Βιολογία Πανελλήνιες 2023: Θέματα & Λύσεις

ΤΡΙΤΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2023

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑΑ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις ΑΊ έως Α5 και δίπλα Το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση. ΑΊ1. Τα ινίδια χρωματίνης α. διπλασιάζονται κατά τη µετάφαση. β. είναι ορατά στο οπτικό μικροσκόπιο. γ. αποτελούνται από νουκλεοσώματα. δ. τα συναντάµε στην πρόφαση της κυτταρικής διαίρεσης.

Α2. Οἱ δεσμοί που σταθεροποιούν τη δευτεροταγή δοµή του ΌΡΝΑ είναι α. 3΄ - δ΄ φωσφοδιεστερικοί δεσµοί. β. δεσµοί υδρογόνου. γ. πεπτιδικοί δεσµοί. δ. δισουλφιδικοί δεσµοί.

ΑΔ. Για τη διάγνωση της κυστικής ίνωσης κατά τη διενέργεια προγεννητικού ελέγχου σε έμβρυο έντεκα εβδομάδων απαιτούνται α. αµνιοπαρακέντηση και μοριακή διάγνωση. β. λήψη χοριακών λαχνών και μοριακή διάγνωση. γ. αµνιοπαρακέντηση και βιοχημική δοκιμασία. δ. λήψη χοριακών λαχνών και µελέτη καρυότυπου.

Α4. Κατά την ἐκφραση της γενετικής πληροφορίας, από τον πυρήνα εισέρχεται και εξέρχεται, αντίστοιχα α. ΓΕΝΑ, ΙΕΝΑ. β. ΕΝΑ, ΕΝΑ πολυμεράση. γ. µεταγραφικός παράγοντας, ΓΗΝΑ. δ. ΝΑ πολυμεράση, µεταγραφικός παράγοντας.

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

Αδ. Η ινσουλίνη α. κωδικοποιείται από δύο γονίδια και αποτελείται από δύο πεπτίδια. β. κωδικοποιείται από ένα γονίδιο και έχει 50 πεπτιδικούς δεσμούς. γ. αποτελείται από ἑνα πεπτίδιο και έχει 50 πεπτιδικούς δεσμούς. δ. κωδικοποιείται από ἑνα γονίδιο και έχει 49 πεπτιδικούς δεσμούς.

ΘΕΜΑ Β ΒΊ. Δίνεται το παρακάτω διάγραµµα, το οποίο σχετίζεται µε τη χημική αντίδραση που καταλύει η καταλάση. α » ΞἜ 8 Ὁ 3 8 Ξὂ κα) 2 ΞΞ γ ΞἙ ςα νν β χρόνος ἵ α) Να αντιστοιχίσετε τις καμπύλες της στήλης Ι µε τις χημικές ουσίες της στήλης ΙΙ (ένα στοιχείο της στήλης ΙΙ περισσεύει). Στήλη ΙΙ '. ᾱ' Καπαλάση “ΙΒ... |υπεροξείδιο του υδρογόνου ''..Ὁυ'' ]ἰδιοξείδιοτουάνθρακα ΜΙΣΟ, () β) Σε ποια κατηγορία μµακροµορίων ανήκουν τα ένζυμα; (Μονάδα 1) γ) Πώς ονομάζονται τα μονομερή από τα οποία δομούνται τα ένζυμα; (Μονάδα 1) δ) Από πόσα διαφορετικά μονομερή δομούνται τα ένζυμα (Μονάδα Ί1) και σε τι διαφέρουν µεταξύ τους αυτά τα μονομερή (Μονάδα 1);

Β2. Να ορίσετε τις παρακάτω έννοιες: α) Αποικία β) Στατική φάση ανάπτυξης γ) Επιχιασμός

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

Β3. Ποια είναι τα μειονεκτήματα της παραγωγής εµβολίων από νεκρές ή από εξασθενηµένες μορφές ενός παθογόνου µικροοργανισμού;

Β4. Να αναφέρετε τις περιοχές/δοµές ενός κυττάρου φύλλου λεµονιάς, στις οποίες γίνεται πρωτεϊνοσύνθεση.

Βδ5. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της χρησιμοποίησης διαγονιδιακών φυτών και ζώων για την αύξηση της φυτικής και ζωικής παραγωγής ἐναντι της κλασσικής μεθόδου των διασταυρώσεων;

ΘΕΜΑΓ Σε έναν διπλοειδή οργανισμό, στον οποίο το φύλο καθορίζεται όπως στον άνθρωπο, αποµονώθηκαν τα δύο θυγατρικά κύτταρα Α και Β που προέκυψαν στο τέλος της πρώτης µειωτικής διαίρεσης, του ίδιου άωρου γεννητικού κυττάρου: - ΣΤΟ Κύτταρο Α όλα τα χρωμοσώματα είχαν φυσιολογική δοµή, ενώ εντοπίστηκαν και τα δύο χρωμοσώματα του Ί115ὺ ζεύγους. ο ΣΤΟ Κύτταρο ΗΒ εντοπίστηκαν συνολικά Ίδ χρωμοσώματα, όλα µε φυσιολογική δοµή. ΓΊ. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: α) Πώς ονομάζεται το φαινόμενο που οδήγησε στην παραγωγή των κυττάρων Α και Β; (Μονάδα 1) β) Ποιος εἶναι ο φυσιολογικός διπλοειδής αριθµός χρωμοσωμάτων του συγκεκριμένου οργανισµού; () γ) Πόσα μόρια ΝΑ έχει καθένα από τα κύτταρα Α και Β; () δ) Πόσα χρωμοσώματα Θα έχουν οι γαµέτες που προκύπτουν από τα κύτταρα Α και Β, εφόσον η δεύτερη μµειωτική διαίρεση γίνεται φυσιολογικά; ()

Γ2. Ένας ερευνητής κατασκεύασε µία ΟΌΝΑ βιβλιοθήκη από παγκρεατικά κύτταρα ανθρώπου και µια ΟΌΝΑ βιβλιοθήκη από ηπατικά κύτταρα ανθρώπου. Παρατήρησε ότι μεταξύ των δύο βιβλιοθηκών κάποιοι κλώνοι ήταν ίδιοι και κάποιοι διαφορετικοί. Να εξηγήσετε τις παρατηρήσεις του.

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

ΓΔ. Δυο γονιδιωμµατικές βιβλιοθήκες που Κατασκευάστηκαν από δύο σπερματοζωάρια του ίδιου ανθρώπου µε τη χρήση των ιδίων ενζύμων και των ίδιων μηχανισμών, είναι ίδιες ή διαφορετικές (Μονάδα 1); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας ().

Σε ένα εἶδος εντόµου το χρώμα των ματιών µπορείνα είναι είτε κόκκινο είτε λευκό, ενώ το μήκος των κεραιών µπορεί να είναι είτε µεγάλο είτε μικρό. Από τη διασταύρωση ενός αρσενικού µε κόκκινα μάτια και μεγάλες κεραίες µε ένα θηλυκό µε λευκά μάτια και µικρές κεραίες προκύπτουν οι ακόλουθοι απόγονο:: 100 θηλυκά µε κόκκινα μάτια και μεγάλες κεραίες 100 αρσενικά µε λευκά μάτια και μεγάλες κεραίες 80 θηλυκά µε κόκκινα μάτια και µικρές κεραίες 80 αρσενικά µε λευκά μάτια και µικρές κεραίες Γ4. Να προσδιορίσετε τον τρόπο µε τον οποίο κληρονομούνται τα δύο χαρακτηριστικά (). Να γράψετε τους γονότυπους των γονέων και για τα δύο χαρακτηριστικά (). Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας, κάνοντας την/τις κατάλληλη/ες διασταύρωση/διασταυρώσεις ().

Δίνονται: ο ΣΤΟ έντομο το φύλο καθορίζεται όπως στον άνθρωπο. - Οἱ δύο ιδιότητες ελέγχονται από γονίδια που βρίσκονται σε διαφορετικά ζεύγη χρωμοσωμάτων. Δεν απαιτείται η διατύπωση των νόµων του Μθηᾶθ!. ΘΕΜΑ Δ Στην Εικόνα 1 δίνεται τμήμα DNA ευκαρυωτικού κυττάρου που φέρει ασυνεχές γονίδιο, το οποίο κωδικοποιεί ένα ολιγοπεπτίδιο. εσώνιο ΤΤΟΛΤΟΟΑΑΤΤΟΟΑΛΤΕΑΛΑΑΕΕ6ΕςΤΑΘΕΕΕΛΑΑΤΤΟΤΑΕςΟςΟς ΑΔΟΕΤΑΟςΟΤΤΑΛΕΕΤΑΟΤΤΤΟΟΟΑΛΤΟΟΟςΟΓΤΤΑΛΟΛΤΟΞΖΕΞα Εικόνα Ί ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΒΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΔΊ. α) Να γράψετε το πρόδροµο ΙΠΕΝΑ και το ώριμο ΙΠΕΝΑ, που προκύπτουν από τη μεταγραφή του παραπάνω τµήµατος (χωρίς αιτιολόγηση). () β) Από πόσα αμινοξέα αποτελείται το ολιγοπεπτίδιο που κωδικοτπτοιείται (χωρίς αιτιολόγηση); ()

Στο παραπάνω τµήµα DNA επιδρούμε µε την περιοριστική ενδονουκλεάση Εοοκ! και το θραύσμα που προκύπτει εισάγεται σε πλασμίδια. τα οποία έχουν κοπεί µε την ἴδια περιοριστική ενδονουκλεάση. Στη συνέχεια µετασχημµατίζονται βακτήρια µε σκοπό την ἐκφραση του γονιδίου του παραπάνω τµήµατος. Δ2. α) Να γράψετε την αλληλουχία βάσεων που ενσωματώνεται στα πλασμίδια (χωρίς αιτιολόγηση). () β) Να γράψετε τα κωδικόνια του γονιδίου που μεταφράζονται σε αμινοξέα στα βακτήρια () και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας ().

Το γονίδιο της Εικόνας 2 κωδικοποιεί ἑνα μόριο ΓΕΝΑ, που αποτελεί τµήµα της μικρής ριβοσωμικής υποµονάδας. αλυσίδα Ι: ΤΑΟΛΟΛΟΛΟΛΤΑΤΑΟΘΕ6ΤΑΟΤΟΑΛΟΛΤΑΛΟΤΑ αλυσίδα: ΑΤΟΤΟΤΟΤΟΤΑΤΑΤΕΟΟΑΛΤΟΛΕΤΟΤΑΤΤΟΑΛΤ Εικόνα 2 Για το γονίδιο αυτό έχει κατασκευαστεί ο ανιχνευτής της Εικόνας 3, ο οποίος υβριδοποιείται στην κωδική αλυσίδα του γονιδίου. 3΄ «-« ὂΑΟΌα - 5΄ Εικόνα 3 ΔΟΣ. α) Να γράψετε τους προσανατολισμούς των αλυσίδων 1 και ΙΙ της Εικόνας 2 (χωρίς αιτιολόγηση). () β) Να γράψετε την αλληλουχία του ΓΕΝΑ που προκύπτει από το γονίδιο της Εικόνας 2 (χωρίς αιτιολόγηση). ()

ΤΕΛΟΣ 5ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΘΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Στο τµήµα DNA της Εικόνας 4 περιέχεται γονίδιο που κωδικοποιεί ένα ολιγοπεπτίδιο. Η δ΄ αµετάφραστη περιοχή του ΙΠΕΝΑ που παράγεται από τη μεταγραφή του γονιδίου της Εικόνας 4 συνδέεται µε το ΓΕΝΑ που κωδικοτποιείται από το γονίδιο της Εικόνας 2 µέσω μίας αλληλουχίας μήκους 8 βάσεων. αλυσίδα ΙΙΙ: ΟςΟΑΛΟΑΛΟΑΛΟΛΟΟςΤΑΤΕΟΤΑΟΑΛΑΟΑΛΟΛΤΑΤΑΛΟΛΤΟςς αλυσίδα ΙΨ': ΘΕΤΟΤΟΤΟΤΕΟΑΛΤΑΟΞΕΑΤΕΤΤΟΤΟΤΑΤΑΤΤΟΤΑΦΘΦΕΕ Εικόνα 4

Δ4. Να γραφεί η αλληλουχία, μήκους 8 βάσεων, του ΓΑΕΝΑ που θα συνδεθεί µε το ΓΠΚΕΝΑ του γονιδίου της Εικόνας 4 (). Ποια από τις δύο αλυσίδες (ΙΙ! ή Ιν) του γονιδίου της Εικόνας 4 είναι η κωδική αλυσίδα (); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας ().

Μονάδες ὃ8 ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζόµενους/τις εξεταζόµενε

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατοµικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημερομηνία Και ΤΟ εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση επιστημονικά τεκµηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. ῳΔιάρκεια εξέτασης: τρεις (93) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 6ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΣΑΒΒΑΤΟ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2023

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑΑ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις ΑΊ έως Αδ και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση. ΑΊ1. Κατά την καλλιέργεια ενός αυτότροφου μµικροοργανισμού δεν εἶναι απαραίτητη η παρουσία στο θρεπτικό υλικό α. μεταλλικών ιόντων. β. νερού. γ. νιτρικών ή αμμωνιακών ιόντων. δ. γλυκόζης ή άλλου υδατάνθρακα.

Α2. Σε ἑνα ανασυνδυασµένο πλασμίδιο, για την κατασκευή του οποίου χρησιμοποιήθηκε µόνο η Εοοβ!, η αλληλουχία της ΕοοΚ!Ι υπάρχει α. καμία φορά. β. μία φορά. γ. δύο φορές. δ. τέσσερις φορές.

Α3. Σύνδεση ριβονουκλεοτιδίου µε δεσοξυριβονουκλεοτίδιο µε οµοιοπολικό δεσµό παρατηρείται κατά α. τη μεταγραφή. β. την αντιγραφή. γ. τη μετάφραση. δ. την ωρίμανση.

Α4. Από τα παρακάτω θηλυκά άτοµα, περισσότερο πυρηνικό ΝΑ παρατηρείται στο άτομο που πάσχει από α. σύνδρομο Όοννη. β. τρισωμία 13. γ. σύνδρομο Τυτγηποτ. δ. σύνδρομο «φωνή της γάτας».

Αδ. Το αντικωδικόνιο είναι µια ειδική τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. ΠΠΕΝΑ. β... ΙΕΝΑ. γ. ΓΕΝΑ. δ. ΒΠΕΝΑ.

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘΕΜΑ Β ΒΊ. Να αντιστοιχίσετε τα στοιχεία της Στήλης Ι του παρακάτω πίνακα µε τα στοιχεία της Στήλης ΙΙ. Στήλη! Στήλη ΙΙ Α..Ινίδιο χρωματίνης 1. Μόνο αμινοξέα 2..᾿Μόνο νουκλεοτίδια Γ.. Ῥιβόσωμα 3. Νουκλεοτίδια και αμινοξέα Δ. ΙΕΝΑ Ε. ΑΡΑ ΣΤ. ΕΝΑ-πολυμεράση Ζ. Πριμόσωμα

Β2. Κατά κανόνα υπάρχει ένας πυρήνας σε κάθε µεσοφασικό ευκαρυωτικό κύτταρο. Ὑπάρχουν ὠστόσο και εξαιρέσεις στον κανόνα αυτό. Να αναφέρετε τρεις από αυτές.

Β3. Να αναφέρετε ποιοι μηχανισμοί που συμβαίνουν φυσιολογικά κατά τη μείωση εξασφαλίζουν τη γενετική ποικιλομορφία που χαρακτηρίζει τους αμφιγονικά αναπαραγόµενους οργανισμούς (μονάδες 2). Να εξηγήσετε γιατί η γενετική ποικιλομορφία έχει µεγάλη σημασία για την εξέλιξη (μονάδες 4).

Β4. Στο σχήμα Ί απεικονίζεται κύτταρο διπλοειδούς οργανισµού σε κάποια φάση της διαίρεσής του. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις: α) Ποιο εἶδος «κυτταρικής διαίρεσης υφίσταται το κύτταρο; (μονάδα 1) β) Σε ποια φάση αυτής της κυτταρικής διαίρεσης βρίσκεται; (μονάδα 1) γ) Πόσα χρωμοσώματα και πόσα μόρια ΌΡΝΑ συναντάμε: } στον καρυότυπο του οργανισμού στον οποίο ανήκει το κύτταρο αυτό; (μονάδες 2) Ἠ Π!) στον γαµέτη του οργανισµού στον Σχήµα Ί οποίο ανήκει το κύτταρο αυτό; (μονάδες 2)

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘΕΜΑΓ Στο Σχήµα 2 δίνεται τμήμα DNA στο οποίο περιλαμβάνονται δύο γονίδια, τα Γή και Γ2 καθώς και µια θέση έναρξης αντιγραφής (Θ-Ε-Α).

ΓΙ ᾽ ᾽ Γ2 Γ-πΘὡὣ-ΘβᾶώΏπππρλὼυ 8΄“ΕΤΤΟΑΛΑΛΟΟςΤΕΟΘΟΛΤΟς'ΔΑΤΤΑΙΟΟΕΑΤΟΕΑΑΛΟΛΑΛΑΛΤΑΛΟΟς-3΄ 3΄ “ΟΑΑΕΤΤΤΟΕΕΛΟΕΟΕΤΑΕ6ΙΤΤΑΛΑΤ᾿ΕΕΘΕΤΑΟΟΤΤΩΤΤΤΤΤΑΤΤΩΕΕΕ-5’ Α Ξ] Τ Δ Σχήµα 2 Το ένα από τα δύο γονίδια κωδικοποιεί µικρό πεπτίδιο, ενώ το άλλο γονίδιο

κωδικοποιεί το [ΕΝΑ που μεταφέρει το αμινοξύ τρυπτοφάνη. ΓΊ. Ποιο από τα δύο γονίδια κωδικοποιεί το πεπτίδιο και ποιο το ΙΕΝΑ της τρυπτοφάνης; (μονάδες 2) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 4)

Γ2. Σε ποια θέση (Α ή Β) βρίσκεται ο υποκινητής του γονιδίου Ί και σε ποια θέση (Γ ή Δ) ο υποκινητής του γονιδίου 2; (μονάδες 2) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 2)

Γ3. Να εξηγήσετε µε ποιο τρόπο (συνεχή ή ασυνεχή) αντιγράφεται η κωδική αλυσίδα κάθε γονιδίου.

Γ4. α) Τι εἴδους βιβλιοθήκη μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ώστε «να κλωνοποιήσουμε και να μελετήσουμε Το γονίδιο του (ΕΝΑ και «να παράγουµε µεγάλες ποσότητες του πεπτιδίου; (μονάδες 3) β) Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας. (μονάδες 4) Δίνεται ότι το κωδικόνιο της τρυπτοφάνης είναι 5΄-0Ο6Ο6-3΄

Γδ. Κατά την κατασκευή οΌΝΑ βιβλιοθήκης από ανθρώπινο ηπατικό κύτταρο, πραγματοποιείται σύνθεση οΌΝΑ αλυσίδας µέσω αντίστροφης μεταγραφής. Στο Σχήµα ὃὅ που ακολουθεί φαίνεται το τµήµα του οΌΝΑ µε την αλληλουχία των πρώτων 20 νουκλεοτιδίων του. ΤΑΤΟΘΟΤΑΤΟΘΟΑΑΑΘΟΟΤΘΟΑ... Σχήµα 3 α) Να γράψετε την αλληλουχία των νουκλεοτιδίων του αντίστοιχου τμήματος του ΠΠΙΕΝΑ που χρησιμοποιήθηκε ως καλούπι για τη σύνθεση του οΌΝΑ. (μονάδες 2) β) Να αναφέρετε τον αριθµό των αμινοξέων που κωδικοποιεί το συγκεκριµένο τµήµα οΌΝΑ. (μονάδες 2)

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘΕΜΑ Δ

Στο ανθρώπινο χρωμόσωμα 4 υπάρχει Το γονίδιο Το οποίο κωδικοποιεί Τον

μεταγραφικό παράγοντα Δ. Ο µεταγραφικός παράγοντας Δ είναι απαραίτητος για

την έκφραση του γονιδίου που κωδικοποιεί την αντι-αιμορροφιλική πρωτεΐνη του παράγοντα ΥΙΙΙ.

Ένα ζευγάρι υγιών ατόμων πρόκειται να αποκτήσει παιδί. Και οι δύο γονείς είναι

ετερόζυγοι ως προς το γονίδιο Δ ενώ η γυναίκα είναι φορέας της αιµορροφιλίας Α.

ΔΊ. Να προσδιορίσετε τους πιθανούς γονότυπους και φαινότυπους των απογόνων ως προς την αιµορροφιλία Α. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας κάνοντας την/τις κατάλληλη/λες διασταύρωσηἹ/σεις.

Δ2. Υποθέτουμε ότι μπορούμε να εφαρμόσουμε γονιδιακή θεραπεία, εισάγοντας το φυσιολογικό αλληλόμορφο που κωδικοποιεί τον παράγοντα ΥΙΙΙ σε ασθενείς.

α) Ποιος τύπος γονιδιακής θεραπείας είναι ο καταλληλότερος στη συγκεκριμένη περίπτωση; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 2)

β) Σε ποιους από τους απογόνους του ερωτήματος ΔΊ εἶναι πιθανό να έχει αποτέλεσµα η εφαρµογή της γονιδιακής θεραπείας; (μονάδες ϐ)

Στο πλαίσιο σθηθ-ρΠπατππίπα, ένας ερευνητής έχει δημιουργήσει δύο διαγονιδιακά

πρόβατα στα οποία έχει ενσωματωθεί το γονίδιο που κωδικοποιεί την ανθρώπινη

αΊ-αντιθρυψίνη. Στο πρώτο (αρσενικό) πρόβατο το γονίδιο έχει ενσωματωθεί σε ένα από τα δύο ομόλογα χρωμοσώματα του τρίτου (35") ζεύγους ενώ στο δεύτερο

(θηλυκό) πρόβατο το γονίδιο έχει ενσωματωθεί σε ένα από τα δύο ομόλογα

χρωμοσώματα του πέμπτου (555) ζεύγους.

Δ3. Τα δύο αυτά πρόβατα διασταυρώνονται μεταξύ τους. Να προσδιορίσετε την πιθανότητα να προκύψουν απόγονοι που μπορούν να παράγουν και να εκκρίνουν την ανθρώπινη αΊ-αντιθρυψίνη στο γάλα. (µονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (µονάδες 5)

Στο χρωμόσωμα 12 του ανθρώπινου γονιδιώµατος υπάρχει η γενετική θέση που

ελέγχει την παραγωγή ενζύμου, το οποίο συμμετέχει σε µεταβολική οδό. Η απουσία

του ενζύμου οδηγεί σε ασθένεια. Η παραγωγή του ενζύμου καθορίζεται από το

επικρατές γονίδιο Α.

Αρσενικό άτοµο που πάσχει από την ασθένεια λόγω έλλειψης του συγκεκριμένου

ενζύμου, φέρει ἐλλειψη τµήµατος του ενός χρωμοσώματος 12, η οποία

περιλαµβάνει την παραπάνω γενετική θέση. Το άτομο αυτό διασταυρώνεται µε θηλυκό άτοµο µε φυσιολογικό καρυότυπο ετερόζυγο για αυτή τη γενετική θέση.

Δ4. Να βρείτε:

α) την πιθανότητα γέννησης αρσενικού απογόνου µε τον φαινότυπο του πατέρα. (μονάδα 1)

β) την πιθανότητα γέννησης θηλυκού απογόνου µε τον καρυότυπο του πατέρα. (μονάδα 1)

Υ) Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας. (μονάδες 3)

Σηµείωση: Δεν απαιτείται η αναγραφή των νόµων του Μθρᾶθι.

ΤΕΛΟΣ 4ΔΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1. Στο εξώφυλλο του τετραδίου να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά στοιχεία μαθητή. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο καὶινα µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση επιστημονικά τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17:00.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 5ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 202 3

ΑΡΧΗ 2 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 2 ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Να αντιστοιχίσετε κάθε στοιχείο της Στήλης Ι του παρακάτω πίνακα με ένα από τα στοιχεία της Στήλης ΙΙ . Στήλη Ι Στήλη II 1 . Σωματικό κύττ α ρο στη μετάφαση της μίτωσης α . Απλοειδές 2. Κ ύττ α ρο στη μετάφαση Ι 3 . Bacillus t huringiensis 4 . Γονιμοποιημένο ω άριο β . Διπλοειδές 5 . Diplococcus p neumoniae 6 . Κ ύττ α ρο στη μετάφαση ΙΙ 7 . Σπερμ α τοζωάριο Β2. Να ορίσετε τις παρακάτω έννοιες: α . Υποχρεωτικά αναερόβιοι μικροοργανισμοί β . Γενετικός κώδικας γ . Ιχνηθέτηση Β3. Να αναφέρετε τα βήματα που απαιτούνται για την παραγωγή μιας φαρμακευτικής πρωτεΐνης ανθρώπινης προέλευσης από ένα διαγονιδιακό ζώο. Β4. Στο σχήμα 1 απεικονίζε τα ι η μειωτική διαίρεση ενός άωρου γεννητικού κυττάρου (Α) αρσενικού ατόμου, το οποίο βρίσκεται στη μεσόφαση πριν την αντιγραφή του D ΝΑ . Σχήμα 1 Αν τ ο κύτταρο Δ έχει 10 χρωμοσώματα , π όσα μόρια DNA και πόσα χρωμοσώματα έχει: α . το κύτταρο Α; β . το κύτταρο Β; γ . το κύτταρο Γ; ΘΕΜΑ Γ Η αλληλουχία του Σχήματος 2 περιέχει ένα γονίδιο της Ε. coli που κωδικοποιεί ένα πεπτίδιο . Σ χ ή μ α 2

ΑΡΧΗ 3 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 3 ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ Γ 1 . α) Ποια α λυσίδα (Ι ή ΙΙ) είναι η κωδική αλυσίδα του γονιδίου ; (μονάδες 2 ) β ) Να προσδιορίσετε τα άκρα της αλληλουχίας του σχήματος 2 . (μονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 4 ) γ ) Να γράψετε το mRNA που προκύπτει από τη μεταγραφή του γονιδίου . (μονάδα 1) Γ2. Σε ποια θέση ( Α ή Β) βρίσκεται ο υποκινητής του γονιδίου ; (μονάδες 2 ) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 4 ) Γ 3 . Αν η θέση έναρξης της αντιγραφής της αλληλουχίας του σχήματος 2 βρίσκεται στη θέση Β , με ποιον τρόπο (συνεχή ή ασυνεχή) αντιγράφεται η μεταγραφόμενη αλυσίδα του γονιδίου; (μονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 3 ) Γ 4 . Στα σημεία 1 και 2 που σημειώνονται με βέλη πραγματοποι είται θραύση της αλληλουχίας. Το δίκλωνο τμήμα μεταξύ των σημείων 1 και 2 που αποκόπτεται επανασ υνδέεται στην ίδια θέση μετά από αναστροφή . Να γράψετε την αλληλουχία που προκύπτει μετά την επανασύνδεση του ανεστραμμένου τμήματος . (μονάδες 3) Να γράψετε τα κωδικόνια του μεταλλαγμένου γονιδίου. (μονάδες 4) ΘΕΜΑ Δ Δ 1 . Τα παρακάτω γενεαλογικά δένδρα ( Σχήμα 3 και Σχήμα 4 ) απεικονίζουν τα άτομα της ίδιας οικογένειας και δείχνουν τον τρόπο κληρονόμησης δύο μονογονιδιακών ασθενειών: της μερικής αχρωματοψίας στο πράσινο - κόκκινο και της οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας. Σχήμα 3 Σχήμα 4 α) Να γράψετε τον τύπο κληρονομικότητας της κάθε ασθένειας. (μονάδες 2) β ) Να αιτιολογήσετε ποιο από τ α δύο γενεαλογικά δένδρα αντιστοιχεί σε κάθε ασθένεια. (μονάδες 4 ) γ) Να υπολογίσετε την πιθανότητα να γεννηθεί κορίτσι φυσιολογικό και για τις δύο ασθένειες από τ η διασταύρωση των ατόμων ΙΙ 1 και ΙΙ 2 . (μονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας κάνοντας την/ τις κατάλληλη/λες διασταύρωση/ σεις. (μονάδες 3 )

ΑΡΧΗ 4 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 4 ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ Δ2. Δύο φυσιολογικοί γονείς αποκτούν ένα αγόρι με φυσιολογικό καρυότυπο και αιμορροφιλία Α. Το δεύτερο παιδί τους είναι επίσης αγόρι με αιμορροφιλία Α και σύνδρομο Klinefelter . α) Να βρείτε τους γονότυπους των γονέων ως προς την αιμορροφιλία Α . (μονάδες 2) Να αι τιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 2 ) β) Με ποιο ν μηχανισμό προέκυψε το δεύτερο παιδί ; (μονάδες 4) Δ 3 . α) Πόσα (μονάδα 1) και ποια (μονάδες 2) διαφορετικά είδη mRNA παράγονται από το οπερόνιο της λακτόζης, όταν αυτό βρίσκεται σε επαγωγή; β) Ένα στέλεχος του βακτηρίου E . coli έχει υποστεί μετάλλαξη με αποτέλεσμα να χάσει την ικανότητα διάσπασης της λακτόζης. Σε ποι ες περιοχές του οπερονίου της λακτόζης, εκτός των δομικών γονιδίων, μπορεί να έχει συμβεί αυτή η μετάλλαξη; (μονάδες 4) Σημείωση: Δεν απαιτείται η αν αγραφή των νόμων του Mendel . ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζόμενους ) 1. Στο εξώφυλλο του τετραδίου να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα. Στο εσώφυλλο πάνω - πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά στοιχεία μαθητή. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω - πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα. Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας. 2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παρα δοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα. 3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό με μελάν ι που δεν σβήνει. 4. Κάθε απάντηση επιστημονικά τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή. 5. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων. 6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 1 1 :00. ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ K ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ