Βιολογία Πανελλήνιες 2025: Θέματα & Λύσεις

ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2025

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑΑ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις ΑΊ έως Α5 και δίπλα Το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση. ΑΊ1. Με το οπτικό μικροσκόπιο παρατηρούμε: α. τα νουκλεοσώματα. β. τα χιάσµατα. γ. τις θηλιές αντιγραφής. δ. το αδρό ενδοπλασματικό δίκτυο.

5΄-ΑΤΟΕΑΤΑ-3΄ Α2. Σε ένα υβριδικό μόριο περιέχονται: δρ μοΡ 3΄ “-ΟΑΔΟΟΟΑΟ-- 5 ΄ ΡΙΞΧ α. 8ὃ είδη νουκλεοτιδίων. β. 5 είδη νουκλεοτιδίων. γ. 4 εἴδη νουκλεοτιδίων. δ. 6 είδη νουκλεοτιδίων.

ΑΔ. Σε ΟΌΝΑ βιβλιοθήκες, που κατασκευάστηκαν από ηπατικά και από παγκρεατικά κύτταρα του ίδιου ατόµου, εντοπίζονται κοινά γονίδια, που Κκωδικοποιούν: α. ΝΑ πολυμεράση και α-αντιθρυψίνη. β. ιστόνες και απαµινάση της αδενοσίνης. γ. ΕΝΑ πολυμεράση και πρωτεῖνες ριβοσωμάτων. δ. ινσουλίνη και ΝΑ δεσµάση.

ΑΔ. ϱ Κάποιος άνθρωπος υποβλήθηκε σε [η νίνο γονιδιακή Θεραπεία για την κυστική ίνωση. Αν συµβολίσουμε µε Α το φυσιολογικό αλληλόμορφο και µε α το αλληλόµορφο που είναι υπεύθυνο για την κυστική ίνωση, ο γονότυπος σε ένα επιθηλιακό κύτταρο του πνεύμονα και σε ένα κύτταρο του παγκρέατος θα είναι αντίστοιχα: α. Ααα και αα. β. αα και Ααα. γ. Ααα και Ααα. δ. Αα και αα.

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΒ. Κατά τη δηµιουργία του κλωνοποιηµένου προβάτου ΡοΙγΥ και του διαγονιδιακού προβάτου Τγαθογ χρησιμοποιήθηκαν, αντίστοιχα: α. γονιµοποιηµένο ωάριο και απύρηνο ωάριο. β. γονιµοποιηµένο ὠάριο και γονιµοποιηµένο ωάριο. γ. απύρηνο ὠάριο και απύρηνο ωάριο. δ. απύρηνο ὠὩάριο και γονιµοποιηµένο ωάριο.

ΘΕΜΑ Β ΒΊ. Να αντιστοιχίσετε κάθε όρο της στήλης Άτου παρακάτω πίνακα µε έναν από Τους όρους της στήλης Β. Ένας όρος της στήλης Β περισσεύει. ΣΤΗΛΗΑ ΣΤΗΛΗ Β 1. Πείραμα ΟΠΗ α. Ιός δαµαλίτιδα 35. Πείραμα ΗθγδθΥ ΟΠ886Ε .. Βακτήριο του γένους δίγερίοιηγοΕ5 4. Γονιδιωματική βιβλιοθήκ δ. Ιπνίνο γονιδιακή θεραπεία κυστικής ίνωσης ... Βακτήριο του γένους ([αοϊοδαοΙως5 .. Βαοίήίως Πυτιπρϊοπείς

Β2. Να ορίσετε τις παρακάτω έννοιες: α. Κυτταρικός κύκλος. β. σύναψη.

Β3. Να αναφέρετε ποιες θα είναι οι συνέπειες σε ένα κύτταρο αν αφαιρεθεί τεχνητά ο πυρήνας του.

Ερευνητές δημιούργησαν στο εργαστήριο έναν συνθετικό φάγο. Ο φάγος αυτός διαθέτει το RNA του φάγου Τ; και πρωτεῖνες του φάγου Τ, οι οποίες εἶναι σηµασμένες µε ραδιενεργό 3558. Με τους συνθετικούς φάγους οι επιστήμονες µόλυναν βακτήρια Ε.οο/Ι!. τα οποία αναπτύχθηκαν σε περιβάλλον µε µη ραδιενεργό 5 (525). Β4ά. Να εξηγήσετε α. αν οι πρωτεῖνες των νέων φάγων θα είναι όµοιες µε εκείνες του φάγου Τ2 ή του φάγου Τ.. β. αν οι νέοι φάγοι που θα παραχθούν θα έχουν πρωτεΐνες µε ραδιενεργό 355 ᾖ µε µη ραδιενεργό 325.

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘΕΜΑΓ Δυο κλώνοι Ε.οο/ΙἹ, εκ των οποίων ο ένας εἶναι φυσιολογικός και ο άλλος μεταλλαγμένος, καλλιεργούνται σε θρεπτικό υλικό που αρχικά περιέχει µόνο γλυκόζη και µετά την κατανάλωσή της (χρονική στιγµή {:) προστίθεται λακτόζη. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας μετράται συνεχώς η συγκέντρωση της β- γαλακτοζιδάσης, οπότε κατασκευάζεται η καμπύλη της Εικόνας Ί. ν «- Ὁ Κρ 3 6 ας -- ὣ ν Ὁ , 2 ΞΣ ι -Ώ- ΐ Ί Εικόνα Ί ΓΊ. α-. Ποιος κλώνος (Ί ή 2) εἶναι ο φυσιολογικός και ποιος ο μεταλλαγμένος (μονάδες 2);

β. Να εντοπίσετε τρεις διαφορετικές περιοχές του οπερονίου της λακτόζης, που αν υποστούν μετάλλαξη εξηγούν την καμπύλη του μεταλλαγμένου κλώνου (µονάδες δ).

γ... Να εξετάσετε αν οι προτεινόμενες μεταλλάξεις επηρεάζουν µε Τον ίδιο τρόπο τη συγκέντρωση της περµεάσης (µονάδες 3)

Δίνεται ότι η β-γαλακτοζιδάση και η περμεάση είναι ένζυμα που κωδικοποιούνται από δοµικά γονίδια του οπερονίου της λακτόζης.

Μονάδες ὃ Στο γενεαλογικό δέντρο της Εικόνας 2 απεικονίζεται ο τρόπος κληρονόµησης ενός μονογονιδιακού χαρακτήρα.

Εικόνα 2 Γ2. Να αναφέρετε τον τύπο κληρονομικότητας (μονάδες 2) και να υπολογίσετε την πιθανότητα το άτομο ΙΙ2 να είναι κορίτσι ετερόζυγο (µονάδες 3).

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

Στον άνθρωπο υπάρχει ἑνα είδος τύφλωσης που οφείλεται σε µιτοχονδριακό γονίδιο. Ένα άλλο είἰδος τύφλωσης οφείλεται σε υπολειπόµενο φυλοσύνδετο γονίδιο. Άνδρας και γυναίκα που πάσχουν από τύφλωση, απευθύνονται σε ειδικό επιστήμονα για γενετική καθοδήγηση. Ο γενετιστής, µετά από ἐλεγχο των γονοτύπων τους, τους ενημερώνει ότι αν αποκτήσουν κορίτσι δεν υπάρχει πιθανότητα να πάσχει από τη συγκεκριμένη ασθένεια, ενώ αν αποκτήσουν αγόρι θα πάσχει οπωσδήποτε. ΓΔ. Αν θεωρήσουμε ότι η ασθένεια σε κάθε γονέα προκαλείται από έναν τύπο

μετάλλαξης και ότι οι δύο γονείς έχουν διαφορετικό τύπο μετάλλαξης

α. να εξετάσετε τι είδους παθολογικό γονίδιο µπορεί να εἶναι η αιτία που

πάσχει ο κάθε γονέας. β. να γράψετε τους γονότυπους των γονέων και των πιθανών αρσενικών και θηλυκών απογόνων.

ΘΕΜΑ Δ Στην Εικόνα 3 παρουσιάζεται τµήµα της αλληλουχίας του 25" εξωνίου ενός γονιδίου Α. Κατά τη μετάφραση του ΙΠΕΝΑ, που παράγεται από τη μεταγραφή του τµήµατος της Εικόνας 3, χρησιµοποιείται το ΙΕΒΝΑ που μεταφέρει το αμινοξύ τρυπτοφάνη.

.-ΟΔΑΤΤΕΑΛΤΕΕΟΟΞΕΤΤΤΤΕΕΑΤΤΑΑΤΤΑ... αλυσίδα ἸΊ ..ΕΤΤΑΑΛΟΤΤΑΟΟΘΕΟΑΑΑΑΟΟΤΑΑΛΤΤΑΑΤ... αλυσίδα ΙΙ Εικόνα 3 ΔΊ. Να εντοπίσετε την κωδική αλυσίδα του τµήµατος του εξωνίου της

Εικόνας 3 (µονάδα 1). Να γράψετε τους προσανατολισμούς του DNA (μονάδα 1). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (µονάδες 4).

Δ2. Να γράψετε την αλληλουχία του ΠΠΕΝΑ που προκύπτει (μονάδα 1). Να γράψετε την αλληλουχία των αμινοξέων που προκύπτει από τη μετάφραση του τμήματος ΠΠΚΝΑ (µονάδες 2).

Μετάλλαξη στο τµήµα της αλληλουχίας του εξωνίου της Εικόνας 3 οδηγεί στη δηµιουργία του τµήµατος πεπτιδίου που απεικονίζεται στην Εικόνα 4. ΝΗ, .. 118 - αΊη - Ίγδ - 8ἂΥΗ - ῬΥΟ - Έτρ - 118 - 88Ώ .. ΟΟΟΗ Εικόνα 4 Δ3. Να προσδιορίσετε τη μετάλλαξη (μονάδα 1). Να γράψετε την αλληλουχία του DNA του μµεταλλαγμένου εξωνίου της Εικόνας ὃ3 (µονάδες 4).

ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΒΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Επιθυμούμε να Κκλωνοποιήσουμε Το

τµήµα του εξωνίου της Εικόνας 3

χρησιμοποιώντας ως φορέα Κκλωνο- ΄

ποίησης το πλασμίδιο της Εικόνας 5. πε-Ι Γονίδιο

Ξπ--» ανθεκτικότητας στην ΞΞ

Διαθέτουμε δύο διαφορετικές περιο- αμπικιλίνη ΞΞ

ριστικές ενδονουκλεάσες τις ΠΕ-Ι και ΞΞ

ΠΕ-ι. μ- ΞΞ

ΕΙ Θέση έναρξης Ξ-ὶ της αντιγραφή

Το πλασμίδιο φέρει γονίδιο ὃν Σ 5

ανθεκτικότητας στην αμπικιλίνη, μία

θέση έναρξης αντιγραφής και δύο θέσεις

αναγνώρισης από τις περιοριστικές πε,"

ενδονουκλεάσες ΠΕ-Ι και ΠΕ-ΙΙ. ᾽

Εικόνα 5 Παρακάτω δίνονται οι αλληλουχίες έξι ζευγών βάσεων που αναγνωρίζονται από τις ΠΕ-Ι και ΠΕ-ΙΙ. Π 5”-- ς ΑΑΤΤΩ - 3’ ΠΕ-Ι: , , 35 “-ΩΕΩΤΤΑΑ ς-5 5᾽-Τ ΑΑΤΤΑ - 3” ΠΕ-ΙΙ: , , 3- Αλ τ-δ

Τα βέλη υποδεικνύουν τη θέση που δρα η κάθε περιοριστική ενδονουκλεάση (ΠΕ)

στην αλληλουχία αναγνώρισης.

Δ4. Ποια ή ποιες περιοριστική/ές ενδονουκλεάση/ες θα χρησιμοποιηθούν γιανα κόψουν το τµήµα του γονιδίου και ποια ή ποιες για να κόψουν το πλασμίδιο (μονάδες 2); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (µονάδες 3)

Στην Εικόνα 6 απεικονίζεται στιγμιότυπο της αντιγραφής της μίας αλυσίδας του

Βου εξωνίου του γονιδίου Α.

Περιοχή Χ (0 Περιοχή Υ Ο ΓπΏὥ ΓὩΏὡΏὩΏὡΏὥὩῶὸῴῶᾶῶὣὩΏὡὸ---ἳ ««ΕΤΟΕΑΑΤΤΑ....ΑΤΟΑ.. οἔο.ιιιιιιμεε..ΟΛΔΑΟΑΑ..

«ος. ΑΟΤΟΑΑ....ΥΑΕΞΨὈ.. .......εο....σΤΟΟΟν.. Εικόνα 6

Δ5. Να γράψετε ποια περιοχή αντιγράφεται µε συνεχή και ποια µε ασυνεχή τρόπο (µονάδες 2). Να εξηγήσετε ποια από τις δύο θέσεις (Ί ή 2) µπορείνα αποτελεί θέση έναρξης αντιγραφής (µονάδες 4).

ΤΕΛΟΣ 5ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΘΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

”-ἛἼ,---Ἂ-ἼιιἽ]χιχµ, θΏὋΥυΈᾖΈς ΑΛ 8 | µ υυυ Φαινυλα-. (ΙΟ } υΑΨ πυροσίνη υου κυστεΐνη Δανίνη | (ψ) (ενα) υ υυσ (ρα) υοοι Σερίνη υαµο υσο ε « ΑΔ αἱ Λευκίνη ΜΑ η - ήδη υθΑ Μηἲ Δ (Ιθυ) λήξη Τρυπτο- υυο υοοι υαα ος πν. ουυ] οου] Ημ ιστιδίνη οου] (πΙ9) υ ε ουο] Λευκίνη σοι Προλίνη ΟΑς οδο Αργινίνη ε ουν ῄου) σσ (ριο) ΜΗ Γλουταμίνη τα “ο [5] Ξ) | ουοὗ οοο ολα] Επ οοοᾗ Ξ ΘΌ Ν--- Ξ Ὥ αυοῖν Ισολευκίνη αου] ΑΑυ Ασπαραγίνη Αου Σερίνη Ξ ἓ : να] (16) μου] Θρεονίνη ΑΑς (α5η) είν, (εθ:) " Ν.. Α Μεθειονίνη ΑΑΑ ᾽ ΑΘΕΑ Ἡ 5 ως. η [νο ορ έναρξη ΑΑΘ ΑΘΩ ουυ] οου] η Ασπαρικό 60] οξύ (α5ρ) υ ου] βαλίνη οσο] Αλανίνη οΑΟ οσο] Γλυκίνη ε δυη ἐν] - (αΙα) Μ γλουταμινικό - εν) Δ ουο] οοο] οαα] Οδ (βυ) οοοί ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζόµενους/τις εξεταζόµενες)

Ί... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατοµικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία Και ΤΟ εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο καὶ να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το ὀνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4... Κάθε απάντηση επιστημονικά τεκµηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (93) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 6ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2025

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑΑ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις ΑΊ έως Α5 και δίπλα Το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση. ΑΊ. Τα κύτταρα που προκύπτουν από τη µείωση || α. έχουν μία χρωματίδα από κάθε χρωμόσωμα. β. έχουν μία χρωματίδα από κάθε ζεύγος οµόλογων χρωμοσωμάτων. γ.- έχουν ένα χρωμόσωμα από κάθε ζεύγος οµόλογων χρωμοσωμάτων. δ. είναι διπλοειδή.

Α2. Βασική µονάδα οργάνωσης της χρωματίνης και λειτουργική µονάδα της γενετικής πληροφορίας αποτελούν, αντίστοιχα, α. Το νουκλεόσωμα και το χρωμόσωμα. β. Το νουκλεόσωμα και Το γονίδιο. γ- ΤΟ γονίδιο και το νουκλεόσωμα. δ. ΤΟ γονίδιο και το χρωμόσωμα.

ΑΔ. Ο υποκινητής είναι α. Το τµήµα του γονιδίου που µεταγράφεται πρώτο από την ΗΕΝΑ- πολυμεράση. β. ΤΟ Κωδικόνιο έναρξης ΑΟ. γ... η θέση έναρξης της αντιγραφής. δ. η αλληλουχία στην οποία προσδένετα η ΠΝΑ-πολυμεράση προκειµένου να ξεκινήσει τη μεταγραφή.

Α4. Η οῦΝΑ αλυσίδα που προκύπτει από την αντίστροφη μµεταγραφάση υβριδοποιείται µε α. τµήµατα της κωδικής αλυσίδας του ασυνεχούς γονιδίου. β. τµήµατα της µη κωδικής αλυσίδας του ασυνεχούς γονιδίου. γ.- τµήµατα του ώριμου ΙΠΙΕΝΑ. δ. ολόκληρο το πρόδροµο ΙΠΗΝΑ.

Αδ. Για τη θεραπεία του εµμφυσήματος χρησιµοποιείται η φαρμακευτική πρωτεΐνη α. παράγοντας ΥΊΙΙ. β. αυξητική ορµόνη. γ. α:-αντιθρυψίνη. δ. ινσουλίνη.

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘΕΜΑ Β ΒΊ. Να αντιστοιχίσετε κάθε όρο της Στήλης Ι του παρακάτω πίνακα µε έναν από τους όρους της Στήλης ΙΙ. Ένας όρος της Στήλης ΙΙ περισσεύει. Στήλη Α.. Πυρηνίσκος 1. Ωρίμανση πρόδροµου ΠΠΚΕΝΑ Β. Περιφερικός δακτύλιος | 2. Πρωτεϊνοσύνθεση Γ. . Μικρά ριβονουκλεοπρωτεϊνικά | 3. Οξειδωτική φωσφορυλίωση σωματίδια Δ. Μιτοχόνδρια 4. Φωτοσύνθεση Ε. Ριβοσώματα Β. Ινίδια ακτίνης ΣΤ. Χλωροπλάστες 6. Σχηματισμός ατράκτου Ζ. Κεντροσωμάτιο Ἰ. Τροποποίηση πολυπεπτιδικής αλυσίδας 8. Σύνθεση ΓΗΝΑ

Β2. Ποια είναι η δοµή (µονάδες 3) και η λειτουργία (μονάδες 2) της ανθρώπινης ινσουλίνης;

Β3. Να περιγράψετε τη διαδικασία παραγωγής διαγονιδιακών φυτών.

Β4. Στην Εικόνα Ί απεικονίζεται η καμπύλη ανάπτυξης µιας κλειστής βακτηριακής καλλιέργειας µε δύο πηγές άνθρακα. Τη χρονική στιγµή Ι2 εξαντλείται η πρώτη πηγή άνθρακα και τη χρονική στιγµή ἱο αρχίζει να αξιοποιείται η δεύτερη πηγή άνθρακα. 2 στ Ξ ε «3 ' ' (0) 9) ' ' ζ Ξ. 5 γ ὃ ᾽ : ο Ὁ ,)υσ. : Ω- 6- . " ᾽ Ὁ -. ᾽ ᾽ ..ἛἝ : 25 .'' -Ι. " . ᾽ ᾽ ον ς ῇ Εικόνα Ί ᾳ) Να ονοµάσετε τις φάσεις ανάπτυξης β, στ και ζ της καλλιέργειας. (μονάδες 3) β) Να εξηγήσετε τους λόγους για τους οποίους ο πληθυσμός των μικροοργανισμών παραμένει σχεδόν σταθερός κατά το χρονικό διάστηµα ἐρ-ῖς. (μονάδες 2) ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

γ) Στην πιο πάνω καλλιέργεια παράγεται αντιβιοτικό που εκκρίνεται στο υγρό της καλλιέργειας. Ποιες διαδικασίες πρέπει να ακολουθηθούν για την παραλαβή του αντιβιοτικού; (μονάδες 53)

ΘΕΜΑΓ Για τη μοριακή διάγνωση πιθανών αιµοσφαιρινοπαθειών σε ενήλικα άτομα χρησιμοποιούνται τρεις ανιχνευτές, οι Α, Β και Γ. Ο ανιχνευτής Α υβριδοτποιεί το φυσιολογικό αλληλόμορφο γονίδιο της α αλυσίδας των αιµοσφαιρινών, Ο ανιχνευτής Β το φυσιολογικό αλληλόμορφο γονίδιο της β αλυσίδας της αιμοσφαιρίνης ΗΡΑ και ο ανιχνευτής Γ το µεταλλαγμένο αλληλόµορφο γονίδιο που εἴναι υπεύθυνο για τη δρεπανοκυτταρική αναιμία. Στον παρακάτω πίνακα δίνεται ο αριθµός των υβριδοποιήσεων κάθε ανιχνευτή στο αποδιαταγµένο πυρηνικό ΒΡΝΑ που απομονώθηκε από µεταφασικά κύτταρα τριών ατόμων: 'ὺΈΈ'΄ |. Αριθμός υβριδοποιήσεων ανιχνευτή ανάκύτταρο ΑΤΟΜΑ Μαία.... '' 0.4 4ἡᾱ 0 Κώσας'|.δ|Ι2ἕ2 0 θανάσης....ὸ')]' ἃὃ)Ἱ.ὁἲ ἓΈ ΛΑ ΓΊ. α) Να εξηγήσετε τα αποτελέσµατα του πίνακα, αναφέροντας για κάθε άτοµο αν πάσχει ή αν εἶναι φορέας κάποιας αιµοσφαιρινοπάθειας. (μονάδες ϐ) β) Να εξηγήσετε γιατί δεν µπορεί να χρησιµοποιηθεί ἑνας ανιχνευτής µε συγκεκριμένη αλληλουχία βάσεων που να εξασφαλίζει σε κάθε περίπτωση τη διάγνωση της β-θαλασσαιμίας στον πληθυσμό. (μονάδες 35)

Στο γενεαλογικό δέντρο της Εικόνας 2 απεικονίζεται ο τρόπος κληρονόµησης µιας µονογονιδιακής ασθένειας. Ί 2 | “Τ5 Ί 2 3 4 ον -' ! Ί 2 3 4 | Εικόνα 2 ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΔΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Γνωρίζουμε πως, αν το μµεταλλαγμένο γονίδιο που είναι υπεύθυνο για την ασθένεια υπάρχει στον γονότυπο ενός ατόµου, τότε εκφράζεται στον φαινότυπό Του και το άτοµο πάσχει. Γ2. Να διερευνήσετε τον/τους πιθανό/πιθανούς τύπο/τύπους κληρονομικότητας της συγκεκριμένης ασθένειας. Δεν απαιτείται η διατύπωση των νόμων του ΜθηαθΙ.

Δίνεται η παρακάτω αλληλουχία: 5΄-«. ΕΔΤΤΑΟΛΟΑΛΑΤΤΟΤΤΟΤΑΟΞΕΟΟΑΛΤΟΟΤΩΤΑΑΛΤΟ -« 3΄ 3΄- ΟΠπΤΔΑΑΤΟΤΟΤΤΑΑΔΟΑΑΛΟΑΤΕΟΞΕΕΤΑΟΟΑΛΟΑΛΤΤΑΕ - Β΄ Εικόνα 3 ΓΔ3. Θέλουμε να πολλαπλασιάσουµε την αλληλουχία της Εικόνας 3 µε ΡΟΚ. Ποιος είναι ο ελάχιστος αριθµός διαφορετικών μµονόκλωνων τµημµάτων ΌΡΝΑ μήκους επτά (7) βάσεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρωταρχικά τµήµατα για την αντίδραση; Να γράψετε την αλληλουχία των τµηµάτων αυτών.

Σε ἑνα αντίγραφο της αλληλουχίας της Εικόνας 3 επιδρούμε µε δύο περιοριστικές ενδονουκλεάσες. Η μία είναι η ΕοοΝΚ!, ενώ η δεύτερη αναγνωρίζει την παρακάτω αλληλουχία: 8΄- ΟΟΔΤΩΕ - 3΄ 3΄- ΕΩΤΑΟΟ - 5΄ και την κόβει μεταξύ των δύο Ο. Γ4. α) Να γράψετε τα τμήματα που θα προκύψουν από την ταυτόχρονη δράση των. παραπάνω περιοριστικών ενδονουκλεασών στο αντίγραφο RNA της Εικόνας ὃ. (μονάδες 3) β) Στα τµήµατα που προέκυψαν από τη δράση των παραπάνω περιοριστικών ενδονουκλεασών, προσθέτουμε Ττο ἐνζυμο RNA πολυμεράση και περίσσεια νουκλεοτιδίων. Να γράψετε τα τελικά μόρια που θα προκύψουν µετά τη δράση της ΝΑ πολυμεράσης. (μονάδες 3)

ΘΕΜΑ Δ Στην Εικόνα 4 απεικονίζεται η αμινοξική αλληλουχία ενός βιολογικά ενεργού ενζύμου που προκύπτει µετά την απομάκρυνση του πρώτου αµινοξέος από το αµινικό του άκρο. | Χ---(νο)--(νᾗ (ω--( --υ Εικόνα 4 ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ Θ6ΣΕΛΙΔΕΣ

Δίνεται ότι το πεπτίδιο αυτό έχει προκύψει από την έκφραση ενός συνεχούς γονιδίου και ότι τα αμινοξέα ογ5-ρηθ-ογδ είναι απαραίτητα για τη διαµόρφωση του ενεργού κέντρου του ενζύμου. Στην Εικόνα 5 απεικονίζονται οι κωδικές αλυσίδες τεσσάρων αλληλόμορφων γονιδίων που κωδικοποιούν το ένζυμο της Εικόνας 4: Ἂπ 85΄-. ΑΔΕΕΑΤΟΑΑΑΛΤΕΕΤΟΤΤΤΤΤΕΑΤΘΕΘΑΤΟΤΟΑΑΑΑΑ Μο 3΄ Ἀρ 8΄- ΑΔΕΞΕΑΤΟΑΑΑΤΕΕΤΟΕΤΤΤΤΤΟΟΤΕΕΑΤΟΤΟΑΑΑΑΑ ΆΗοη«ηου 3΄ Α 5΄-«. ΑΔΕΘΑΤΟΑΑΑΤΕΕΤΤΓΤΤΟΟΤΩΕΑΤΟΤΟΑΑΑΑΆΑ ΆΘο 3΄ Ἄς Β8΄-. ΑΔΕΕΑΤΟΑΟΑΤΕΕΤΟΤΤΤΤΤΕΟΤΘΘΑΤΟΤΩΟΑΑΑΑΑ Άαο 3΄ Εικόνα 5 ΔΊ. Να προσδιορίσετε ποιο από τα τέσσερα αλληλόμορφα γονίδια της Εικόνας 5 αντιστοιχεί στο φυσιολογικό πεπτίδιο της Εικόνας 4.

Δ2. Να εντοπίσετε το είδος της μετάλλαξης για τα υπόλοιπα τρία αλληλόμορφα (μονάδες 35) και να αναφέρετε τις συνέπειες στο γονιδιακό προῖόν σε κάθε περίπτωση (µονάδες ϐ). Δίνεται ότι τα αμινοξέα Ιγα και αἂγ έχουν παρόμοιες ιδιότητες κατά τη διαµόρφωση του πεπτιδίου στον χώρο.

Δ3. Να προσδιορίσετε τα άκρα Χ και Υ του πεπτιδίου της Εικόνας 4.

Δ4. Ποια εἶναι η πιθανότητα να προκύψει απόγονος που να πάσχει από ασθένεια που σχετίζεται µε την έλλειψη ενεργότητας του ενζύμου από τη διασταύρωση δύο ατόμων α) µε γονότυπους Α.Α. και Α.Α και β) µε γονότυπους Α.Α και ΑαΑ. Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας. Δεν απαιτείται η διατύπωση Των νόμων του Μθησθ!.

Ο γενετικός κώδικας παρατίθεται στη σελίδα 6. ΤΕΛΟΣ 5ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ ΘΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

-Ἴ-:--Ἴ.Ἓ.- βὸΈΈ[ῶΑΛΑϱὺὓὺ]Α ϱ] 8 ΙΙ ΙΙ ΙΙ . Ῥραννολα- υου] - Τυροσίνη να) κυστεΐνη ανίνη (να) (εγα) υυσς (ρε) υοο] Σερίνη υαλο υσς υυΑ πυκνή μον ο ' “ΟΑΑΊ υΘΑ '. “Μήξη υυο] 6 υοο! υΑα] ΝΑ υος πο ουυ] οου] Η. ιστιδίνη οου] (πι9) | υ ε ου] Λευκίνη οοο]ι Προλίνη ΟΑς --- Αργινίνη ε ουν ευ) σον (ρτο) -ἱ λουταμίνη σαν α:8) ὂ Θ Ξ ευοι εοο] ολα] Επ οοοι Ξ [-} ΕΙ | αν Ξ Εε αυοῖν Ισολευκίνη ΑΟυ Ί ΑΑ Ασπαραγίνη Αου Σερίνη Ξ ἓ Ἠ | (16) αοο] Θρεονίνη ΑΑς (α5η) λες (σετ) αυαή Ῥ ν) Μεθειονίνη "τὸ ΑΑΑ ΑΘΕΑ ΑΘ. “(ποὺ αοοι ἴν9 ην έναρξη ΑΑΕ ΑΘΟΕ ουυ] οου] η Ασπαρικὸ Ου] οξύ (α5ρ) | ουσ] βαλίνη οσο] Αλανίνη οΑΟ . Γλυκίνη ουη νο) δοη ία) Μ. γλουταμινικό 5οἉ εν ουο] οσοι ολο] "δε οοο] ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

Ί. Στο εξώφυλλο του τετραδίου να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά στοιχεία μαθητή. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και ΤΟ εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το ὀνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4... Κάθε απάντηση επιστημονικά τεκµηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (93) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17:00.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 6ΗΣ ΑΠΟ 6ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2025

ΑΡΧΗ 2 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 2 ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΘΕΜΑ Β Β 1. Να αντιστοιχίσετε κάθε όρο της Στήλης Ι του παρακάτω πίνακα με έναν από τους όρους της Στήλης ΙΙ . Στήλη Ι Στήλη II Α . Πυρηνίσκος 1. Ωρίμανση πρόδρομου mRNA Β . Περιφερικός δακτύλιος 2. Πρωτεϊνοσύνθεση Γ . Μικρά ριβονουκλεοπρωτεϊνικά σωματίδια 3. Οξειδωτική φωσφορυλίωση Δ . Μιτοχόνδρια 4. Φωτοσύνθεση Ε . Ριβοσώματα 5. Ινίδια ακτίνης ΣΤ . Χλωροπλάστες 6. Σχηματισμός ατράκτου Ζ . Κεντροσωμάτιο 7. Σύνθεση rRNA Β 2. Ποια είναι η δομή ( μονάδες 3) και η λειτουργία ( μονάδες 2) της ανθρώπινης ινσουλίνης ; Β 3. Να περιγράψετε τη διαδικασία παραγωγής διαγονιδιακών φυτών . Β 4. Στην Εικόνα 1 απεικονίζεται η καμπύλη ανάπτυξης μιας κλειστής βακτηριακής καλλιέργειας με δύο πηγές άνθρακα . Τη χρονική στιγμή t 2 εξαντλείται η πρώτη πηγή άνθρακα και τη χρονική στιγμή t 3 αρχίζει να αξιοποιείται η δεύτερη πηγή άνθρακα . Εικόνα 1 α ) Να ονομάσετε τις φάσεις ανάπτυξης α , β , στ και ζ της καλλιέργειας . ( μονάδες 4) β ) Στην πιο πάνω καλλιέργεια παράγεται αντιβιοτικό που εκκρίνεται στο υγρό της καλλιέργειας . Ποιες διαδικασίες πρέπει να ακολουθηθούν για την παραλαβή του αντιβιοτικού ; ( μονάδες 3)

ΑΡΧΗ 3 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 3 ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΘΕΜΑ Γ Για τη μοριακή διάγνωση πιθανών αιμοσφαιρινοπαθειών σε ενήλικα άτομα χρησιμοποιούνται τρεις ανιχνευτές , οι Α , Β και Γ . Ο ανιχνευτής Α υβριδοποιεί το φυσιολογικό αλληλόμορφο γονίδιο της α αλυσίδας των αιμοσφαιρινών , ο ανιχνευτής Β το φυσιολογικό αλληλόμορφο γονίδιο της β αλυσίδας της αιμοσφαιρίνης HbA και ο ανιχνευτής Γ το μεταλλαγμένο αλληλόμορφο γονίδιο που είναι υπεύθυνο για τη δρεπανοκυτταρική αναιμία . Στον παρακάτω πίνακα δίνεται ο αριθμός των υβριδοποιήσεων κάθε ανιχνευτή στο αποδιαταγμένο πυρηνικό DNA που απομονώθηκε από μεταφασικά κύτταρα τριών ατόμων : Αριθμός υβριδοποιήσεων ανιχνευτή ανά κύτταρο ΑΤΟΜΑ Ανιχνευτής Α Ανιχνευτής Β Ανιχνευτής Γ Μαρία 4 4 0 Κώστας 8 2 0 Θανάσης 8 2 2 Γ 1. Να εξηγήσετε τα αποτελέσματα του πίνακα , αναφέροντας για κάθε άτομο αν πάσχει ή αν είναι φορέας κάποιας αιμοσφαιρινοπάθειας . Στο γενεαλογικό δέντρο της Εικόνας 2 απεικονίζεται ο τρόπος κληρονόμησης μιας μονογονιδιακής ασθένειας . Εικόνα 2 Γνωρίζουμε πως , αν το μεταλλαγμένο γονίδιο που είναι υπεύθυνο για την ασθένεια υπάρχει στον γονότυπο ενός ατόμου , τότε εκφράζεται στον φαινότυπό του και το άτομο πάσχει . Γ 2. Να διερευνήσετε τον / τους πιθανό / πιθανούς τύπο / τύπους κληρονομικότητας της συγκεκριμένης ασθένειας . Δεν απαιτείται η διατύπωση των νόμων του Mendel. Δίνεται η παρακάτω αλληλουχία : 5 ΄ - G A T T A C A G A A T T C T T G T A C G C C A T G G T G T A A T C - 3 ΄ 3 ΄ - C T A A T G T C T T A A G A A C A T G C G G T A C C A C A T T A G - 5 ΄ Ε ι κ ό ν α 3

ΑΡΧΗ 4 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 4 ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ Στην αλληλουχία της Εικόνας 3 επιδρούμε με δύο περιοριστικές ενδονουκλεάσες . Η μία είναι η Eco RI, ενώ η δεύτερη αναγνωρίζει την παρακάτω αλληλουχία : 5 ΄ - C C A T G G - 3 ΄ 3 ΄ - G G T A C C - 5 ΄ και την κόβει μεταξύ των δύο G. Γ 3. α ) Να γράψετε τα τμήματα που θα προκύψουν από την ταυτόχρονη δράση των παραπάνω περιοριστικών ενδονουκλεασών στο αντίγραφο DNA της Εικόνας 3. ( μονάδες 3) β ) Στα τμήματα που προέκυψαν από τη δράση των παραπάνω περιοριστικών ενδονουκλεασών , προσθέτουμε το ένζυμο DNA πολυμεράση και περίσσεια νουκλεοτιδίων . Να γράψετε τα τελικά μόρια που θα προκύψουν μετά τη δράση της DNA πολυμεράσης . ( μονάδες 6) ΘΕΜΑ Δ Στην Εικόνα 4 απεικονίζεται η αμινοξική αλληλουχία ενός βιολογικά ενεργού ενζύμου που προκύπτει μετά την απομάκρυνση του πρώτου αμινοξέος από το αμινικό του άκρο . Εικόνα 4 Δίνεται ότι το πεπτίδιο αυτό έχει προκύψει από την έκφραση ενός συνεχούς γονιδίου και ότι τα αμινοξέα cys-phe-cys είναι απαραίτητα για τη διαμόρφωση του ενεργού κέντρου του ενζύμου . Στην Εικόνα 5 απεικονίζονται οι κωδικές αλυσίδες τεσσάρων αλληλόμορφων γονιδίων που κωδικοποιούν το ένζυμο της Εικόνας 4 : Α 1 5 ΄ - A A G G A T G A A A T G G T G T T T T T G A T G G A T G T G A A A A A - 3 ΄ Α 2 5 ΄ - A A G G A T G A A A T G G T G T T T T T G C T G G A T G T G A A A A A - 3 ΄ Α 3 5 ΄ - A A G G A T G A A A T G G T T T T G C T G G A T G T G A A A A A - 3 ΄ Α 4 5 ΄ - A A G G A T G A G A T G G T G T T T T T G C T G G A T G T G A A A A A - 3 ΄ Ε ι κ ό ν α 5 Δ 1. Να προσδιορίσετε ποιο από τα τέσσερα αλληλόμορφα γονίδια της Εικόνας 5 αντιστοιχεί στο φυσιολογικό πεπτίδιο της Εικόνας 4 .

ΑΡΧΗ 5 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 5 ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ Δ 2. Να εντοπίσετε το είδος της μετάλλαξης για τα υπόλοιπα τρία αλληλόμορφα ( μονάδες 3) και να αναφέρετε τις συνέπειες στο γονιδιακό προϊόν σε κάθε περίπτωση ( μονάδες 6). Δίνεται ότι τα αμινοξέα lys και arg έχουν παρόμοιες ιδιότητες κατά τη διαμόρφωση του πεπτιδίου στον χώρο . Δ 3. Να προσδιορίσετε τα άκρα Χ και Υ του πεπτιδίου της Εικόνας 4 . Δ 4. Ποια είναι η πιθανότητα να προκύψει απόγονος που να πάσχει από ασθένεια που σχετίζεται με την έλλειψη ενεργότητας του ενζύμου από τη διασταύρωση δύο ατόμων με γονότυπους Α 2 Α 4 και Α 1 Α 3 ; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας . Δεν απαιτείται η διατύπωση των νόμων του Mendel. Ο γενετικός κώδικας παρατίθεται στη σελίδα 6.

ΑΡΧΗ 6 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 6 ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ Δεύτερο γράμμα U C A G Πρώτο γράμμα U UUU UUC    Φαινυλα‐ λανίνη (phe) UCU UCC UCA UCG        Σερίνη (ser) UAU UAC    Τυροσίνη (tyr) UGU UGC    κυστεΐνη (cys) U C A G Τρίτο γράμμα UUA UUG    Λευκίνη (leu) UAA UAG    λήξη λήξη UGA λήξη UGG Τρυπτο‐ φάνη (trp) C CUU CUC CUA CUG        Λευκίνη (leu) CCU CCC CCA CCG        Προλίνη (pro) CAU CAC    Ιστιδίνη (his) CGU CGC CGA CGG        Αργινίνη (arg) U C A G CAA CAG    Γλουταμίνη (gln) A AUU AUC AUA      Ισολευκίνη (ile) ACU ACC ACA ACG        Θρεονίνη (thr) AAU AAC    Ασπαραγίνη (asn) AGU AGC    Σερίνη (ser) U C A G AUG Μεθειονίνη (met) έναρξη AAA AAG    Λυσίνη (lys) AGA AGG    Αργινίνη (arg) G GUU GUC GUA GUG        βαλίνη (val) GCU GCC GCA GCG        Αλανίνη (ala) GAU GAC    Ασπαρτικό o ξύ (asp) GGU GGC GGA GGG        Γλυκίνη (gly) U C A G GAA GAG    γλουταμινικό o ξύ (glu) ΟΔΗΓΙΕΣ ( για τους εξεταζομέ νους ) 1. Στο εξώφυλλο του τετραδίου να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα . Στο εσώφυλλο πάνω - πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά στοιχεία μαθητή . Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω - πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα . Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας . 2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν . Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα . 3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει . 4. Κάθε απάντηση επιστημονικά τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή . 5. Διάρκεια εξέτασης : τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων . 6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης : 17:00. ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ K ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ