Αρχαία Ελληνικά Επαναληπτικές 2025: Θέματα & Λύσεις

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2025

ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτων, Πρωταγόρας, 32189-322ς Ἀπορίᾳ οὖν σχόµενος ὁ Προμηθεὺς ἥντινα σωτηρίαν τῷ ἀνθρώπῳ εὕροι, κλέπτει Ἡφαίστου καὶ Ἀθηνᾶς τὴν ἔντεχνον σοφίαν σὺν πυρί - ἀμήχανον γὰρ ἦν ἄνευ πυρὸς αὐτὴν κτητήν τῳ ἢ χρησίμην γενέσθαι - καὶ οὕτω δὴ δωρεῖται ἀνθρώπῳ. Τὴν μὲν οὖν περὶ τὸν βίον σοφίαν ἄνθρωπος ταύτῃ ἔσχεν, τὴν δὲ πολιτικὴν οὐκ εἶχεν- ἦν γὰρ παρὰ τῷ ΔΙ. Τῷ δὲ Προμηθεῖ εἰς μὲν τὴν ἀκρόπολιν τὴν τοῦ Διὸς οἴκησιν οὐκέτι ἐνεχώρει εἰσελθεῖν - πρὸς δὲ καὶ αἱ Διὸς φυλακαὶ φοβεραὶ ἦσαν - εἰς δὲ τὸ τῆς Ἀθηνᾶς καὶ Ἡφαίστου οἴκημα τὸ κοινόν, ἐν ᾧ ἐφιλοτεχνείτην, λαθὼν εἰσέρχεται, καὶ κλέψας τήν τε ἔμπυρον τέχνην τὴν τοῦ Ἡφαίστου καὶ τὴν ἄλλην τὴν τῆς Ἀθηνᾶς δίδωσιν ἀνθρώπῳ, καὶ ἐκ τούτου εὐπορία μὲν ἀνθρώπῳ τοῦ βίου γίγνεται, Προμηθέα δὲ δι’ Ἐπιμηθέα ὕστερον, ἧπερ λέγεται, κλοπῆς δίκη μετῆλθεν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἄνθρωπος θείας µετέσχε μοίρας, πρῶτον μὲν διὰ τὴν τοῦ θεοῦ συγγένειαν ζῴων µόνον θεοὺς ἐνόμισεν, καὶ ἐπεχείρει βωμούς τε ἱδρύεσθαι καὶ ἀγάλματα θεῶν- ἔπειτα φωνὴν καὶ ὀνόματα ταχὺ διηρθρώσατο τῇ τέχνῃ, καὶ οἰκήσεις καὶ ἐσθῆτας καὶ ὑποδέσεις καὶ στρωμνὰς καὶ τὰς ἐκ γῆς τροφὰς ηὕρετο. Οὕτω δὴ παρεσκευασμένοι κατ’ ἀρχὰς ἄνθρωποι ὤκουν σποράδην, πόλεις δὲ οὐκ ἦσαν: ἀπώλλυντο οὖν ὑπὸ τῶν θηρίων διὰ τὸ πανταχῇ αὐτῶν ἄσθεν ἔστεροι εἶναι, καὶ ἡ δημιουργικὴ τέχνη αὐτοῖς πρὸς μὲν τροφὴν ἱκανὴ βοηθὸς ἦν, πρὸς δὲ τὸν τῶν Θθηρίων πόλεµον ἐνδεής - πολιτικὴν γὰρ τέχνην οὕπω εἶχον, ἧς µέρος πολεμική - ἐζήτουν δὴ ἀθροίζεσθαι καὶ σῴζεσθαι κτίζοντες πόλεις: ὅτ' οὖν ἀθροισθεῖεν, ἠδίκουν ἀλλήλους ἅτε οὐκ ἔχοντες τὴν πολιτικὴν τέχνην͵ ὥστε πάλιν σκεδαννύμενοι διεφθείροντο. ΤΕΛΟΣ Ί1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΊ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό που αντιστοιχεί σε καθεµιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν εἶναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν εἶναι λανθασμένη: 1. Στον πλατωνικό μύθο η προέλευση της πολιτικής τέχνης αποδίδεται στον Προμηθέα. 2. Η κλοπή που διαπράττει ο Προμηθέας αφορά γνώσεις που συνδέονται µε τον Ἠφαιστο και την Αθηνά. 3. Η φράση «σκεδαννύμενοι διεφθείροντο» δηλώνει σταθερή συνάθροιση και πρόοδο. 4. ΟΙ άνθρωποι σώζονταν επειδή είχαν την πολιτική και την πολεμική τέχνη. δ. Η τεχνική επάρκεια εἶναι ικανή να οδηγήσει στη δηµιουργία πόλεων.

ΒΊ. Πώς σχετίζονται οι όροι ἔντεχνος σοφία σὺν πυρί και ἔμπυρος τέχνη µε την περὶ τὸν βίον σοφίαν και µε την πολιτική αρετή;

Β2. ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Στον συγκεκριµένο μονόλογο από τις Ἱκέτιδες του Ευριπίδη ο Αθηναίος βασιλιάς Θησέας εκθειάζει τα επιτεύγματα του ανθρώπινου πολιτισμού. Με πολλούς μέχρι τώρα παραβγήκαν τα λόγια µου. Είπε κάποιος ότι οι πίκρες είναι πιο πολλές απ’ τις χαρές. Το αντίθετο λέω. Τα καλά πιο πολλά. Αν ήταν αλλιώς δεν θα υπήρχε ανθρώπινο γένος. Ανάκατη ήταν η ζωή, σαν τα θηρία αλλά δοξάζω το θεό που μπήκε ρυθµός ανάμεσα και μάς έδωσε νου - και έπειτα τη γλώσσα να δηλώνει το νου - και της γης τους καρπούς και τη βροχή να ποτίζει τη γη να βλασταίνει. Και τον δοξάζω που µας έμαθε να αποφεύγουμε το κρύο και τις φλόγες του ήλιου και να αρµενίζουµε στις θάλασσες, ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

τα αγαθά να ανταλλάζουµε, να παίρνουμε όσα µας λείπουν. Και για όσα δεν πιάνει ο νους και τα κρύφια μάς έδωσαν οι θεοί τους μάντεις να λεν τα σφάγια ερμηνεύοντας και τη φωτιά της θυσίας και των πουλιών τα αναστατωµένα πετάγµατα. Τόσα των θεών τα όπλα: και τέτοια. Κι αν δεν µας φτάνουν, ασεβούμε και φταίµε. Η λογική µας όµως ζητάει και τους θεούς να περάσουμε και αλαζονεία μάς σπρώχνει να φανούμε σοφότεροι. Κ. Τοπούζης (1997), Ευριπίδη Ἱκέτιδες, Αθήνα: Επικαιρότητα, σελ. 55, στ. Ί9δ- 218. Να εντοπίσετε τρεις (5) ομοιότητες ανάμεσα στο διδαγµένο κείµενο («Ἐπειδὴ ... διεφθείροντο») και στο παράλληλο κείµενο από τις Ἱκέτιδες του Ευριπίδη.

Β3. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό που αντιστοιχεί σε καθεµιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν εἶναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν εἶναι λανθασμένη: 1. Ο Σωκράτης δεν ήταν ο μόνος που ασχολήθηκε µε πολιτικά προβλήματα και ζητήµατα ηθικής. 2. Η επαγωγική μέθοδος του Σωκράτη είχε σκοπό την εξαγωγή καθολικών ορισμών. 3. Στην απολογία του ο Σωκράτης εκφράζει τον έντονο φόβο του μπροστά στην ιδέα του θανάτου. 4. Στον Αισχύλο ο Προμηθέας παρουσιάζεται ως εχθρός των ανθρώπων. δ. Η αρετή του ανθρώπου ως ιδιώτη διαχωρίζεται από την αρετή ως πολίτη.

Β4ά. Για καθεµιά από τις παρακάτω λέξεις να γράψετε μια ετυμολογικά συγγενή από το διδαγµένο κείµενο: κλεψύδρα, πέρασμα, εργόχειρο, καταµερισμός, άσωτος

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Λυσίας, Κατά Ἐρατοσθένους, 7-10 (θα. Ο. Ηυμάο, Οχ[ογά Οἰαδοίοα! Τοχῖο, 1912) Στο συγκεκριµένο απόσπασμα από τον Κατὰ Ἐρατοσθένους λόγο του ο Λυσίας περιγράφει τη στιγµή κατά την οποία συλλαμβάνεται από τους αξιωματούχους των Τριάκοντα. Ἔδοξεν οὖν αὐτοῖς δέκα συλλαβεῖν, τούτων δὲ δύο πένητας, ἵνα αὐτοῖς ᾖ πρὸς τοὺς ἄλλους ἀπολογία, ὡς οὐ χρημάτων ἕνεκα ταῦτα πέπρακται, ἀλλὰ συμφέροντα τῇ πολιτείᾳ γεγένηται, ὥσπερ τι τῶν ἄλλων εὐλόγως πεποιηκότες. διαλαβόντες δὲ τὰς οἰκίας ἐβάδιζον- καὶ ἐμὲ μὲν ξένους ἑστιῶντα κατέλαβον, οὓς ἐξελάσαντες Πείσωνί µε παραδιδόασιν: οἱ δὲ ἄλλοι εἰς τὸ ἐργαστήριον ἐλθόντες τὰ ἀνδράποδα ἀπεγράφοντο. ἐγὼ δὲ Πείσωνα μὲν ἠρώτων εἰ βούλοιτό µε σῶσαι χρήματα λαβών: ὁ δ᾽ ἔφασκεν, εἰ πολλὰ εἴη. εἶπον οὖν ὅτι τάλαντον ἀργυρίου ἕἔτοιμος εἴην δοῦναι: ὁ δ' ὠμολόγησε ταῦτα ποιήσειν. ἠπιστάμην μὲν οὖν ὅτι οὔτε θεοὺς οὔτ’' ἀνθρώπους νομίζει, ὅμως δ᾽ ἐκ τῶν παρόντων ἐδόκει µοι ἀναγκαιότατον εἶναι πίστιν παρ’ αὐτοῦ λαβεῖν. ἐπειδὴ δὲ ὤμοσεν, ἐξώλειαν' ἑαυτῷ καὶ τοῖς παισὶν ἐπαρώμενος, λαβὼν τὸ τάλαντόν µε σώσειν, εἰσελθὼν εἰς τὸ δωµάτιον τὴν κιβωτὸν ἀνοίγνυμι-: Πείσων δ᾽ αἰσθόμενος εἰσέρχεται, καὶ ἰδὼν τὰ ἐνόντα καλεῖ τῶν ὑπηρετῶν δύο, καὶ τὰ ἐν τῇ κιβωτῷ λαβεῖν ἐκέλευσεν. “ἐξώλειαν: πανωλεθρία ΓΊ. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: «Ἔδοξεν οὖν αὐτοῖς ... εἰ πολλὰ εἴη».

Γ2. Να αναφέρετε δύο (72) ενέργειες του Πείσωνα που φανερώνουν τον χαρακτήρα του. Να τεκµηριώσετε την απάντησή σας µε παραπομπές στο κείµενο.

Γ3. α.«ἵνα αὐτοῖς ᾖ πρὸς τοὺς ἄλλους ἀπολογία, ὡς οὐ χρημάτων ἕνεκα ταῦτα πέπρακται»: Να εντοπίσετε τους ονοματικούς τύπους που υπάρχουν στο παραπάνω απόσπασμα και να τους μεταφέρετε στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού. (μονάδες 5) ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΒΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεµιά από τις παρακάτω λέξεις: παραδιδόασιν ᾿' 0 ίδιος τύπος στον αόριστο β΄ στην ίδια φωνή ἐξελάσαντες τ' ΤΟ γ΄ ενικό της οριστικής μέλλοντα στην ἴδια φωνή σῶσαι : ΤΟ απαρέµφατο παθητικού αορίστου πέπρακται ΤΟ β΄ ενικό της προστακτικής παρακειµένου στην ίδια φωνή διαλαβόντες :' ΤΟ β΄ ενικό της προστακτικής αορίστου β΄ στην ίδια φωνή (µονάδες 5)

Γά.α. Να χαρακτηρίσετε πλήρως συντακτικά τους όρους που εμφανίζονται στο αδίδακτο κείµενο µε έντονα γράµµατα: αὐτοῖς, χρημάτων ἕνεκα, εὐλόγως, λαβεῖν, τὰ ἐνόντα, τῶν ὑπηρετῶν. (µονάδες ϐ) β. Να εντοπίσετε τον πλάγιο λόγο και να τον μετατρέψετε σε ευθύ: «εἶπον οὖν ὅτι τάλαντον ἀργυρίου ἔτοιμος εἴην δοῦναι». (µονάδες 4)

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημερομηνία και Το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το ὀνομά σας.

2. . Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων αµέσως µόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3... Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη εἶναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17.00

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ. ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ δΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ