεῖς , ἐλθὼν , ἐπὶ τὴν οἰκίαν , ἀπελθεῖν , βίᾳ , με . ( μονάδες 6) β . « ἐπειδὴ τάχιστα ἐξῆλθον » : Να αναγνωριστεί το είδος της δευτερεύουσας πρότασης . ( μονάδες 4) ΟΔΗΓΙΕΣ ( για τους εξεταζομένους ) 1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα . Στο εσώφυλλο πάνω - πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία . Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω - πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα . Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας . 2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν . Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας , να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα . 3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει . 4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή . 5. Διάρκεια εξέτασης : τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων . 6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης : 11.00 ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ K ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ . ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ