Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Επαναληπτικές 2021: Θέματα & Λύσεις

ΑΡΧΗ 1ΙΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 221

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ Ι

Το κείµενο εἶναι απόσπασμα από άρθρο του Βασίλη Καραποστόλη από τον ημερήσιο Τύπο. [...] Γιατί η χαρά να θεωρείται οπωσδήποτε τόσο εχθρική στη δουλειά; Είναι σίγουρο ότι και μέσα στον µόχθο µπορεί να βρεθεί ο σπόρος της χαράς όταν ξέρει, κι όταν µπορεί, ο άνθρωπος να καθοδηγεί τον µόχθο του. Ας τονίσουμε όµως καλύτερα το άλλο σηµείο. Το ότι είναι δυνατόν µια ορισμένη ψυχαγωγία να στηρίζει έναν άνθρωπο, ή και έναν λαό, όταν πασχίζει κάτι να φτιάξει. Έχουμε μουσικές καὶ θεάµατα που σκορπίζουν την ψυχή, και έχουμε άλλα που τη συγκεντρώνουν. Και αφού τη συγκεντρώσουν, την ανυψώνουν λίγο- ΛΝίγο και της δίνουν αυτό που λένε τα παλιά τραγούδια και οι αρχαίοι μύθοι: τα φτερά. Μπορεί λοιπόν να πετάξει ο άνθρωπος ακούγοντας ένα τραγούδι, Και όχι για να δραπετεύσει από τον κόσµο, αλλά για να τον αλλάξει δουλεύοντας µε ενθουσιασμό;

Η απάντηση έρχεται από πολλές µεριές, από το παρελθὀν, από ιστορίες, από στίχους, από την εμπειρία, και είναι καταφατική. Αρκεί να θυμηθούμε τον μύθο του Αμφίωνος. Ο Αμφίων κατορθώνει να χτίσει τα τείχη της Θήβας παίζοντας τη λύρα του, ενώ ο αδελφός του Ζήθος αγκοµαχά μάταια μεταφέροντας πέτρες. Τι συνέβη; Αυτό που σήμερα δυσκολευόµαστε να φανταστούμε: ο μουσικός ενέπνευσε, ξεσήκωσε τους εργάτες. Εκεί βρισκόμαστε σήμερα. Υπάρχει τόσο μεγάλη ανάγκη για µια ψυχαγωγία που οικοδοµεί και τόσο λίγη προσφορά. Ωστόσο, χρειάζεται να την εντοπίσουµε. Όπου ακούγεται ένα τέτοιο σήμα πρέπει να πηγαίνουμε προς τα εκεί. Όπου ακούγεται ένα τραγούδι που δεν μυξοκλαίει, που δεν μεμψιμοιρεί' που δεν γαλβανίζει΄ το μυαλό µε ερωτικά ξελιγώματαἳ και σάπιους καημούς, ή δεν χασκογελάει για να δείξει ανέμελο, ας δώσουμε την προσοχή µας. Ο ήχος του, τα λόγια του θ’ αρχίσουν να στερεώνουν µέσα µας κάτι που η ολοκλήρωσή του θα εξαρτάται από εμάς. Εμείς, ο καθένας, η χώρα πρέπει να αρχίσει να μαγεύεται από µια λύρα, για να πράξει αυτά που, ασφαλώς, µε τη μαγεία και μόνο ποτέ δεν γίνονται.

Ας γίνουμε χτίστες που σιγοσφυρίζουν, όπως άλλοτε, τονωτικούς σκοπούς. Πότε-πότε ακούγονται τέτοιοι σκοποί. Αν στήσουµε το αυτί, τους ξεχωρίζουμε µέσα στους θορύβους. Δεν λείπουν ευτυχώς μερικοί νεότεροι καλλιτέχνες που προσπαθούν να αντλήσουν από βαθιές πηγές. Μου έρχεται στον νου η φωνή του ηπειρώτη τραγουδιστή και συνθέτη Δημήτρη Υφαντή. Είναι µια φωνή που παίρνει µέσα από τα βάθη του χρόνου στοιχεία για να χτίσει ερείσματα" στην εξασθενηµένη ψυχή. Όπως έκαναν καὶ οι πρόγονοί του, οἱ πρόγονοί µας, που μάζευαν καπνό, στοίβαζαν το σιτάρι, ύφαιναν στον αργαλειό. Ὑποστύλωναν τη δουλειά τους µε ένα πλέξιµο των φωνών τους. Έτσι ώστε ο ένας να παρηγορεί τον άλλο, να τον ενθαρρύνει και τελικά όλοι μαζί να χαίρονται επειδή είχαν κάτι το απολύτως ζωτικό να φέρουν εις πέρας. Πρέπει να βρούμε µια νέα ψυχαγωγία µε έναν

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

τέτοιο προωθητικό προορισμό. Πρέπει η Ελλάδα να μάθει να κουβαλάει τις πέτρες της σαν να έχει στα σπλάχνα της μυριάδες κιθαρωδούς και λυράρηδες. Μυριάδες Αμφίωνες. µ μεμψιμοιρώ Ξ παραπονιέµαι συνεχώς, γκρινιάζω " γαλβανίζω Ξ (μτφ.) µεταδίδω ενθουσιασμό / ενδιαφέρον, εξάπτω, οξύνω : ξελίγωμα Ξ 1. πείνα, λιγούρα 7. έντονη ερωτική επιθυμία » έρεισμα Ξ στήριγμα ΚΕΙΜΕΝΟ 7 Το κείµενο εἶναι απόσπασµα συνέντευξης της Μαρίας Ευθυμίου στον Μάκη Προβατά. [...] Η συνομιλία µε την ιστορία της χώρας µου και η ταύτιση που, εξ αυτού, αισθάνομαι µε αυτήν έχουν μετατρέψει τις εµπειρίες µου τις ορειβατικές εντός Ελλάδος σε κορυφαίο οδηγό αισθητικής και μάθησης. Θέλω να πω µε αυτό ότι ούτε τα ταξίδια σε διάφορες χώρες που έχω κάνει, ούτε η ορειβατική διάσχιση της Ισλανδίας στην οποία έχω μετάσχει, ούτε το κολύμπι στον Κόλπο των Παγετώνων στην Αλάσκα, σε λίμνη κρατήρα ηφαιστείου στην Καμτσάτκα, στη λίμνη Βαϊκάλη στη Σιβηρία, που έχω αποτολμήσει, δεν µου έχουν προσφέρει εµπειρίες μάθησης και βιωµατικής μεταμόρφωσης τόσο δυνατές και συνολικές όσο η πεζοπορία στη χώρα µου. Γιατί τι θα μπορούσε να συγκριθεί µε τη διάσχιση της Νέδας στην Πελοπόννησο, του Κρικελοπόταµου και του Πάντα Βρέχει στη Ρούμελη, το ράφτινγκ στα Τζουμέρκα και στον Νέστο --στην Ἠπειρο και στη Θράκη, αντίστοιχα; Ἡ µε τη νυχτερινή ανάβαση στην κορυφή του Ταὐγέτου µε µόνο φανάρι την πανσέληνο του Αυγούστου:

Κοντά σ᾿ αυτά, πάει και το τραγούδι και ο χορός. Τα θεωρώ, κι αυτά, όχι µόνον πηγές χαράς και ένωσης ψυχικής των µετεχόντων, αλλά καὶ πηγές μάθησης -- µε τη βαθύτερη έννοια του όρου. Έχω στη ζωή µου τραγουδήσει και χορέψει πολύ σε οµάδες ρεμπέτικου, λαϊκού, παραδοσιακού, ελαφρού και έντεχνου ελληνικού τραγουδιού. Και ξένου. Τώρα πια, η φωνή µου, από την πολλή διδασκαλία, έχει αλλοιωθεί, αλλά µέχρι σήμερα, όταν τραγουδώ -και,. δόξα τω Θεώ, βρισκόμαστε συχνά η παρέα του τραγουδιού και ξεφαντώνουμε--, αισθάνομαι ότι µετέχω στο άρωμα ζωής των Ελλήνων της Πόλης και της Σμύρνης, των νησιών καὶ των βουνών µας, των λιμανιών καὶ των πόλεών µας. Της Ελλάδας µου. Και ότι ανασταίνεται, µες στο λαρύγγι µου, η ιστορία της, µε τρόπο μυσταγωγικό! και βιωµατικό.

Σαν εσωτερική ερωτική συνομιλία.

µ μυσταγωγικό Ξ τελετουργικό ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ ἃ Ντίνος Χριστιανόπουλος, Το σπίτι µας [Διαγώνιος, τχ. 2 (Μάιος -- Αύγουστος 1972), σελ. 131]

Ας παίζει το τρανζιστοράκι , ας μεταδίδει τη θεία λειτουργία ή παλιές οπερέτες και τα παντζούρια ας μένουν πάντα ανοιχτά, τα φώτα ας είναι όλα αναμμένα. Ας δίνει µια επίφαση΄ ειρήνης το ταραγµένο σπίτι µας. Όταν γυρνώ απ’ τη δουλειά κατάκοπος, ας µην τα βρίσκω όλα κλειστά και θεοσκότεινα, κι η γριά στο ντιβάνι, μόλις η πόρτα τρίξει, ν’ αρχινάει τα βογγητά. Όσο αντέχουµε ακόμα τα τραγούδια, Λιγότερο θανάσιμη γίνεται η μουγγαµάρα, ο θάνατος, θαρρείς, µας τριγυρίζει πιο δειλά. «Προάστια», | ΒΒ4-| 87Η Ἱ τρανζιστοράκι “φορητό ραδιόφωνο. " επίφαση Ξ (εδώ) ψευδαίσθηση Θέμα Α ΑΊ1. Να αποδώσετε συνοπτικά το περιεχόµενο της 135 (Γιατί η χαρά... µε

ενθουσιασμό;) και της ὅ'" παραγράφου (Ας γίνουμε χτίστες... Μυριάδες

Αμφίωνες.) του Κειμένου 1. (1π-80 λέξεις)

Μονάδες Ι 3 ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

Θέμα Β ΒΊ. Με βάση τα Κείμενα Ι ή/και Σ, να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου ως σωστές ή λανθασμένες, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό ή Λάθος (δεν χρειάζεται να αναφέρετε συγκεκριµένο χωρίο κειµένου): α. Ο Β. Καραποστόλης στο Κείμενο Ί διακρίνει την ψυχαγωγία από τη διασκέδαση. β. Σύμφωνα µε το Κείµενο 1, η έμπνευση που προσφέρει η μουσική αρκεί από µόνη της να χτίσει έναν καλύτερο κόσµο. γΥ.. Σύμφωνα µε το Κείμενο 1, το τραγούδι ενισχύει το ομαδικό πνεύμα δ. Σύμφωνα µε το Κείμενο 2, η πεζοπορία στη χώρα της είναι για τη Μ. Ευθυμίου πιο δυνατή βιωµατική εμπειρία από τα ταξίδια της σε άλλες χώρες. ε. Σύμφωνα µε το Κείµενο Σ, το τραγούδι καὶ ο χορός αποτελούν αποκλειστικά πηγές χαράς και ψυχικής επαφής. Μονάδες Ί10 Β2. Στο Κείμενο Ι κυριαρχεί το α΄ πληθυντικό πρόσωπο, ενώ στο Κείμενο 2 το α΄ ενικό πρόσωπο. Να εξηγήσετε τις συγκεκριμένες γλωσσικές επιλογές, λαμβάνοντας υπόψη για καθεµία απ’ αυτές την πρόθεση του πομπού και Το είδος του κειµένου. Μονάδες [3 Βἄ. α. Στη 2η παράγραφο «Η απάντηση έρχεται... ποτέ δεν γίνονται» του Κειμένου 1, ο συγγραφέας παραθέτει τον μύθο του Αμφίωνος. Να αναφέρετε δύο διαφορετικούς µεταξύ τους στόχους αυτής της επιλογής του συγγραφέα. (μονάδες | 7) β. Ποια νοηματική σχέση δηλώνουν οι παρακάτω διαρθρωτικές λέξεις / λεκτικά σύνολα του Κειμένου Ί1, οἱ οποίες εἶναι σηµειωμένες µε έντονη γραφή: Ωστόσο. Όπως, Έτσι ώστε (µονάδες ϐ).

ΘέμαΓ ΓΊ. Ποιος εἶνα ο ρόλος του τραγουδιού στη ζωή του ποιητικού υποκειµένου, σύμφωνα µε το Κείμενο 3, Να τεκµηριώσεις την απάντησή σου, αξιοποιώντας τρεις (3) κειμενικούς δείκτες. Πώς λειτουργεί το τραγούδι στις δύσκολες περιστάσεις της δικής σου ζωής; (1 αΠ-Ζ200 λέξεις)

ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΑΡΧΗ 5ΞΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Θέμα Δ ΔΊ. Αξιοποιώντας δημιουργικά τα Κείμενα Ί και 2, να γράψεις ένα δικό σου κείµενο (35π-4Π λέξεις). το οποίο θα αναρτηθεί στο προσωπικό σου ιστολόγιο, µε βάση τα παρακάτω ερωτήματα: α) Με ποια κριτήρια επιλέγεις τα μουσικά σου ακούσματα: β) Πώς αυτά συμβάλλουν τόσο στη συγκρότηση του εαυτού σου όσο και στην αντίληψή σου για τον κόσµο;

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζοµένους)

1... Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόµενο µάθηµα. Στο εσώφυλλο πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ηµεροµηνία και ΤΟ εξεταζόµενο µάθηµα. Να µην αντιγράψετε τα θέµατα στο τετράδιο και να µη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

2. Να γράψετε το ονοµατεπώνυμό σας στο πάνω µέρος των φωτοαντιγράφων. αµέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέµατα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί µε το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

ἃ.. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέµατα µόνο µε µπλε ή µόνο µε μαύρο στυλό µε μελάνι που δεν σβήνει.

4, Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

Ἀ. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες µετά τη διανοµή των φωτοαντιγράφων.

Β. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: | Ἱ.Πῃῇ

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ Κ ΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΕΛΟΣ ΞΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ