Βιολογία Πανελλήνιες 2024: Θέματα & Λύσεις

ΑΡΧΗ Ί1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΤΡΙΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2024

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑΑ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις ΑΊ έως ΑΒ και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση. Α1. Βιολογικό µακροµόριο που συντίθεται στον πυρήνα και δρα στον πυρήνα είναι α. το ΙΕΝΑ. β. ο μεταγραφικός παράγοντας. γ. το 5ΠΗΝΑ. δ. η ΝΑ πολυμεράση.

Α2. Σε κλειστή «καλλιέργεια μικροοργανισμών ο μικρότερος «χρόνος διπλασιασμού των κυττάρων παρατηρείται κατά την α. λανθάνουσα φάση. β. εκθετική φάση. γ. στατική φάση. δ. φάση θανάτου.

ΑΔ. Τα εµβόλια-υπομονάδες περιέχουν α. πρωτεΐνες µε αντιγονική δράση. β. γυμνό DNA του µικροοργανισμού. γ. γενετικά τροποποιημένα βακτήρια. δ. αδρανοποιηµένους ιούς.

Α4.. Με μµικροέγχυση κατά τη δηµιουργία διαγονιδιακών ζώων το ξένο DNA εισάγεται σε α. απύρηνο ωάριο. β. ωοκύτταρο. γ. κύτταρο του μαστικού αδένα. δ. γονιµοποιηµένο ωάριο.

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Αδ. Β΄ - ΑΡΕΟΟΛΟΛΟΟΕΑΑΑΑ - 3΄ ΤΤΤΠ - 5΄ Η παραπάνω εικόνα παρουσιάζει ένα στιγμιότυπο της βιολογικής διαδικασίας της α. αντιγραφής. β. μεταγραφής. γ. αντίστροφης μεταγραφής. δ. μετάφρασης.

ΘΕΜΑ Β ΒΊ. Να αντιστοιχίσετε κάθε στοιχείο της στήλης Α µε ένα από τα στοιχεία της στήλης Β. ΣΤΗΛΗΑ ΣΤΗΛΗ Β 4. ριβοσώματα

Β2. Τι υποστηρίζει η κυτταρική θεωρία στη σύγχρονη εκδοχή της;

Β3. Ποια είναι η χρησιμότητα των αντιβιοτικών καὶ των μορίων ανιχνευτών στη δηµιουργία και χρήση των βιβλιοθηκών;

Β4ά. Να εξηγήσετε γιατί χρησιμοποιούνται στη διαδικασία κατασκευής καρυότυπου !) ουσίες µε µιτογόνο δράση και ΙΙ) υποτονικό διάλυμα.

Βδ. Στα κύτταρα ενός διπλοειδούς οργανισμού του είδους Α στη μετάφαση της µίτωσης υπάρχουν 40 μόρια DNA συνολικού μήκους δ8-105 ζευγών βάσεων. Στα κύτταρα ενός διπλοειδούς οργανισµού του εἴδους Β στην αρχή της μµεσόφασης υπάρχουν 80 μόρια DNA συνολικού μήκους 2:10ὃ ζευγών βάσεων. Να γράψετε τον αριθµό των χρωμοσωμάτων και των ζευγών βάσεων στον πυρήνα φυσιολογικού γαµέτη του κάθε είδους.

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘΕΜΑΓ Στα ευκαρυωτικά ΙΠΕΝΑ τα εσώνια φέρουν στα άκρα τους τα νουκλεοτίδια 5᾽ -- Θ.........ΑΘ -- 3΄. Η ύπαρξη αυτών των αλληλουχιών στα άκρα των εσωνίων είναι. απαραίτητη προὔπόθεση γἷα την αποκοπή τους από τα μικρά ριβονουκλεοπρωτεϊνικά σωματίδια. Στην Εικόνα Ί δίνεται η αλληλουχία του φυσιολογικού ασυνεχούς γονιδίου Α που κωδικοποιεί ένα ολιγοπεπτίδιο. ΔΘΕΤΑΑΤΕΟΛΤΤΤΕΤΟΟΟΑΛΕΤΑΛΑΤΕΑΟΛΤΑ ΤΟΑΛΤΤΑΟΘΤΑΑΛΑΟΛΕΕΞΕΤΟΛΤΤΤΑΟΤΕΤΑΤ Εικόνα Ί Η.. φυσιολογική αλληλουχία του βιολογικά λειτουργικού ολιγοπεπτιδίου απεικονίζεται στην Εικόνα 2. Ίγο -- ρἨο - Ηῖς Εικόνα 2 ΓΊ. Να εντοπίσετε την κωδική αλυσίδα του γονιδίου της Εικόνας Ί και να σημειώσετε τους προσανατολισμούς των αλυσίδων στο δίκλωνο μόριο RNA (µονάδες 2). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (µονάδες 4).

Γ2. Να γράψετε την αλληλουχία του ΙΠΕΝΑ που μεταφέρεται στο κυτταρόπλασμα.

Η αλληλουχία της Εικόνας Ί μµεταλλάσσεται και προκύπτει η αλληλουχία της Εικόνας 3, την οποία ορίζουμε ως γονίδιο α. ΑΔΘΕΤΑΑΤΕΟΛΤΤΤΑΤΟΟΟΑΛΕΤΑΛΑΤΕΑΛΟΑΛΤΑ ΤΟΑΛΤΤΑΟΞΤΑΛΑΤΑΘΕΕΤΟΑΤΤΤΑΟΤΕΤΑΤ Εικόνα 3 ΓΔ. Να γράψετε την αλληλουχία του μεταλλαγμένου ολιγοπεπτιδίου αµέσως µετά τη σύνθεσή του στο ριβόσωμα (µονάδες 2). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (µονάδες 4).

Ένα ἄωρο γεννητικό κύτταρο ετερόζυγου ατόµου (Αα) διαιρείται µειωτικά και παράγει τέσσερεις γαµέτες. Μετά τη γονιμοποίηση των γαμετών αυτών µε φυσιολογικούς γαµέτες ενός ατόµου που δεν φέρει την μετάλλαξη σχηματίζονται 5096 ανευπλοειδή ζυγωτά και 5096 ζυγωτά µε φυσιολογικό καρυότυπο. Δίνεται ότι το γονίδιο Α βρίσκεται σε αυτοσωμικό χρωμόσωμα. Γ4. Να γράψετε όλους τους γονότυπους των ζυγωτών που μπορούν να σχηματιστούν. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Ο γενετικός κώδικας παρατίθεται στη σελίδα 5. ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘΕΜΑ Δ

Σε ένα εἶδος εντόµου, το χρώμα σώματος µπορεί να είναι είτε μαύρο είτε λευκό.

Από τη διασταύρωση θηλυκού εντόµου µε λευκό χρώμα σώματος και αρσενικού

εντόµου µε μαύρο χρώμα σώματος προέκυψαν 400 θηλυκοί απόγονοι µε μαύρο

χρώμα και 200 αρσενικοί µε λευκό χρώμα σώματος. Το φύλο καθορίζεται όπως και στον άνθρωπο.

ΔΊ. Να προσδιορίσετε τον τρόπο κληρονόµησης του χρώματος του σώματος στο συγκεκριµένο εἶδος εντόµου (µονάδες 3). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας γράφοντας την κατάλληλη διασταύρωση (µονάδες 4).

Στο φυτό ΡῬοίωμπίαᾳ το γονίδιο Α κωδικοποιεί για ένα ἐνζυμο που παράγει µια

γαλάζια χρωστική, ενώ ένα διαφορετικό γονίδιο Β κωδικοποιεί για ένα ένζυμο που

μετατρέπει τη γαλάζια χρωστική σε µωβ χρωστική.

Το φυτό Αγαθϊαοροίδ έχει άσπρα άνθη χωρίς χρωστικές. Ένα διαγονιδιακό φυτό

ΑγαΡίαορδίο, που έχει ενσωματωμένο ένα αντίγραφο του γονιδίου Α σε ένα από

τα δύο χρωμοσώματα του δεύτερου ζεύγους, διασταυρώνεται µε ένα διαγονιδιακό

φυτό Αγαυϊαορδίο, που έχει ενσωματωμένο ένα αντίγραφο του γονιδίου Β σε ένα από τα δύο χρωμοσώματα του πέμπτου ζεύγους.

Δ2. Ποια είναι η φαινοτυπική αναλογία των απογόνων Αγαθ[αορθδὶοδ της ΕΊ γενιάς (μονάδες 2); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας γράφοντας την κατάλληλη διασταύρωση (µονάδες 4).

Διασταυρώνουμε δύο φυτά Αγαθ[αορδὶο της ΕΡΊ γενιάς, το ένα µε άσπρα άνθη και

Το άλλο µε γαλάζια άνθη. Οἱ φαινοτυπικές αναλογίες των απογόνων της Ε2 γενιάς

που προκύπτουν είναι Ί γαλάζιο:1 άσπρο.

Δ3. Να γράψετε το γονότυπο του άσπρου φυτού της ΕΊ γενιάς που χρησιμοποιήθηκε στη διασταύρωση (µονάδες 2). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας γράφοντας τις κατάλληλες διασταυρώσεις (µονάδες 4).

Βακτήριο Ε.οο/! φέρει στο γονιδίωµά του το οπερόνιο της λακτόζης του οποίου ο

χειριστής δεν µπορεί να συνδεθεί λόγω μετάλλαξης µε την πρωτεΐνη-καταστολέα.

Στο βακτήριο αυτό εισάγουµε πλασμίδιο, το οποίο φέρει μεταξύ του γονιδίου

ανθεκτικότητας στο αντιβιοτικό στρεπτομυκίνη καὶ του υποκινητή του, ένα

φυσιολογικό χειριστή, στον οποίο µπορεί να προσδένεται η πρωτεΐνη- καταστολέας.

Δ4. Να εξηγήσετε πώς θα επηρεαστεί η ανάπτυξη του βακτηρίου Ε.οο!/!Ι µετά την εισαγωγή του πλασμιδίου σε καλλιέργεια µε θρεπτικό υλικό που περιέχει α. µόνο λακτόζη ως πηγή άνθρακα.

(μονάδες 2) β. µόνο γλυκόζη ως πηγή άνθρακα και Το αντιβιοτικό στρεπτοµυκίνη. (μονάδες 2) γ. µόνο λακτόζη ως πηγή άνθρακα και το αντιβιοτικό στρεπτοµυκίνη. (µονάδες 2)

Δεν απαιτείται η διατύπωση των νόµων του Μοθηαθ!. ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ δΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΚΣµµκαἂΕΕαΕΑηΙὲεδ ήν Άς ΤΑ Τς ΙΙ υυυ Φαινυλα-( Ου υαυ Ἡ υου εν να μον Μπ να] μυ ” «ον Σερίνη - υυο[ υοο] υαο]. Μα Όσο ο ουυ) οου] “ Ἰστιδίνη οου] (πΙ5) υ ου Λευκίνη οσο] Προλίνη ολο " οδοί Αργινίνη ς ουχ . - .. -- πρμομμη. Ο8Η “ος Ξ ουοι οσοι ολα] Επ οοαι Ξ » Ό ξ αυυ] Ξ Ἅ αυοὶν Ισολευκίνη αου] ΑΑΙΙ ΓΑσπαραγνη ΑΟ] ῷ ΔΣερίνη Ξ ἃ ἤ ΜΜ) (ο) μοι ρεοννη. ΑΑΟ (α5η) λος] ” Μεθειονίι Μ. ' ΑΑΑ ΑΘΑ 5 εθειονίνη ο αοο] η } ων η έναρξη ΑΑΘ ΑΘΕ ουυ] οου] ν) Ασπαρικό. ΘΘυ] ξύ (αςρ) υ ουο] βαλίνη ασε] αλανίνη. ΑΟ)” οσα] Ώωκνη ο) ς ου . σον - -ἱ Ἄραμν, Ό5η ων ουαι οςοι ολο] Οδ (ε) ζεῖεῖε ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζόµενους/τις εξεταζόµενες)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω- πάνω να συμπληρώσετε τα ατοµικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία καὶ Το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο καὶ να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το ὀνομά σας.

2... Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων, αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση επιστημονικά τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 5ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΤΡΙΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2024

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑΑ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις ΑΊ έως Αδ και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση. Α1. Ο φραγµοπλάστης µπορεί να σχηματιστεί κατά τη διαίρεση α. της Ε.οοι!. β. ενός πρόδροµου ερυθροκυττάρου. γ. ενός σπερµατοζωαρίου. δ. ενός κυττάρου µε αµυλοπλάστες.

ΑΖ2. Σε ένα φυσιολογικό ανθρώπινο κύτταρο που βρίσκεται στη μµετάφαση της µίτωσης τα γονίδια που κωδικοποιούν τις αλυσίδες της ΗΡΑ είναι α. 4. β. 6. γ. δ. δ. 12.

Α3. Μια η ν]ὲγο διαδικασία είναι η α. απόδειξη του ημισυντηρητικού μηχανισμού της αντιγραφής του RNA. β. καλλιέργεια µικροργανισμών. γ. ΡΟΒ. δ. παραγωγή αΊ-αντιθρυψίνης από διαγονιδιακό ζώο.

Α4. Δεν περιβάλλονται από μεμβράνη α. το ριβόσωμα. β. Το µιτοχόνδριο. γ. ο χλωροπλάστης. δ. ο πυρήνας.

Αδ. Διαχωρισμός αδερφών χρωματίδων κατά τη µείωση παρατηρείται α. στην ανάφαση Ἱ. β. στην ανάφαση ἹὴΠ. γ- στη μετάφαση |Ι. δ. στη μετάφαση Π.

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘΕΜΑ Β ΒΊ. Να ορίσετε τις παρακάτω έννοιες: α) Προαιρετικά αερόβιοι μικροοργανισμοί β) Διαγονιδιακά ζώα γ) Ογκοκατασταλτικά γονίδια

Β2. Να αντιστοιχίσετε κάθε όρο της Στήλης Ι του παρακάτω πίνακα µε έναν από τους όρους της Στήλης ΙΙ. Στήλη ΙΙ Α. Νευρικό ανθρώπινο κύτταρο Β. Πνευµονιόκοκκος Ί. Απλοειδές Γ.. Άωρο γεννητικό κύτταρο ανθρώπου Δ. Ανθρώπινο κύτταρο που προκύπτει από τη µείωση Ί Ε. Ανθρώπινο κύτταρο που προκύπτει 2. Διπλοειδές από τη µείωση Π ΣΤ. Ανθρώπινο κύτταρο στη μετάφαση της ίτωσ

Β3. Ποιος είναι ο ρόλος των μεταγραφικών παραγόντων στη γονιδιακή ρύθμιση των ευκαρυωτικών οργανισμών;

Β4. Δίνονται οι αλληλουχίες των αμινοξέων σε δύο µικρά πεπτίδια: Η2Ν-Ρηο-Τγρ-δοτ-Ογς-ΟΙγ-δοτ-Μοί-ΟΟΟΗ ΗοοΟς-Ρῆο-Τγρ-δοτ-Ογς-ΟΙγ-δογΓ-Μοί-ΝΗ» α) Να εξηγήσετε αν τα δύο πεπτίδια έχουν την ίδια πρωτοταγή δοµή. (μονάδες 3) β) Να εξηγήσετε αν τα δύο πεπτίδια αναμένεται να έχουν την ἴδια διαµόρφωση στον χώρο. (µονάδες 4)

ΘΕΜΑΓ Δίνεται η παρακάτω µεταβολική οδός: Ε Ε Α--2-8--2»-Ζ (Εικόνα 1) ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Το ἐνζυμο ΕΊ καταλύει τη μετατροπή της ουσίας Α σε Β, ενώ το 2 καταλύει τη μετατροπή της ουσίας Β σε. Η ἐλλειψη της ουσίας Ζ οδηγεί σε ασθένεια στον άνθρωπο. Το ένα από τα δύο ἐνζυμα κωδικοποιείται από φυλοσύνδετο γονίδιο και το άλλο από αυτοσωμικό. Στην Εικόνα 2 φαίνονται τα γενεαλογικά δέντρα δύο διαφορετικών οικογενειών, (οικογένεια Ί και οικογένεια 2), όπου μελετάται ο τρόπος κληρονόµησης της ασθένειας που οφείλεται στην έλλειψη της ουσίας Ζ. Στην οικογένεια Ί η ασθένεια οφείλεται στην έλλειψη του ενζύμου Επ, ενώ στην οικογένεια 2, στην έλλειψη του ΕΣ. 1 2 : 1 2 Ι Σ΄] 1 2 3 1 1 2 3 Ι πι 1 : Ί " ΣΙ Οικογένεια Ί Οικογένεια 2 (Εικόνα 2) Στην οικογένεια Ί δεν ανιχνεύονται παθολογικά αλληλόµορφα για το ένζυμο Ε2 και αντίστοιχα στην οικογένεια 2 δεν ανιχνεύονται παθολογικά αλληλόμορφα για ΤΟ Επ. ΓΊ. Να προσδιορίσετε τον τρόπο κληρονόµησης της ασθένειας σε κάθε οικογένεια. (μονάδες 4) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 5)

Γ2. Να γράψετε τους γονότυπους των ατόμων ΠΙ, της οικογένειας Ί και ΠΙ, της οικογένειας 2.

Γ3.. Το άτομο Π], της οικογένειας Ί παντρεύεται µε το άτομο ΠΠ], της οικογένειας 2. Από τον γάµο αυτό γεννιέται αγόρι. Ποια η πιθανότητα το αγόρι αυτό να πάσχει από την ασθένεια; (μονάδες 2). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας κάνοντας την κατάλληλη ή τις κατάλληλες διασταυρώσεις. (μονάδες 4).

Γ4. Το ίδιο ζευγάρι αποκτά παιδί το οποίο έχει στον καρυότυπό του 90 μόρια DNA και πάσχει από την ασθένεια. Να περιγράψετε έναν πιθανό μηχανισμό που να εξηγεί πώς προέκυψε το συγκεκριµένο παιδί.

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΘΕΜΑ Δ Στην Εικόνα ὃ3 δίνεται η αλληλουχία, που έχει προκύψει από την επίδραση δύο περιοριστικών ενδονουκλεασών της ΕΟΟΕΙ καὶ της Χ, καὶ περιέχει συνεχές γονίδιο, το οποίο κωδικοποιεί ένα ολιγοπεπτίδιο. τ ΔΑΑΤΤΟΟΞΕΑΤΟΕΤΑΟΑΛΑΛΟΛΑΑΤΟΟΑΑΤΟΑΛΑΑΟ π ΘΕΟΤΑΟΑΛΤΟΤΤΤΟΤΤΤΑΘΟΤΤΑΟΤΤΤΕΟςΟςΦΞΕ (Εικόνα 3) ΔΊ. α) Να γράψετε την αλληλουχία της Εικόνας 3 µε τους κατάλληλους προσανατολισμούς (µονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 3)

β) Να προσδιορίσετε την κωδική αλυσίδα του γονιδίου. (μονάδες 2)

γ) Να γράψετε τις αλληλουχίες των αντικωδικονίων των ΙΕΝΑ μορίων, µε τη σειρά που θα χρησιμοποιηθούν κατά τη μετάφραση του ΙΠΕΝΑ που θα προκύψει από τη μεταγραφή του γονιδίου της αλληλουχίας της Εικόνας 3. (µονάδες 4)

Δ2. Να γράψετε µε τον κατάλληλο προσανατολισμό την αλληλουχία μήκους 6 ζευγών βάσεων που αναγνωρίζει η περιοριστική ενδονουκλεάση Χ.

Στην Εικόνα 4 παρουσιάζονται τμήματα διαφορετικών πλασμιδίων Α και Β που χρησιμοποιούνται ως φορείς κλωνοποίησης. Θέση Θέση αναγνώρισης αναγνώρισης η ῇ Πλασμίδιο Α: Υποκινητής πα ὤΈΈΈΈΈἝ' κατεύθυνση μεταγραφής Θέση Θέση αναγνώρισης «αναγνώρισης ᾗ η Πλασμίδιο Β: Υποκινητής η ος. κατεύθυνση μεταγραφής (Εικόνα 4) ΤΕΛΟΣ 4ΔΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Δὂ. Ποιο από τα πλασμµίδια Α ή Β της Εικόνας 4 εἶναι κατάλληλο για την ενσωμάτωση και ἐκφραση του γονιδίου της Εικόνας 3; (μονάδες 2) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας, (µονάδες 4)

Μετάλλαξη στο γονίδιο της αλληλουχίας της Εικόνας 3 οδηγεί στο παθολογικό

αλληλόµμορφο, όπως απεικονίζεται στην Εικόνα 5.

η! ΑΑΤΤΟΟΕΑΤΟΤΑΟΛΑΑΛΟΕΑΛΑΤΤΟΘΑΑΤΕΑΛΑΑςΟ π ΘΕΕΟΤΑΟΛΤΕΟΤΤΤΟΤΤΑΛΕΟΤΤΑςΟΤΤΤΕΟςΟΞα (Εικόνα 5)

Δ4. α) Να προσδιορίσετε το είδος της μετάλλαξης. (µονάδες 2)

β) Πώς μπορούμε να προσδιορίσουμε ετερόζυγο άτοµο για τη μετάλλαξη αυτή επιδρώντας µε την περιοριστική ενδονουκλεάση ΕοΟΕ, στα μόρια των Εικόνων ὃ καὶ 5. (µονάδες 3)

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1. Στο εξώφυλλο του τετραδίου να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατοµικά στοιχεία μαθητή. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και το εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο καινα µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

2... Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε µαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4. Κάθε απάντηση επιστημονικά τεκµηριωμένη είναι αποδεκτή.

Β. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17:00.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ 5ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΡΙΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2024

ΑΡΧΗ 2 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 2 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΘΕΜΑ Β Β 1. Να ορίσετε τις παρακάτω έννοιες : α ) Προαιρετικά αερόβιοι μικροοργανισμοί β ) Διαγονιδιακά ζώα γ ) Ογκοκατασταλτικά γονίδια Β 2. Να αντιστοιχίσετε κάθε όρο της Στήλης Ι του παρακάτω πίνακα με έναν από τους όρους της Στήλης ΙΙ . Στήλη Ι Στήλη II Α . Νευρικό ανθρώπινο κύτταρο 1. Απλοειδές Β . Πνευμονιόκοκκος Γ . Άωρο γεννητικό κύτταρο ανθρώπου Δ . Α νθρώπινο κύτταρο που προκύπτει από τη μείωση  2. Διπλοειδές Ε . Ανθρώπινο κύτταρο που προκύπτει από τη μείωση  ΣΤ . Ανθρώπινο κύτταρο στη μετάφαση της μίτωσης Β 3. Ποιος είναι ο ρόλος των μεταγραφικών παραγόντων στη γονιδιακή ρύθμιση των ευκαρυωτικών οργανισμών ; Β 4. Δίνονται οι αλληλουχίες των αμινοξέων σε δύο μικρά πεπτίδια : H 2 N-Phe-Trp-Ser-Cys-Gly-Ser-Met-COOH HOOC-Phe-Trp-Ser-Cys-Gly-Ser-Met-NH 2 α ) Να εξηγήσετε αν τα δύο πεπτίδια έχουν την ίδια πρωτοταγή δομή . ( μονάδες 3) β ) Να εξηγήσετε αν τα δύο πεπτίδια αναμένεται να έχουν την ίδια διαμόρφωση στον χώρο . ( μονάδες 4) ΘΕΜΑ Γ Δίνεται η παρακάτω μεταβολική οδός : 1 2 E E A B Z     ( Εικόνα 1)

ΑΡΧΗ 3 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 3 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ Το ένζυμο Ε 1 καταλύει τη μετατροπή της ουσίας Α σε Β , ενώ το Ε 2 καταλύει τη μετατροπή της ουσίας Β σε Ζ . Η έλλειψη της ουσίας Ζ οδηγεί σε ασθένεια στον άνθρωπο . Το ένα από τα δύο ένζυμα κωδικοποιείται από φυλοσύνδετο γονίδιο και το άλλο από αυτοσωμικό . Στην Εικόνα 2 φαίνονται τα γενεαλογικά δέντρα δύο διαφορετικών οικογενειών , ( οικογέ νεια 1 και οικογέ νεια 2) , όπου μελετάται ο τρόπος κληρονόμησης της ασθένειας που οφείλεται στην έλλειψη της ουσίας Ζ . Στην οικογέ νεια 1 η ασθένεια οφείλεται στην έλλειψη του ενζύμου Ε 1 , ενώ στην οικογέ νεια 2 , στην έλλειψη του Ε 2 . Οικογέ νεια 1 Οικογέ νεια 2 ( Εικόνα 2) Στην οικογένεια 1 δεν ανιχνεύονται παθολογικά αλληλόμορφα για το ένζυμο Ε 2 και αντίστοιχα στην οικογένεια 2 δεν ανιχνεύονται παθολογικά αλληλόμορφα για το Ε 1 . Γ 1. Να προσδιορίσετε τον τρόπο κληρονόμησης της ασθένειας σε κάθε οικογένεια . ( μονάδες 4) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας . ( μονάδες 5) Γ 2. Να γράψετε τους γονότυπους των ατόμων 1  της οικογένειας 1 και 1  της οικογένειας 2. Γ 3. Το άτομο 1  της οικογένειας 1 παντρεύεται με το άτομ o 1  της οικογένειας 2. Από τον γάμο αυτό γεννιέται αγόρι . Ποια η πιθανότητα το αγόρι αυτό να πάσχει από την ασθένεια ; ( μονάδες 2). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας κάνοντας την κατάλληλη ή τις κατάλληλες διασταυρώσεις . ( μονάδες 4). Γ 4. Να αναφέρετε τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να πραγματοποιηθεί η διάγνωση γενετικών ασθενειών .

ΑΡΧΗ 4 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 4 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΘΕΜΑ Δ Στην Εικόνα 3 δίνεται η αλληλουχία , που έχει προκύψει από την επίδραση δύο περιοριστικών ενδονουκλεασών της EcoR  και της Χ και περιέχει συνεχές γονίδιο , το οποίο κωδικοποιεί ένα ολιγοπεπτίδιο .  A A T T C C G A T G T A C A A A G A A A T C G A A T G A A A C  G G C T A C A T G T T T C T T T A G C T T A C T T T G C C G G ( Ε ι κ ό ν α 3 ) Δ 1. α ) Να γράψετε την αλληλουχία της Εικόνας 3 με τους κατάλληλους προσανατολισμούς ( μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας . ( μονάδες 3) β ) Να προσδιορίσετε την κωδική αλυσίδα του γονιδίου . ( μονάδες 2) γ ) Να γράψετε τις αλληλουχίες των αντικωδικονίων των tRNA μορίων , με τη σειρά που θα χρησιμοποιηθούν κατά τη μετάφραση του mRNA που θα προκύψει από τη μεταγραφή του γονιδίου της αλληλουχίας της Εικόνας 3. ( μονάδες 4) Δ 2. Να γράψετε με τον κατάλληλο προσανατολισμό την αλληλουχία μήκους 6 ζευγών βάσεων που αναγνωρίζει η περιοριστική ενδονουκλεάση Χ . Στην Εικόνα 4 παρουσιάζονται τμήματα διαφορετικών πλασμιδίων Α και Β που χρησιμοποιούνται ως φορείς κλωνοποίησης . ( Εικόνα 4)

ΑΡΧΗ 5 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 5 ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ Δ 3. Ποιο από τα πλασμίδια Α ή Β της Εικόνας 4 είναι κατάλληλο για την ενσωμάτωση και έκφραση του γονιδίου της Εικόνας 3; ( μονάδες 2) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας . ( μονάδες 4) Μετάλλαξη αντικατάστασης ενός ζεύγους βάσεων στο γονίδιο της Εικόνας 3 οδηγεί σε παθολογικό αλληλόμορφο γονίδιο . Η μετάλλαξη αυτή δημιουργεί νέα θέση αναγνώρισης της αλληλουχίας της περιοριστικής ενδονουκλεάσης EcoR  . Δ 4. Να εντοπίσετε τη μετάλλαξη αυτή . ΟΔΗΓΙΕΣ ( για τους εξεταζομέ νους ) 1. Στο εξώφυλλο του τετραδίου να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα . Στο εσώφυλλο πάνω - πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά στοιχεία μαθητή . Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω - πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα . Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας . 2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν . Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα . 3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει . 4. Κάθε απάντηση επιστημονικά τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή . 5. Διάρκεια εξέτασης : τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων . 6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης : 17:00. ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ K ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ