Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Πανελλήνιες 2025: Θέματα & Λύσεις

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2025

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ 1 [Δημιουργικότητα]

Η δημιουργικότητα νοείται ως µια διαδικασία, η οποία οδηγεί σε κάποια µορφή δημιουργικής παραγωγής και χαρακτηρίζεται από πρωτοτυπία και αποτελεσµατικότητα, ενώ μπορεί να συνδυάζει ιδέες ή υλικά µε νέους τρόπους. Συνδέεται άµεσα µε τη φαντασία, την καινοτομία, την επίλυση προβλημάτων και την αποκλίνουσα σκέψη, αλλά η πολύπλευρη φύση της καθιστά δύσκολο το εγχείρημα να την ορίσει κάποιος.

Μπορεί κανείς να πει ότι η επίλυση προβλημάτων, η εξεύρεση λύσεων και η παροχή πολύτιμης εργασίας µέσω της φαντασίας, της πρωτοτυπίας και της ευχέρειας απαιτούν δημιουργικό νου. Η αξία της δηµιουργικότητας εἶναι πολιτιστικά, κοινωνικά αλλά και οικονομικά αδιαμφισβήτητη, εξ ου και η ἐνταξή της στους γενικούς εκπαιδευτικούς στόχους παγκοσμίως.

Η δυναμική σχέση της εκπαίδευσης µέσω των τεχνών µε τη δηµιουργικότητα έχει επιβεβαιωθεί ερευνητικά. Η συμμετοχή των παιδιών σε καλλιτεχνικές δράσεις ενισχύει την καλλιέργεια της αποκλίνουσας σκέψης τους. Στο ίδιο πνεύμα, εντοπίζεται ισχυρή σχέση ανάµεσα στην ενασχόληση µε τις τέχνες και στην ανάπτυξη της φαντασίας, την κατανόηση σύνθετων εννοιών καὶ την ανάληψη πρωτοβουλιών για την εξεύρεση λύσεων σε προβληματικές καταστάσεις. Σε ένα πολύτεχνο εργαστήρι, το παιχνίδι µε τις μορφές εξασφαλίζει μοναδικές πολυαισθητηριακές εµπειρίες μάθησης καὶ ζωής για το μικρό παιδί. Στο παιδί που πειραματίζεται µε τις μορφές στο παιχνίδι του, εξασφαλίζονται ευκαιρίες να ανακαλύψει και να εκφράσει συναισθήματα, αγωνίες και σκέψεις. Ταυτόχρονα, η ίδια εμπειρία παρέχει τη δυνατότητα ειδικά στο μικρό παιδί να καθρεφτιστεί στο δημιούργημά του, να νιώσει την ιδιαιτερότητα και τη μοναδικότητα του προσώπου του και να αναπτυχθεί. [Αντώνης Λενακάκης, Τέχνες-διαδίκτυο-δημιουργικότητα, ΤΕΠΑΕ ΑΠΘ, 2024, εοΡωΡΙΙαΗΠα: Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης, απόσπασμα ελαφρώς διασκευασμένο για τις ανάγκες της εξέτασης].

ΚΕΙΜΕΝΟ 2 Η δημιουργικότητα αρχίζει από την κούνια

Αν νομίζετε πως η ικανότητα να κάνει κάποιος σύνθετες σκέψεις αφορά µόνο τους ενηλίκους, κάνετε λάθος. Κι αυτό διότι επιστήμονες του Πανεπιστηµίου του Μπέρμιγχαμ και του Πανεπιστηµίου Κεντρικής Ευρώπης στην Αυστρία (ΟΕΙ)), έπειτα από σχετική έρευνα, διαπίστωσαν πως η δηµιουργική σκέψη ξεκινά από την... κούνια. Όπως συγκεκριµένα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

προέκυψε από τη µελέτη τους που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «ΡΝΑὂ», τα βρέφη ηλικίας έως 12 μηνών όχι µόνο είναι ικανά για δημιουργική σκέψη πολύ πριν αρχίσουν να μιλάνε, αλλά καὶ αυτού του εἴδους η σκέψη είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη της γλωσσικής τους ικανότητας.

Όπως εξήγησε η επικεφαλής της μελέτης, νευροεπιστήµονας µε ειδίκευση στη βρεφική και πρώιμη παιδική ηλικία Δρ. Μπάρμπαρα Πομιεχόφσκα, στόχος της ερευνητικής της ομάδας ήταν να ανακαλύψει την «πηγή» της ανθρώπινης δηµιουργικότητας και της παραγωγικής σκέψης. «Η ανθρώπινη ευφυία καὶ δηµιουργικότητα βασίζονται στη συνδυαστική σκέψη ή στην ικανότητα σχηματισμού εντελώς νέων σκέψεων, συνδυάζοντάς τες µε υπάρχουσες (γνωστές) έννοιες και ιδέες. Η δημιουργικότητα των ανθρώπων δεν έχει όρια, µας πήγε στο φεγγάρι και μας επέτρεψε να θεραπεύσουμε θανατηφόρες νόσους, αλλά δεν γνωρίζουμε ακόμα πότε και πώς προκύπτει αυτή η εντυπωσιακή ικανότητα συνδυασμού ιδεών και εφεύρεσης νέων πραγμάτων. Αυτή η έρευνα δείχνει ότι πρέπει να πάµε πίσω στην αρχή της γλωσσικής ανάπτυξης για να λύσουμε αυτό το παζλ».

Σύμφωνα µε τη δόκτορα Πομιεχόφσκα, η συγκεκριμένη µελέτη έδειξε πως η ανθρώπινη δημιουργικότητα είναι αρχέγονη και ξεκινά ήδη από τη βρεφική ηλικία. «Όταν μιλάμε για δημιουργικότητα, αναφερόμαστε συνήθως σε ανθρώπους που ασχολούνται µε τις τέχνες, σε κάποιους εφευρέτες και γενικότερα σε ενηλίκους και μεγαλύτερα παιδιά που έχουν κάποιο ιδιαίτερο ταλέντο. Πολύ λίγοι άνθρωποι μπορούν να φανταστούν πως ένα μικρό ανθρωπάκι έχει ικανότητα για συνδυαστική σκέψη. Θα πρέπει, επομένως, να μελετήσουμε τις συνθήκες εκείνες που επηρεάζουν αρνητικά την ανάπτυξη των δηµιουργικών γνωστικών ικανοτήτων του βρέφους. Και τώρα που γνωρίζουμε ὁτι αυτή η ικανότητα ξεκινά νωρίς, μπορούμε να εξετάσουμε όλους αυτούς τους βιολογικούς͵ κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες που µπορεί να την επηρεάσουν. Για παράδειγµα η φτώχεια, το ανθυγιεινό περιβάλλον διαβίωσης, το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των γονιών, η έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης και η κακή διατροφή είναι γνωστοί παράγοντες που επιδρούν στη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών».

[Άρθρο της Κέλλυς Φαναριώτη από το διαδίκτυο (Ιονίτπα.ατ), 13-08-2024, συντοµευμένο και ελαφρώς διασκευασμένο για τις ανάγκες της εξέτασης]. ΚΕΙΜΕΝΟ 3 [Εξαίσια αστική µας κοινωνία]

Ανεβαίνω στο γραφείο κι αµέσως ζαρώνει η καρδιά µου. Οἱ αγαπητοί µου συνάδελφοι καταφθάνουν λαχανιασμένοι. Κάθε πρωί μελετώ σχολαστικά την καλημέρα τους, το ύφος τους καὶ τη ματιά τους. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς έγινε καὶ μαζεύτηκαν όλες οι µπαγιάτικες φάτσες πάνω στο δικό µου το κεφάλι. Εκεῖνο όµως που µε απελτπίζει περισσότερο εἶναι, πως το ίδιο σχεδόν συμβαΐνει και σε όλα τα άλλα γραφεία. Αυτό το διαπίστωσα µόνος µου τελευταία, όταν πάνω στην αγανάκτησή µου, είπα ν᾿ αλλάξω και πάλι δουλειά, για να µην τους βλέπω όλη μέρα μπροστά µου. Κατόπι σκέφτηκα πως θα τους έχει αποξεράνει έτσι, σώμα και καρδιά, το πολύ διάβασμα, το κλείσιμο ή η βαθιά σκέψη. Σηκώθηκα και ξαναπήγα στις διάφορες µεγάλες σχολές για να τους δω νεαρούς και φρέσκους

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

φρέσκους. Χώθηκα βέβαια στις αίθουσες των πρωτοετών. Εδώ, εἶἴπα, µέσα σ᾿ αυτό το φυτώριο, θα φανεί το πράγµα. Και όµως η εντύπωσή µου ήταν εξίσου αποκαρδιωτική: το επόμενο κύμα, δεν αποκλείεται, να εἶναι χειρότερο.

Σκέφτομαι μήπως πρέπει ν᾿ αλλάξω επάγγελμα και όχι μονάχα γραφείο. Τώρα όµως είναι μάλλον αργά: ούτε τέχνη ξέρω, ούτε για να πάω μαθητευόμενος έχω την ηλικία και το κουράγιο, αλλά ούτε τα χαρτιά καὶ τα κατάστιχα΄ χωνεύω. Θα ήθελα, είναι αλήθεια, προ πολλού να ήμουν εργάτης: παράλληλα όµως να έχω αυτή την ίδια ψυχή, τις ίδιες γνώσεις και τα ἴδια μυαλά.

1. κατάστιχα: λογιστικά βιβλία, βιβλία επαγγελματιών [Γιώργος Ιωάννου, Για ένα φιλότιμο, εκδ. Κέδρος, 1980, απόσπασμα διασκευασμένο για τις ανάγκες της εξέτασης]. Θέμα Α ΑΊ1. Να αποδώσετε συνοπτικά σε µία παράγραφο 70-80 λέξεων τις θέσεις της Μπάρμπαρα Πομιεχόφσκα στο Κείμενο 2 για την ανθρώπινη δηµιουργικότητα.

Θέμα Β ΒΊ. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε, µε βάση το Κείμενο Ί, τις παρακάτω περιόδους λόγου, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε κάθε περίοδο, τη λέξη Σωστό ή Λάθος (χωρίς αναφορά σε χωρία του κειµένου): α. Ένα από τα χαρακτηριστικά της δηµιουργικότητας εἶναι ότι αποφέρει αποτελέσµατα. β. Ένας από τους στόχους της εκπαίδευσης, σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι η καλλιέργεια της δημιουργικότητας. γ. Η σύνδεση της δηµιουργικότητας µε τις τέχνες στην εκπαίδευση δεν έχει ερευνηθεί. δ. Η επαφή του παιδιού µε τις τέχνες δυσχεραῖνει την προσπάθειά του να επιλύσει προβλήματα. ε. Το παιδί, µέσα από το δημιουργικό παιχνίδι, ανακαλύπτει τον εαυτό του.

Β2. Το Κείµενο Ί αποτελεί δείγµα επιστημονικού λόγου. Να εντοπίσετε δύο γλωσσικές επιλογές που το επιβεβαιώνουν (µονάδες 2) δίνοντας το αντίστοιχο χωρίο (μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την επιλογή σας (μονάδες ϐ).

Β3. α. Ποιο εἶναι το επικοινωνιακό αποτέλεσµα του τίτλου του Κειμένου 2 καὶ πώς επιτυγχάνεται; (μονάδες 3) ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

β. «Θα πρέπει, επομένως, να μελετήσουμε τις συνθήκες εκείνες που επηρεάζουν αρνητικά την ανάπτυξη των δηµιουργικών γνωστικών ικανοτήτων του βρέφους»: Να μεταφέρετε την περίοδο λόγου του Κειμένου 2 στην αντίθετη σύνταξη κάνοντας τις αναγκαίες μετατροπές (μονάδες 5) και να επισηµάνετε δύο αλλαγές στο ύφος (μονάδες 2).

ΘέμαΓ

Γ1Ί. Γιατί εμφανίζεται προβληματισμένος ο ήρωας του Κειμένου ὃὅ και πώς εκδηλώνει τον προβληματισμό του; Να απαντήσετε αξιοποιώντας συνολικά τρεις (3) διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες. Εσείς πώς θα αντιδρούσατε σε ανάλογη περίπτωση; (150-200 λέξεις)

Θέμα Δ

ΔΊ. Τα Κείμενα Ί και 2 αναφέρονται στη δηµιουργικότητα και τη σημασία της.

Αξιοποιώντας δημιουργικά το περιεχόμενό τους, σε ένα άρθρο 350-400 λέξεων που θα αναρτήσετε στο προσωπικό σας ιστολόγιο, να αναφέρετε: α) τους λόγους για τους οποίους το σύγχρονο σχολείο οφείλει να καλλιεργεί τη δημιουργικότητα των μαθητών/ µαθητριών καὶ β) τους τρόπους µε τους οποίους εσείς επιλέγετε στην προσωπική σας ζωή να εκφράσετε τη δηµιουργικότητά σας.

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω- πάνω την ηµεροµηνία καιτο εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το ὀνομά σας.

2. . Ναγράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως µόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντῖγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη εἶναι αποδεκτή.

Β. . Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ ΔΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΤΡΙΤΗ ἃ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2023

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (35)

ΚΕΙΜΕΝΟ 1 [Το διαρκές φαίνεσθαι γεννά ένα διαρκές άγχος]

Στο βιβλίο του ο Θεοφάνης Τάσης καταδεικνύει πως το διαρκές φαίνεσθαι γεννά ένα διαρκές άγχος. Ακριβέστερα, µια εεΠΊε συνιστά αυτοεπιβεβαίωση της αυτοεικόνας και µια αναγκαία επαλήθευση του φαίνεσθαι του εικονιστικού υποκειµένου!, ενώ η κοινοποίηση καὶ ο διαµοιρασμός της εμπειρίας ως εικόνας γίνονται προὔτποθέσεις της αξίας του εαυτού του. [-.-]

«Το εικονιστικό υποκείµενο επιθυμεί να ξεχωρίσει, να γίνει κάποιος, τρέμει τη στιγµή που θα γίνει κανένας. Το φοβίζει η μοναξιά, αλλά πρωτεύει ο εαυτός. Ποθεί ν’ ανήκει κάπου, να συμμετέχει σε µια συλλογικότητα, αλλά συγχρόνως φοβάται την απώλεια της µοναδικότητάς του. Αποζητά τη δέσµευση, αλλά χωρίς υποχρεώσεις και δίχως τη στέρηση των. δυνατοτήτων επιλογής. Αναζητά µια πυξίδα ώστε να προσανατολιστεί, τρόπους συνάντησης και συμβίωσης µε τους άλλους και, κυρίως, νόημα». [...]

Αναφορικά µε την υπερέκθεση στη θύελλα της πληροφόρησης, ο καθηγητής Φιλοσοφίας εἶναι ξεκάθαρος, σημειώνοντας πως οτιδήποτε είναι εύκολα προσβάσιμο συγκινεί σπανιότερα και ασθενέστερα. [...]

Η συζήτηση οδηγείται στον εθισµό που προκαλούν τα εητία! πιε!ᾳ Καὶ στο πώς ο ψηφιακός κόσμος έχει υποκαταστήσει τις ανθρώπινες σχέσεις. «Βιώνουμε την τυραννία του παρόντος» λέει καὶ συμπληρώνει: «Οι αλγόριθμοι έχουν δημιουργήσει µια παράλληλη πραγματικότητα, καθορίζοντας τον χώρο, τον χρόνο, την εγγύτητα καὶ τους τρόπους επικοινωνίας µας. Επιλέγουμε να μοιραζόμαστε την εικόνα µας και σπανιότερα τον εαυτό μας. Γινόμαστε επιµελητές των στιγμών καὶ των εμπειριών µας, βιώνοντας ταυτόχρονα την τυραννία της αυθεντικότητας. Στρεφόµαστε στον εαυτό, προτιµάμε να στείλουμε ένα μήνυμα παρά να τηλεφωνήσουµε, διότι φοβόμαστε την έκθεση, την τυχαιότητα, το απρόβλεπτο που μπορεί να επιφέρει µια συνομιλία, εν αντιθέσει µε το γραπτό μήνυμα».

Ἱ. εικονιστικό υποκείµενο: το πρόσωπο όπως παρουσιάζεται μέσα απόεικόνεςοοοΟοΟοΟοΟοο ο. [Ανακτημένο από τη ἰ ἴπ.η; απόσπασμα από τη συζήτηση του καθηγητή Φιλοσοφίας Θ. Τάση µε τον δημοσιογράφο Γ. Πανταζόπουλο µε αφορμή την έκδοση του βιβλίου του καθηγητή Πολιτικές του Βίου ΙΙ. Η επιμέλεια εαυτού στην εικονιστική κοινωνία. Ελαφρώς διασκευασμένο για τις ανάγκες της γραπτής εξέτασης] ΚΕΙΜΕΝΟ 7 Η διαµόρφωση της ταυτότητας στην εφηβεία Η ανάπτυξη των προσωπικών στόχων των εφήβων σχετίζεται µε την ευρύτερη διαδικασία της διαμόρφωσης της ταυτότητας. Η επιτυχής διαµόρφωση της ταυτότητας συνδέεται αφενός µε την ανάπτυξη µιας σαφούς και ολοκληρωμένης αίσθησης του εαυτού και αφετέρου µε τη θέση και τοποθέτηση του εαυτού στον χρόνο και το κοινωνικό περιβάλλον. Η ταυτότητα ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

παρέχει ένα πλαίσιο στην πορεία της ζωής του ατόμου, που συνδέει τους προσωπικούς του στόχους και τις επιλογές στη ζωή του.

Το έργο της διαμόρφωσης της ταυτότητας του Εγώ περιλαµβάνει πολλές πλευρές. Αρχικά, ο έφηβος πρέπει να διαμορφώσει µια εικόνα για τον εαυτό του ως πρόσωπο, δηλαδή να νιώθει ότι είναι µια ξεχωριστή προσωπικότητα µε τις δικές του αξίες, αρχές και πεποιθήσεις και ότι διαθέτει µια εσωτερική ενότητα, διαχρονική σταθερότητα και συνέχεια ανάμεσα σε αυτό που υπήρξε κατά την περίοδο της παιδικής του ηλικίας και σε αυτό που προσδοκά από Το αναμενόμενο µέλλον.

Κατά τη διαδικασία διαμόρφωσης της ταυτότητας παρέχεται στον έφηβο η δυνατότητα να γνωρίσει και να δοκιμάσει ποικίλους κοινωνικούς ρόλους, να πειραματιστεί µε διαφορετικά στυλ ζωής, να γνωρίσει καὶ να συνδιαλλαγεί µε πολλά διαφορετικά πρόσωπα του ιδίου και του αντίθετου φύλου και να μελετήσει διεξοδικά καθεµιά από τις προβαλλόµενες κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές και πολιτιστικές θεωρίες. Έργο εξαιρετικά δύσκολο για τον έφηβο των καιρών µας, αφού καλείται να συγκρίνει και να ταξινοµήσει τόσο τις διαπροσωπικές του σχέσεις, όσο και τις φιλοσοφικές απόψεις και αξίες της ζωής σε ένα πολυπολπισµικό περιβάλλον, που µε τα νέα δεδοµένα της μετανάστευσης καὶ των ραγδαίων τεχνολογικών εξελίξεων απαιτεί ένα πολύ µεγάλο χρονικό διάστηµα για την αποκωδικοποίησή του καὶ την κατανόηση της νέας τάξης πραγμάτων.

Η διαδικασία της δημιουργίας της ταυτότητας επηρεάζεται σε µεγάλο βαθµό από τις πιέσεις που το άτοµο δέχεται από τον κοινωνικό του περίγυρο, που µπορεί να εἶναι η οικογένεια, το σχολείο µε τις υποχρεώσεις που επιβάλλει, οι συμμαθητές και οι φίλοι του. Για μερικούς εφήβους η διαδικασία της δημιουργίας ταυτότητας είναι δύσκολη, µε αποτέλεσµα να κλείνουν το κεφάλαιο αυτό, παίρνοντας εύκολες και γρήγορες αποφάσεις χωρίς να διερευνούν όλες τις προοπτικές καὶ εναλλακτικές οδούς που ανοίγονται μπροστά τους, χάνοντας µε αυτόν τον τρόπο την ευκαιρία να πάρουν τις αποφάσεις που θα τους οδηγήσουν στην ανάπτυξη του καλύτερού τους εαυτού. Άλλοι έφηβοι, πάλι, βιώνουν σύγχυση κατά τη διαδικασία της δημιουργίας ταυτότητας, όταν δεν δεσμεύονται από στόχους και αξίες, από όπου και να προέρχονται αυτοί (οικογένεια, κοινωνία, σχολείο, φίλοι) και αντιμετωπίζουν την ταυτότητά τους µε απάθεια. Τα άτοµα αυτά έχουν μεγάλη δυσκολία στην αντιμετώπιση των απαιτήσεων που επιβάλλονται από το σχολείο, τη δέσµευση που απαιτούν οι σχέσεις µε τους φίλους και τον προγραμματισμό για το μέλλον.

[Σύγχρονα Προβλήματα Εφηβείας, Παιδαγωγική Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών του ΟΑΕΔ, σσ. 41-13 Επιστημονικός υπεύθυνος ενότητας: Εύη Μακρή-Μπότσαρη. Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης, ΕΚΠΑ].

ΚΕΙΜΕΝΟ ἃ

Ανθοφορίες Ὥταν όμορφος εκείνος ο Απρίλης. Από τους πιο όµορφους. Έτσι όπως τον θυμάμαι στον πευκώνα της πλαγιάς. Το πλατανόδασος απέναντι να πρασινίζει καὶ οἱ αγριάδες να ψηλώνουν μέχρι το γόνατο. Μια ατέλειωτη στρατιά από κάµπιες να κατεβαΐνει από τον κορμό ενός δέντρου και οι ξεραμένες πευκοβελόνες να σχηματίζουν ένα μαλακό στρώμα κάτω από τα πόδια µου. Εκεί καθόµουνα αμίλητος και ευτυχισμένος. Γιατί είναι ωραίο να είσαι στα δεκάξι στον πευκώνα του χωριού σου για το πρώτο ραντεβού καὶ να ονειρεύεσαι ότι έτσι ακριβώς θα ήθελες να εἶναι όλη η ζωή σου: ένας καταπράσινος Απρίλης, µε τον ουρανό να

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ψιχαλίζει την πρώτη ανοιξιάτικη βροχή. Κι εσύ να κοιτάς µια το ανθισµένο τοπίο και µια το όμορφο κορίτσι δίπλα σου χωρίς να δίνεις δεκάρα για το ατύχημα που έγινε δυο μέρες πριν στο Τσέρνομπιλ! και για τις προειδοποιήσεις των επιστημόνων για το ραδιενεργό νέφος καὶ τον κίνδυνο βροχής. 1. Πόλη της Ουκρανίας όπου το 1986 εξερράγη πυρηνικός αντιδραστήρας και κάλυψε µε ραδιενεργό νέφος όλη την Ευρώπη. [Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης, Η ιδιωτική µου αντωνυμία, εκδ. Κίχλη, Αθήνα 2018, σσ. 72-18]. Θέμα Α ΑΊ1. Να αποδώσετε συνοπτικά σ᾿ ένα δικό σας κείµενο 70-80 λέξεων το περιεχόµενο του αποσπάσματος του Κειμένου } «Η ανάπτυξη των προσωπικών στόχων ... την κατανόηση της νέας τάξης πραγμάτων».

Θέμα Β ΒΊ. Να γράψετε στο τετράδιό σας δίπλα στον αριθµό της Στήλης Α το γράµµα από τη Στήλη Β που αντιστοιχεί στην ορθή απάντηση, µε βάση το περιεχόµενο των Κειμένων Ι και 2 (χωρίς αναφορά σε χωρία των κειμένων): Στήλη Α Στήλη Β Ἱ. Σύμφωνα µε την πρώτη παράγραφο του Κειμένου Ί1, η | β. συγκρούεται µε την αυτοεκτίμηση. προβολή εικόνων του εαυτού Υ.. Ύδεα απαραπήητη για Την α αυτοεκτίμηση. , » α. Το εικονιστικό υποκείµενο θυσιάζει ἳ Στη δεύτερη παραγραφο. Του χωρίς δεύτερη σκέψη τη µοναδικότητά του ειµένου Ί υποστηρίζεται ὅτι ώστε να συμμετέχει σε ένα σύνολο. β. προτιμά σε κάθε περίπτωση να µην ανήκει πουθενά, ώστε να διασφαλίσει τη δυνατότητα επιλογής. γ. αναζητά τον προσανατολισμό του μέσω των άλλων, για να αντλήσει νόημα. ἃ. Στην τρίτη παράγραφο του |α. ὁ,ι εἶναι εύκολα προσβάσιμο στο Κειμένου Ί υποστηρίζεται ότι διαδίκτυο δεν προκαλεί έντονες συγκινήσεις. β. ο καταιγισµός πληροφοριών προκαλεί σύγχυση. γ. η ευκολία της πρόσβασης στην πληροφορία προσφέρει συχνές συγκινήσεις. ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

4. Στην τέταρτη παράγραφο του |α. αποφεύγουμε την άµεση προφορική Κειμένου 1 υποστηρίζεται ότι και γραπτή επικοινωνία. β. αποφεύγουμε την ἄμεση προφορική συνομιλία. Υ. φοβόμαστε τη γραπτή επικοινωνία. Ἀ. Στην τέταρτη παράγραφο του |α. όλοι οι έφηβοι βιώνουν µε τον ίδιο Κειμένου } υποστηρίζεται ότι τρόπο τη διαµόρφωση της ταυτότητάς του. β. όσοι δυσκολεύονται µε τη διαµόρφωση της ταυτότητάς τους δεν λαμβάνουν ύχραιμες αποφάσεις. γ. η δέσµευση από στόχους και αξίες οδηγεί τους εφήβους σε σύγχυση κατά τη διαµόρφωση της ταυτότητάς τους.

Β2. α. «Το εικονιστικό υποκείµενο ... επιλογής»: Στο συγκεκριµένο απόσπασµα της δεύτερης παραγράφου του Κειμένου Ι υπάρχουν επαναλαμβανόμενες αντιθέσεις. Να εντοπίσετε τις αντιθέσεις αυτές και να εξηγήσετε τη λειτουργία τους ως προς Το περιεχόμενο και το ύφος του Κειμένου (μονάδες ϐ) β. Στο απόσπασμα της τέταρτης. παραγράφου του Κειμένου («Επιλέγουµε ... μήνυμα») κυριαρχεί το α΄ πληθυντικό ρηµατικό πρόσωπο. Να εξηγήσετε τη λειτουργία του ως προς το επικοινωνιακό αποτέλεσµα (µονάδες 4) Μονάδες !ῇ Βὰἄ. Να δείξετε δύο βασικούς τρόπους οργάνωσης του λόγου στην τέταρτη παράγραφο του Κειμένου 2 (Η διαδικασία της δηµιουργίας ... τον προγραμματισμό για το μέλλον) µε αναφορά σε συγκεκριµένα χωρία (μονάδες 4) και να εξηγήσετε πώς οι τρόποι αυτοί συμβάλλουν στη σύνδεση των νοημάτων και στην ανάπτυξη της βασικής θέσης της παραγράφου (µονάδες ϐ). η ΘέμαΓ ΓΊ. Ποια είναι η ψυχική και συναισθηματική κατάσταση του έφηβου ήρωα του Κειμένου ὃ3 και ποιοι παράγοντες τη διαμορφώνουν; Να τεκµηριώσετε την απάντησή σας αξιοποιώντας τρεις κειμενικούς δείκτες. Εσείς προσωπικά συμμερίζεστε τη στάση και τη συμπεριφορά του; (150-200 λέξεις)

ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Θέμα Δ ΔΊ. «Η συζήτηση οδηγείται στον εθισµό που προκαλούν τα Βδοοὶα! πηθαῖα και στο πώς ο ψηφιακός κόσµος έχει υποκαταστήσει τις ανθρώπινες σχέσεις» (Κείμενο 1) α) Συμφωνείτε ή διαφωνείτε µε τη διαπίστωση ότι τα δοοῖα! πηθαία (μέσα κοινωνικής δικτύωσης) προκαλούν εθισµό και ότι ο ψηφιακός κόσµος έχει υποκαταστήσει τις ανθρώπινες σχέσεις; β) Με ποιους τρόπους πιστεύετε ότι μπορούν να αξιοποιούνται τα κοινωνικά δίκτυα, ώστε να ωφελούν τον νέο άνθρωπο; Να διατυπώσετε τις θέσεις σας σε ένα άρθρο 300-400 λέξεων που θα δημοσιευτεί στην ηλεκτρονική εφημερίδα του σχολείου σας αξιοποιώντας δημιουργικά τα Κείμενα Ί και 2. η ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημερομηνία και Το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας Το όνομά σας.

Σ.. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων. αµέσως µόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

ἃ... Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

κ... Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη εἶναι αποδεκτή.

Ἀ. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

Β. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: Ι1.Πῆ

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 5ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΡΙΤΗ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2025

ΑΡΧΗ 2 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 2 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ [Α νακτημένο από τη Lifo . gr α πόσπασμα από τη συζήτηση του καθηγητή Φιλοσοφίας Θ. Τάση με τον δημοσιογράφο Γ. Πανταζόπουλο με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του καθηγητή Πολιτικές του Βίου II . Η επιμέλεια εαυτού στην εικονιστική κοιν ωνία . Ελαφρώς διασκευασμένο για τις ανάγκες της γραπτής εξέτασης ] . ΚΕΙΜΕΝΟ 2 Η διαμόρφωση της ταυτότητας στην εφηβεία Η ανάπτυξη των προσωπικών στόχων των εφήβων σχετίζεται με την ευ ρύτερη διαδικασία της διαμόρφωσης της ταυτότητας. Η επιτυχής διαμόρ φωση της ταυ τότητας συνδέεται αφενός με την ανάπτυξη μιας σαφούς και ολοκληρωμένης αίσθησης του εαυτού και αφετέρου με τη θέση και τοποθέτηση του ε αυτού στον χρόνο και το κοινωνικό περιβάλλον. Η ταυτότητα παρέχει ένα πλαίσιο στην πορεία της ζωής του ατόμου, που συνδέει τους προσωπικούς του στόχους και τις επιλογές στη ζωή του. Το έργο της διαμόρφω ση ς της ταυτότητας του Εγώ περιλαμβάνει πολλές πλευρές. Α ρχικά, ο έφηβος πρέπει να διαμορφώσει μια εικόνα για τον εαυτό του ως πρόσωπο, δ ηλαδή να νιώθει ότι είναι μια ξεχωριστ ή προσ ωπικότητα με τις δικές του αξίες, αρχές και πεποιθήσεις και ότι δι α θ έ τει μια εσωτερική ενότητα , διαχρονική σταθερότητα και συνέχεια ανάμεσα σ ε αυτό που υπήρξε κατά την περίοδο της παιδικής του ηλικίας και σε αυτό που προσδοκά από το αναμενόμενο μέλλον . Κ ατά τη διαδικασ ία διαμόρφωσης της ταυτότητας παρέχεται στον έφηβο η δυνατότητα να γνωρίσει και να δ οκιμάσει ποικίλους κοινωνικούς ρόλους, να πειραματιστεί με διαφορετικά στυλ ζωής, να γνωρίσει και να συνδια λλαγεί με πολλά διαφορετικά πρόσωπα του ιδίου και του αντίθετου φύλου και να μελετήσει διεξοδικά καθεμιά από τις προβαλλόμενες κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές και πολιτιστικ έ ς θεωρίες . Έργο ε ξαιρετικά δύσκολο γ ια τον έφηβο των και ρών μας , αφού καλείται να συγκρίνει και να ταξινο μήσει τόσο τις διαπροσωπικές του σχέσεις, όσο και τις φιλοσοφικές απόψεις και αξίες της ζωής σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλο ν , που με τα νέα δεδομέν α της μετανάστευσης και των ραγδαίων τεχ νολογικών εξελί ξεων απαιτεί ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα για την αποκωδικοποίησ ή του και την κατανόηση της νέας τάξης πραγμάτων. Η διαδικασία της δημιουργίας της ταυτότητας επηρεάζεται , επίσης , σε μεγάλο βαθμό από τις πιέσεις που το άτομο δέχ εται από το ν κοινωνι κό του περίγυρο , που μπορεί να είναι η οικογένεια, το σχολείο με τις υποχρεώσεις που επι βάλλει, οι συμμαθητές και οι φίλοι του. [ Σύγχρονα Προβλήματα Εφηβείας , Παιδαγωγική Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών του ΟΑΕΔ , σ σ . 41 - 43 . Επ ι στημονικός υπεύθυνος ενότητας : Εύη Μακρή -

ΑΡΧΗ 3 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 3 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ Μπότσαρη. Ανώτατη Σχολ ή Παιδαγωγικής και Τε χ νολογικής Εκπαίδε υσης, ΕΚΠΑ] . ΚΕΙΜΕΝΟ 3 Ανθοφορίες Ήταν όμορφος εκείνος ο Απρίλης. Από τους πιο όμορφους. Έτσι όπως τον θυμάμαι στον πευκώνα της πλαγιάς. Το πλατανόδασος απέναντι να πρασινίζει και οι αγριάδες να ψηλώνουν μέχρι το γόνατο. Μια ατέλειωτη στρατιά από κάμπιες να κατεβαίνει από τον κορμό ενός δέντρου και οι ξεραμένες πευκοβελόνες να σχηματίζουν ένα μαλακό στρώμα κάτω από τα πόδια μου. Εκεί καθόμουνα αμίλητος και ευτυχισμένος. Γιατί είναι ωρ αίο να είσαι στα δεκάξι στον πευκώνα του χωριού σου για το πρώτο ραντεβού και να ονειρεύεσαι ότι έτσι ακριβώς θα ήθελες να είναι όλη η ζωή σου: ένας καταπράσινος Απρίλης, με τον ουρανό να ψιχαλίζει την πρώτη ανοιξιάτικη βροχή. Κι εσύ να κοιτάς μια το ανθισ μένο τοπίο και μια το όμορφο κορίτσι δίπλα σου χωρίς να δίνεις δεκάρα για το ατύχημα που έγινε δυο μέρες πριν στο Τσέρνομπιλ 1 και για τις προειδοποιήσεις των επιστημόνων για το ραδιενεργό νέφος και τον κίνδυνο βροχής. 1. Πόλη της Ουκρανίας όπου το 1986 εξ ε ρ ράγη ο πυρηνικός αντιδραστήρας και κάλυψε με ραδιενεργό νέφος όλη την Ευρώπη. [Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης, Η ιδιωτική μου αντωνυμία , εκδ. Κίχλη, Αθήνα 2018 , σσ. 72 - 73]. Θέμα Α Α1. Να αποδώσετε συνοπτικά σ’ ένα δικό σας κείμενο 6 0 - 7 0 λέξεων το περιεχόμενο του αποσπάσματος του Κειμένου 2 « Το έργο της διαμόρφωσης … οι συμμαθητές και οι φίλοι του ». Θέμα Β Β1. Με βάση το Κείμενο 1 , να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου ως σωστές ή λανθασμένες, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε περίοδο τη λέξη Σωστό ή Λάθος (δεν χρειάζεται να αναφέρετε συγκεκριμένο χωρίο των κειμένων): α. Μία selfie συμβάλλει στ ην αυτοεκτίμηση του ατόμου.

ΑΡΧΗ 4 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 4 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ β. Ό,τι βρίσκεται εύκολα στο διαδίκτυο , μ α ς συγκινεί περισσότερο. γ. Οι αλγόριθμοι καθορίζουν πού, πότε και πώς επικοινωνούμε. δ. Οι χρήστες των κοινωνικών δικτύων συνήθως φροντίζουν με προσοχή την εικόνα τους. ε. Οι χρήστες των κοινωνικών δικτύων προτιμούν την τηλεφωνική επικοινωνία παρά τη γραπτή. Β2. α. Στ ο Κείμεν ο 1 γίνεται χρήση διαρθρωτικών λέξεων . Να εξηγήσετε τι δηλώνουν οι παρακάτω λέξεις : αλλά (τ ο πρώτο) , ώστε , διότι (μονάδες 6 ) . β. Στη ν πρώτη παράγραφο του Κειμένου 2 (« Η ανάπτυξη … επιλογές στη ζωή του » ) κυριαρχεί το γ ΄ ενικό ρηματικό πρόσωπο . Να εξηγήσετε ποια είναι η λειτουργία του στο επικοινωνιακό αποτέλεσμα του α ποσπάσματος (μονάδες 4) . Β3. Ποιες από τις παρακάτω υπογραμμισμένες λέξεις έχουν κυριολεκτική και ποιες μεταφορική σημασία ; α. Αναζητά μια πυξίδα ώστε να προσανατολιστεί (Κείμενο 1) . β. … στ η θύελλα της πληροφόρησης (Κείμενο 1) . γ. Γινόμαστε επιμελητές των στιγμών και των εμπειριών μας, βιώνοντας ταυτόχρονα την τυραννία της αυθεντικότητας (Κείμενο 1) . δ. Ο έφηβος πρέπει να διαμορ φώσει μια εικόνα για τον εαυτό του ως πρόσωπο, δηλαδή να νιώθει ότι είναι μια ξεχωριστή προσωπικότητα (Κείμενο 2) . ε. … ν α μελετήσει διεξοδικά καθεμιά από τις προβαλλόμενες κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές και πολιτιστικές θεωρίες (Κείμενο 2) . Θέμα Γ Γ1. Ποια είναι η ψυχική και συναισθηματική κατάσταση του εφήβου ήρωα του Κειμένου 3 και ποιοι παράγοντες τη διαμορφώνουν; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας αξιοποιώντας τρεις κειμενικούς δείκτες. Εσείς προσωπικά συμμερίζεστε τη στάση και τη συμπεριφορά του; (150 - 200 λέξεις)

ΑΡΧΗ 5 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 5 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ Θέμα Δ Δ1. « Η συζήτηση οδηγείται στον εθισμό που π ροκαλούν τα social media και στο πώς ο ψηφιακός κόσμος έχει υποκαταστήσει τις ανθρώπινες σχέσεις » (Κ είμενο 1) . α) Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με τη διαπίστωση ότι τα social media ( μέσα κοινωνικ ής δ ικτύωσης ) προκαλούν εθισμό και ότι ο ψηφιακός κόσμος έχει υποκαταστήσει τις ανθρώπινες σχέσεις ; β) Με ποιους τρόπους πιστεύετε ότι μπορούν να αξιοποι ού ν ται τα κοινωνικά δίκτυα , ώστε να ωφελούν τον νέο άνθρωπο; Να διατυπώσετε τις θέσεις σας σε ένα άρθρο 300 - 400 λέξεων που θα δημοσιευτεί στ ην ηλεκτρονική εφημερίδα του σχολείου σας αξιο ποιώντας δημιουργικά τα Κ είμενα 1 και 2 . ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομένους) 1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα. Στο εσώφυλλο πάνω - πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω - πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα. Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας. 2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγρά φων, αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα. 3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μ όνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει. 4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή. 5. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων. 6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17.00 ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ K ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ