Αρχαία Ελληνικά Επαναληπτικές 2022: Θέματα & Λύσεις

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2022 ΕΞΕΤΑΖΟΝΜΝΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΠΤΑ (7) Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ 1” απόσπασμα: Αριστοτέλους, Μετὰ τὰ φυσικά, Α 2, 9812-28 Διὰ γὰρ τὸ Θαυμάζειν οἱ ἄνθρωποι καὶ νῦν καὶ τὸ πρῶτον ἤρξαντο φιλοσοφεῖν, ἐξ ἀρχῆς μὲν τὰ πρόχειρα τῶν ἀτόπων θαυµάσαντες, εἶτα κατὰ μικρὸν οὕτω προϊόντες καὶ περὶ τῶν µειζόνων διαπορήσαντες, οἷον περί τε τῶν τῆς σελήνης παθηµάτων καὶ τῶν περὶ τὸν ἥλιον καὶ τὰ ἄστρα καὶ περὶ τῆς τοῦ παντὸς γενέσεως. Ὁ δ’ ἀπορῶν καὶ θαυµάζων οἴεται ἀγνοεῖν (διὸ καὶ ὁ φιλόμυθος φιλόσοφός πώς ἐστιν" ὁ γὰρ μῦθος σύγκειται ἐκ Θαυμασίων)' ὥστ’ εἴπερ διὰ τὸ φεύγειν τὴν ἄγνοιαν ἐφιλοσόφησαν, φανερὸν ὅτι διὰ τὸ εἰδέναι τὸ ἐπίστασθαι ἐδίωκον καὶ οὐ χρήσεώς τινος ἕνεκεν. Μαρτυρεῖ δὲ αὐτὸ τὸ συµβεβηκός: σχεδὸν γὰρ πάντων ὑπαρχόντων τῶν ἀναγκαίων καὶ τῶν πρὸς ῥᾳστώνην καὶ διαγωγὴν ἡ τοιαύτη φρόνησις ἤρξατο ζητεῖσθαι. Δῆλον οὖν ὡς δι’ οὐδεμίαν αὐτὴν ζητοῦμεν χρείαν ἑτέραν, ἀλλ’ ὥσπερ ἄνθρωπος, φαμέν, ἐλεύθερος ὁ αὐτοῦ ἕνεκα καὶ μὴ ἄλλου ὤν, οὕτω καὶ αὐτὴν ὡς µόνην οὖσαν ἐλευθέραν τῶν ἐπιστημῶν: μόνη γὰρ αὕτη αὐτῆς ἕνεκέν ἐστιν. 2" απόσπασμα: Αριστοτέλους, Πολιτικά, Θ 1.3-2.1, 13ἂ375-11 Ὅτι μὲν οὖν τὰ ἀναγκαῖα δεῖ διδάσκεσθαι τῶν χρησίμων, οὐκ ἄδηλον ὅτι δὲ οὐ πάντα, διηρηµένων τῶν τε ἐλευθερίων ἔργων καὶ τῶν ἀνελευθερίων φανερόν, καὶ ὅτι τῶν τοιούτων δεῖ µετέχειν ὅσα τῶν χρησίμων ποιήσει τὸν µετέχοντα μὴ βάναυσον. Βάναυσον δ’ ἔργον εἶναι δεῖ τοῦτο νοµίζειν καὶ τέχνην ταύτην καὶ μάθησιν, ὅσαι πρὸς τὰς χρήσεις καὶ τὰς πράξεις τὰς τῆς ἀρετῆς ἄχρηστον ἀπεργάζονται τὸ σῶμα τῶν ἐλευθέρων [ἢ τὴν ψυχὴν] ἢ τὴν διάνοιαν. ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

Α1.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό που αντιστοιχεί σε καθεµιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν εἶναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν εἶναι λανθασμένη, µε βάση ΤΟ αρχαίο κείµενο (µονάδες 3) και να τεκµηριώσετε κάθε απάντησή σας γράφοντας τις λέξεις/φράσεις του αρχαίου κειµένου που την επιβεβαιώνουν (µονάδες 3): Ί. Ο φιλόσοφος έχει Κοινά στοιχεία µε τον φιλόµυθο (Ί"” απόσπασμα). 2. ΟΙ φιλόσοφοι φιλοσόφησαν για να καλύψουν τις βιοτικές τους ανάγκες (Ί”" απόσπασμα). ὅ. Η ενασχόληση µε τα «ανελευθέρια» έργα καθιστά τους ανθρώπους «βάναυσους» (2" απόσπασμα). (μονάδες ϐ) β. Για καθένα από τα αποσπάσματα της Στήλης Α να καταγράψετε το γράµµα της Στήλης Β που αντιστοιχεί στην ορθή νοηματική τους απόδοση. Στήλη Α Στήλη Β 1. «Ὁ δ’ ἀπορῶν καὶ θαυµάζων |α. Αυτός που αγνοεί δεν οἴεται ἀγνοεῖν» απορεί. β. Αυτός που απορεί και θαυμάζει αντιλαμβάνεται ότι αγνοεί. γ. Αυτός που απορεί και θαυμάζει αρνεῖται την ἀγνοιά του. 2. «Ὅτι μὲν οὖν τὰ ἀναγκαῖα δεῖ |α. Πρέπει να διδάσκονται διδάσκεσθαι τῶν χρησίμων» |τα χρήσιμα. β. Πρέπει να διδάσκονται τα αναγκαα από Τα χρήσιμα. γ. Πρέπει να διδάσκονται τα χρήσιμα από τα αναγκαία. (μονάδες 4)

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 3ΞΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΒΊ. «Διὰ γὰρ τὸ θαυµάζειν... περὶ τῆς τοῦ παντὸς γενέσεως». Πώς ο Αριστοτέλης συνδέει το «θαυμάζειν» και το «φιλοσοφεῖν» στο Ί" απόσπασµα;, (μονάδες ϐ6). Να εντοπίσετε δύο διαφορετικές γλωσσικές επιλογές µέσω των οποίων παρουσιάζεται η ιστορική εξέλιξη της φιλοσοφίας (μονάδες 4).

Β2. «Βάναυσον δ’᾽ ἔργον... τὸ σῶμα τῶν ἐλευθέρων [ἢ τὴν ψυχὴν] ἢ τὴν διάνοιαν»: Στο παραπάνω χωρίο από το 25 απόσπασμα διατυπώνεται η άποψη ότι η παιδεία αποσκοπεί στη διαµόρφωση ελεύθερων πολιτών. Πώς η άποψη αυτή συνδέεται µε τη θέση του Αριστοτέλη στο χωρίο «Δῆλον οὖν... αὑτῆς ἕνεκέν ἐστιν», όπως διατυπώνεται στο Ί" απόσπασμα;

Β3. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό που αντιστοιχεί σε καθεµιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν εἶναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη: Ί1. Όταν ο Αριστοτέλης πήγε στην Ακαδημία, ο Πλάτων απουσίαζε στο πρώτο του ταξίδι στη Σικελία. 2. Η απουσία του Πλάτωνα επέδρασε ευεργετικά στον Αριστοτέλη. 3. Σηµαντικό µέρος από το έργο Μετὰ τὰ φυσικά γράφτηκε κατά τη δεύτερη περίοδο της φιλοσοφικής δραστηριότητας του Αριστοτέλη. 4. Ο Αριστοτέλης κατέληξε ότι η ψυχή διακρίνεται από δύο µέρη, από το «λόγον ἔχον» και από το «ἄλογον». δ. Ο Αριστοτέλης έμεινε στη Μακεδονία έως το 323 π.Χ.

Βά.α. Να αντιστοιχίσετε στο τετράδιό σας καθεµιά αρχαία ελληνική λέξη της Στήλης Α µε την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της Στήλης Β (στη Στήλη Β περισσεύει μία λέξη). ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 4ΔΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Στήλη Α Στήλη Β β. ραδιούργος γ.ισθµός 6. διαγωγἠν ΓΕ προφήτης (μονάδες ϐ) Β4.β. Για καθεµιά από τις δύο παρακάτω λέξεις να γράψετε μία πρόταση ή περίοδο λόγου στα νέα ελληνικά, όπου η ἴδια λέξη, στο ίδιο µέρος του λόγου, σε οποιαδήποτε μορφή της (πτώση, αριθµό, γένος), χρησιμοποιείται µε διαφορετική σημασία από αυτήν που ἐχει στο αρχαίο κείµενο: «πρόχειρα», «διαγωγὴν». (μονάδες 4)

Β5. ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Ο Γρ. Κωσταράς στο παρακάτω απόσπασμα (Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα 1991, σ. 21) προσδιορίζει την έννοια της φιλοσοφίας.

Ουσία πράγματι του φιλοσοφεῖίν είναι η ελευθερία: εχθρός του ο εξαναγκασµός ή η σκοπιμότητα. Τούτο βέβαια δεν σηµαίνει καθόλου ότι η φιλοσοφία αδυνατεί να εύρει οποιαδήποτε «τεχνική» εφαρµογή ή να έχει άλλη «πρακτική» χρησιμότητα στη ζωή: αλλά σηµαίνει ότι δεν υπάρχει δι’ αυτά: ζει χωρίς να σύρεται πίσω από το άρμα προὐποθέσεων και δεσμεύσεων. Γιατί ο φιλόσοφος είναι εραστής της γνώσης, «επιθυµητής της σοφίας» και της «αλήθειας φιλοθεάµων», σύμφωνα µε την πλατωνική φράση της «Πολιτείας». Η αλήθεια όµως δεν γίνεται να ερευνηθεί υπό όρους. Μία τυχόν υπό όρους ζήτηση της αλήθειας οδηγεί στη µη γνήσια φιλοσοφία και σε μία κίβδηλη΄ αλήθεια και ελευθερία. Είναι αναλήθεια.

1 κἱβδηλη: νόθη, πλαστή ΤΕΛΟΣ 4ΔΗΣ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΒΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Να παρουσιάσετε τις απόψεις του Γρ. Κωσταρά για τον σκοπό της φιλοσοφίας Και να εντοπίσετε οµοιότητες µε τις απόψεις του Αριστοτέλη στο χωρίο «ὥστ᾽ εἴπερ διὰ τὸ φεύγειν... αὑτῆς ἕνεκέν ἐστιν» απόὀ το 15 απόσπασμα.

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτων, Νόμων Α, θ4183-ο7, (ῬΙαϊοηϊς ΟρθΓα, θα. Οχ[ογά ΟΙα5οίοα! Τεχἱς)

Στο παρακάτω απόσπασμα από το 15 βιβλίο του έργου του Πλάτωνα Νόμοι ο Αθηναίος Ξένος εξηγεί στον Κλεινία τον ρόλο της παιδείας στη διαµόρφωση ενάρετων πολιτών και στις επιτυχίες της πόλης σε

στρατιωτικό επίπεδο. ΚΛ. Παντάπασιν τοῦτό γε ἀληθὲς εἴρηκας, ὦ ξένε: τοὐπὶ τῷδε δ’ ἡμῖν λέγε, τί ποτε, ἂν γίγνηται τοῦτο ὀρθὸν τὸ περὶ τὰς πόσεις νόµιµον, ἀγαθὸν ἂν δράσειεν ἡμᾶς; οἷον, ὃ νυνδὴ ἐλέγομεν, εἰ στράτευμα ὀρθῆς ἡγεμονίας τυγχάνοι, νίκη πολέμου τοῖς ἑπομένοις ἂν γίγνοιτο, οὐ σμικρὸν ἀγαθόν, καὶ τἆλλ’ οὕτω: συμποσίου δὲ ὀρθῶς παιδαγωγηθέντος τί μέγα ἰδιώταις ἢ τῇ πόλει γίγνοιτ’ ἄν; ΑΘ. Τί δέ; παιδὸς ἑνὸς ἢ καὶ χοροῦ παιδαγωγηθέντος κατὰ τρόπον ἑνός, τί μέγα τῇ πόλει φαῖμεν ἂν γίγνεσθαι; ἢ τοῦτο οὕτως ἐρωτηθέντες εἴποιμεν ἂν ὡς ἑνὸς μὲν βραχύ τι τῇ πόλει γίγνοιτ’ ἂν ὄφελος, εἰ δ’ ὅλως ἐρωτᾷς παιδείαν τῶν παιδευθέντων τί μέγα τὴν πόλιν ὀνίνησιν, οὐ χαλεπὸν εἰπεῖν ὅτι παιδευθέντες μὲν εὖ γίγνοιντ’ ἂν ἄνδρες ἀγαθοί, γενόµενοι δὲ τοιοῦτοι τά τε ἄλλα πράττοιεν καλῶς, ἔτι δὲ κἂν νικῷεν τοὺς πολεµίους μαχόμενοι. παιδεία μὲν οὖν φέἑρει καὶ νίκην, νίκη δ’ ἐνίοτε ἀπαιδευσίαν' πολλοὶ γὰρ ὑβριστότεροι διὰ πολέμων νίκας γενόµενοι μυρίων ἄλλων κακῶν δι’ ὕβριν ἐνεπλήσθησαν, καὶ παιδεία μὲν οὐδεπώποτε γέγονεν Καδμεία1, νῖκαι δὲ ἀνθρώποις πολλαὶ δὴ τοιαῦται γεγόνασίν τε καὶ ἔσονται. 1 Καδμεία νίκη: Πύρρειος νίκη, νίκη µε µεγάλες απώλειες ΓΊ. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: «τοὐπὶ τῷδε... ἣ τῇ πόλει γίγνοιτ’ ἄν;».

ΤΕΛΟΣ ΒΗΣ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

Γ2. Ποιες είναι οι ὠωφέλειες της παιδείας στην πόλη και ποια η διαφορά της νίκης του πεπαιδευμένου από τη νίκη του απαίδευτου;

Γδ.α. «ὃ νυνδὴ ἐλέγομεν, εἰ στράτευμα ὀρθῆς ἡγεμονίας τυγχάνοι, νίκη πολέμου τοῖς ἑπομένοις ἂν γίγνοιτο»’: να μεταφέρετε τα ρήματα και. τους ρηματικούς τύπους του αποσπάσµατος στον μέλλοντα στον τύπο που βρίσκονται και να γράψετε Το επίθετο του αποσπάσματος στους άλλους βαθμούς, στην ίδια πτώση, γένος και αριθµό. (μονάδες ϐ) β. «εἰ δ’ ὅλως ἐρωτᾷς παιδείαν τῶν παιδευθέντων»: να ξαναγράψετε στο τετράδιό σας το απόσπασµα μεταφέροντας τους κλιτούς τύπους στον αντίθετο αριθµό. (μονάδες 4)

Γ4.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους: παιδὸς, εἰπεῖν, εὖ, ὑβριστότεροι, κακῶν, δι’ ὕβριν. (μονάδες ϐ) β. «παιδαγωγηθέντος» (το πρώτο του κειµένου): Να χαρακτηρίσετε τη µετοχή (μονάδα 1) και να την αναλύσετε στην αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση (µονάδες 2) αιτιολογώντας την επιλογή σας (μονάδα 1). (μονάδες 4)

ΤΕΛΟΣ 6ΗΣ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1. Στο εξώφυλλο να γράψετε Το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημερομηνία και ΤΟ εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων αµέσως µόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4... Κάθε απάντηση τεκµηριωμένη εἶναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17.00

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ. ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ